Kiều Phong News (NVR):
1. Tối cao Pháp viện thành công cụ của Trump trong bầu cử giữa kỳ?
Bối cảnh & Nghi vấn
Chỉ còn hơn một tháng nữa là nước Mỹ bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026. Nếu kết quả không thuận lợi cho đảng Cộng hòa, dư luận đặt ra câu hỏi về vai trò của Tối cao Pháp viện (TCPV) – nơi hiện có đa số bảo thủ 6/3 (với 3 thẩm phán do ông Donald Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu).
Nhiều ý kiến mặc nhiên cho rằng nếu nổ ra tranh chấp bầu cử, ông Trump sẽ có lợi thế lớn. Tuy nhiên, hồ sơ phán quyết thực tế của Tòa án trong thời gian qua cho thấy bức tranh phức tạp hơn rất nhiều.
┌─────────────────────────────────────────┐
│ Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ (Tỷ lệ 6-3) │
└────────────────────┬────────────────────┘
│
┌──────────────────────────┴──────────────────────────┐
▼ ▼
┌──────────────────────┐ ┌──────────────────────┐
│ Không "cứu" ông Trump│ │ Trao chiến thắng │
│ & Bảo vệ nguyên tắc │ │ pháp lý cho Trump │
├──────────────────────┤ ├──────────────────────┤
│• Bác bỏ thay đổi │ │• Cho phép mở rộng │
│ luật bầu cử sát giờ │ │ hệ thống SAVE │
│• Giữ quy tắc kiểm │ │ (kiểm tra quốc tịch)│
│ phiếu qua thư (MS) │ │• Cho phép tiếp tục │
│• Ngăn bản đồ địa hạt │ │ chính sách trục xuất│
│ mới tại Missouri │ │ dân nhập cư │
└──────────────────────┘ └──────────────────────┘
Những phán quyết bất lợi cho lập trường của ông Trump
-
Bảo vệ quy tắc bỏ phiếu qua thư: Tháng 6, TCPV ra phán quyết 5/4 giữ nguyên luật của tiểu bang Mississippi, cho phép kiểm những lá phiếu được đóng dấu bưu điện trước hoặc trong ngày bầu cử dù đến sau đó vài ngày. Tòa khẳng định các bang có quyền ấn định cách thức tiếp nhận phiếu.
-
Ngăn chặn thay đổi luật chơi vào phút chót: Tháng 9, chính quyền muốn áp dụng quy định mới về xử lý thư bầu cử qua Bưu điện Hoa Kỳ (USPS). TCPV từ chối cho phép áp dụng ngay trong năm 2026. Thẩm phán Brett Kavanaugh (do ông Trump bổ nhiệm) chỉ ra rằng việc áp dụng luật mới sát ngày bầu cử là hành động “tùy tiện và thất thường”, vi phạm nguyên tắc không thay đổi luật chơi vào phút cuối.
-
Bác bỏ bản đồ phân chia địa hạt ở Missouri: Đảng Cộng hòa tại Missouri muốn sử dụng bản đồ cử cử mới có lợi hơn cho họ. Trong tháng 9, TCPV đã 3 lần ngăn chặn bản đồ này, buộc Missouri quay lại sử dụng bản đồ cũ trong lúc cử phiếu khiếm diện đã bắt đầu.
Những phán quyết có lợi cho chính quyền Trump
-
Kiểm tra quốc tịch cử cử (Hệ thống SAVE): Ngày 25/9, TCPV cho phép chính quyền sử dụng phiên bản mở rộng của hệ thống SAVE kết hợp dữ liệu An sinh Xã hội để kiểm tra tình trạng quốc tịch của cử chi tại các bang.
-
Chính sách di dân: Tòa cho phép tạm thời tiếp tục chính sách trục xuất một số di dân sang các quốc gia thứ ba.
Bản chất & Điểm nóng sau ngày bầu cử
-
Phân biệt Bảo thủ vs. Phục vụ cá nhân: TCPV là một tòa án bảo thủ nhưng không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi yêu cầu của cá nhân ông Trump.
-
Phân quyền Hiến pháp: Điều 1 Hiến pháp Mỹ giao quyền tổ chức bầu cử cho Lập pháp các tiểu bang, Tổng thống hay Bộ An ninh Nội địa không thể đơn phương can thiệp.
-
Khoảng trống sau ngày bầu cử: Nguy cơ lớn nhất không nằm ở ngày bỏ phiếu mà xuất hiện khi đếm phiếu qua thư/phiếu tạm thời sau khi đóng cửa bầu cử. Đây là khoảng trống dễ bùng phát các cáo buộc “gian lận”. Vai trò cốt lõi của TCPV không phải chọn người thắng, mà là giữ vững hàng rào Hiến pháp.
2. Khi MAGA và Bernie Sanders gặp nhau: Làn sóng Dân túy mới
Thời gian trong video: [10:23]
Sự đồng thuận bất ngờ跨 đảng phái
Khảo sát mới từ The Wall Street Journal (thực hiện trên 1.500 cử chi từ 16–21/9) cho thấy người dân Mỹ đang gạt qua một bên các nhãn mác ý thức hệ “cánh tả/cánh hữu” để tập trung vào câu hỏi thực tế: “Chính sách này có làm cuộc sống của tôi bớt đắt đỏ hay không?”
Lưu ý về sự chọn lọc của cử chi: Cử chi không ủng hộ việc chính phủ phát tiền vô điều kiện (đề xuất phát 5.000 USD của ông Trump chỉ nhận <25% ủng hộ) hay việc chính phủ trực tiếp mở cửa hàng thực phẩm (chỉ nhận 37% ủng hộ). Họ đòi hỏi sự can thiệp có mục tiêu vào các định chế đứng trung gian ép giá (Ngân hàng, Tập đoàn Dược, Quỹ Đầu tư).
[Áp lực chi phí sinh hoạt: Lãi suất, Giá thuốc, Nhà ở]
│
▼
[Định chế trung gian: Tập đoàn Dược, Ngân hàng, Quỹ đầu tư]
│
▼
[Sự bất mãn chung của Cử chi đối với Hệ thống]
│
┌──────────────┴──────────────┐
▼ ▼
Cánh tiến bộ (Sanders/AOC) Cánh MAGA (Trump/Hawley)
└──────────────┬──────────────┘
▼
[Gặp nhau ở giải pháp Dân túy / Kiểm soát giá]
Cuộc khủng hoảng niềm tin vào hai đảng
-
Gần 60% người Mỹ có cái nhìn không thuận lợi về cả đảng Dân chủ lẫn đảng Cộng hòa.
-
Người dân cảm thấy những lý thuyết kinh tế vĩ mô (Tăng trưởng GDP, Thị trường tự do, Toàn cầu hóa) không giải quyết được các hóa đơn hàng ngày. Khoảng cách giữa “Kinh tế học trên giấy” và “Cảm nhận thực tế” ngày càng lớn.
3. Mỹ rời Iraq: Iran thắng lớn sau cuộc chiến 3,000 tỷ USD?
Thời gian trong video: [23:35]
Bối cảnh rút quân
Sau hơn 20 năm, quân đội Hoa Kỳ đã rút khỏi căn cứ không quân Erbil ở miền Bắc Iraq. Bộ chỉ huy chiến dịch chống Nhà nước Hồi giáo (ISIS) được chuyển sang Jordan. Chính quyền Baghdad từ nay phải tự chịu trách nhiệm an ninh nội địa.
[Năm 2003: Mỹ tiến quân vào Iraq]
│
▼
[Lật đổ chế độ Saddam Hussein]
│
┌───────────────────────┴───────────────────────┐
▼ ▼
[Tạo khoảng trống quyền lực] [Tổn thất khổng lồ của Mỹ]
│ • 4,599 quân nhân thiệt mạng
▼ • Chi phí vượt 2,890 tỷ USD
[Iran từng bước mở rộng ảnh hưởng] • >200,000 thường dân Iraq thiệt mạng
│ │
└───────────────────────┬───────────────────────┘
▼
[Năm 2026: Mỹ rút quân sang Jordan]
│
▼
[Nghịch lý: Iran duy trì ảnh hưởng sâu rộng]
Cái giá của cuộc chiến (2003 – 2026)
-
Con người: 4.599 quân nhân Mỹ tử trận; hơn 186.000 – 210.000 thường dân Iraq thiệt mạng trực tiếp.
-
Tài chính: Dự án Chi phí Chiến tranh (Đại học Brown) ước tính tổng chi phí ngân sách liên quan đến chiến trường Iraq & Syria (bao gồm chăm sóc cựu chiến binh) vượt 2.890 tỷ USD (gần 3.000 tỷ USD).
Nghịch lý địa chính trị: Iran hưởng lợi
-
Loại bỏ đối trọng: Khi Mỹ lật đổ Saddam Hussein, Washington vô tình xóa bỏ kẻ thù lớn nhất của Tehran ở biên giới phía Tây.
-
Địa lý & Ảnh hưởng sâu rộng: Mỹ cách xa hàng nghìn dặm và có thể rút quân, còn Iran là quốc gia láng giềng không thể di dời. Iran đã xây dựng mạng lưới ảnh hưởng về chính trị, tôn giáo, kinh tế và lực lượng vũ trang (chiếc ô Lực lượng Huy động Nhân dân – PMF).
-
Mạng lưới phân tán: Hiện nay, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chuyển sang vận hành các nhóm vũ trang nhỏ hơn, phân tán hơn, khiến chính quyền Iraq rất khó giải giới hoàn toàn (thời hạn giải giới đã phải kéo dài đến tháng 6/2027).
Kết luận cục diện
Mỹ không biến mất hoàn toàn khỏi Trung Đông mà chuyển sang mô hình “hiện diện từ xa” (đặt căn cứ tại Jordan). Tuy nhiên, sau 23 năm với cái giá gần 3.000 tỷ USD, một nghịch lý cay đắng vẫn tồn tại: Mỹ thắng các trận đánh, lật đổ Saddam Hussein và đánh bật ISIS, nhưng Iran – đối thủ chiến lược mà Mỹ muốn kiềm chế – lại là bên mở rộng ảnh hưởng sâu sắc nhất tại Iraq.