Ảnh minh họa: Tổng thống Mỹ Donald Trump (T) trao đổi với thủ tướng Canada Mark Carney bên lề thượng đỉnh G7 tổ chức ở Evian-les-Bains, Pháp, ngày 16/06/2026. Evelyn Hockstein/Pool Reuters vi - Evelyn Hockstein
Trump đang biến cuộc chiến thương mại với Canada thành cuộc chiến về chủ quyền
Khi các điều khoản thương mại từ Washington bắt đầu mang màu sắc của một bản văn kiện đầu hàng, Ottawa nhận ra rằng những gì đang diễn ra vượt xa khỏi các con số thuế quan — đó là một cuộc đụng độ sinh tử về độc lập dân tộc.
Bởi Vietnamweek Analysis
Trong suốt chiều dài lịch sử hiện đại, biên giới giữa Mỹ và Canada luôn được coi là hình mẫu lý tưởng cho mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng: hòa bình, gắn kết và cùng phát triển dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau. Tuy nhiên, các diễn biến mới nhất trên bàn đàm phán thương mại giữa Washington và Ottawa đã phơi bày một sự thật cay đắng: ranh giới giữa quan hệ đối tác chiến lược và tham vọng áp đặt kinh tế đã bị xóa mờ.
Những thông tin rò rỉ từ các phiên thảo luận kín — bao gồm các đòi hỏi gỡ bỏ rào cản kỹ thuật đơn phương, can thiệp vào quyền ký kết hiệp định thương mại của Ottawa và cơ chế “Snapback” tự động trừng phạt — đã biến một cuộc thương lượng thương mại thuần túy thành một yêu cầu khuất phục về mặt chủ quyền.
Lutnick
Khi thương mại bị biến thành công cụ khuất phục
Trọng tâm của tranh chấp không còn dừng lại ở mức thuế áp lên thép, nhôm hay nông sản. Việc chính quyền Mỹ đưa ra các điều khoản đòi hỏi Canada phải từ bỏ quyền tự chủ trong chính sách tài khóa, mở cửa hoàn toàn các ngành chiến lược mà không có sự đối ứng, đồng thời đặt hệ thống pháp lý nội địa dưới quyền phán quyết của các cơ quan Mỹ, đã giội một gáo nước lạnh vào tinh thần hợp tác Bắc Mỹ.
Ý đồ đằng sau những đòi hỏi này rất rõ ràng: biến Canada từ một đối tác bình đẳng thành một “nền kinh tế phụ thuộc” vận hành theo quỹ đạo và lợi ích riêng của Washington.
Nhưng phép tính này đã bỏ qua một yếu tố căn bản trong tâm lý chính trị của Canada. Đối với bất kỳ quốc gia độc lập nào, những nhượng bộ về mặt kinh tế có thể được thương lượng, nhưng sự đánh đổi về mặt chủ quyền là điều không bao giờ có thể chấp nhận.
Bước ngoặt Mark Carney và phản đòn chiến lược
Sự quyết đoán của Thủ tướng Mark Carney khi tuyên bố dừng đàm phán và kích hoạt gói trả đũa “đô-la đổi đô-la” đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Đây không chỉ là hành động phòng thủ kinh tế, mà là một thông điệp chính trị đanh thép gửi tới Washington: Canada sẵn sàng chịu đựng những rung lắc ngắn hạn về thương mại để bảo vệ nền tảng độc lập của mình.
Sự phản ứng cứng rắn của Ottawa dựa trên ba trụ cột chiến lược:
Sự hợp lực chính trị tuyệt đối: Áp lực đơn phương từ Mỹ đã vô tình xóa bỏ mọi ranh giới đảng phái tại Canada, tạo ra một khối đoàn kết nội bộ hiếm có giữa chính quyền liên bang, các thủ hiến tỉnh bang và cộng đồng doanh nghiệp.
Khai thác các điểm yếu tài chính: Bằng việc phối hợp với các đồng minh quốc tế và sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính, Canada chứng minh rằng họ nắm giữ những mắt xích quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu , đủ sức tạo ra áp lực ngược lại đối với chi phí vay nợ của Mỹ.
Thoát bóng Mỹ thông qua đa dạng hóa: Việc đẩy mạnh thương mại với Liên minh Châu Âu, Nhật Bản và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương thông qua các hiệp định hiện có cho thấy Canada hoàn toàn có các phương án thay thế thay vì chịu phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.
Lời cảnh báo cho trật tự toàn cầu
Cuộc xung đột Mỹ – Canada là bức tranh thu nhỏ của một xu hướng đáng lo ngại trong địa chính trị hiện đại: việc lạm dụng sức mạnh kinh tế để cưỡng ép chính trị đối với ngay cả những đồng minh thân cận nhất.
Khi một thỏa thuận thương mại bị biến thành công cụ tước bỏ chủ quyền, nó sẽ đánh mất tính chính thống và kích hoạt sức kháng cự mãnh liệt nhất từ quốc gia bị đe dọa. Bằng việc đẩy Canada vào thế không còn gì để mất, Washington không chỉ thất bại trong việc đạt được một thỏa thuận có lợi, mà còn tự tay làm rạn nứt mối quan hệ đồng minh bền chặt nhất của mình tại Tây Bán Cầu.
