Nhưng sự kiện thu hút chú ý địa chính trị lớn nhất không nằm trong chương trình nghị sự kinh tế chính thức: cuộc gặp ba bên chưa từng có tiền lệ giữa Donald Trump, Tập Cận Bình và Vladimir Putin. Cuộc gặp kéo dài khoảng 70 phút, tạo ra hình ảnh ngoại giao lịch sử, nhưng chưa đem lại đột phá cụ thể về Ukraine, Iran hay kiểm soát vũ khí hạt nhân.(China Foreign Affairs)
1. Kết quả chính thức của APEC
Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, các kết quả chính thức gồm:
-
Thông qua Tuyên bố các nhà lãnh đạo APEC 2026, với tên gọi Shenzhen Outlook on Building an Asia-Pacific Community.
-
Thông qua ba văn kiện về thương mại, kết nối và đổi mới sáng tạo.
-
Trung Quốc công bố khoản đóng góp 20 triệu USD hỗ trợ các hoạt động hợp tác thực tiễn của APEC.
-
Thành lập Trung tâm Nghiên cứu Cộng đồng châu Á – Thái Bình Dương tại Thâm Quyến.
-
Thúc đẩy hợp tác về kinh tế số, AI, dữ liệu xuyên biên giới, năng lượng sạch và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027; Chủ tịch nước Tô Lâm mời các nhà lãnh đạo đến Việt Nam dự hội nghị năm tới.(China Foreign Affairs)
Nguồn: Bộ Ngoại giao Trung Quốc, công bố ngày 19/11/2026.
Tập Cận Bình muốn định hình chương trình nghị sự kinh tế châu Á – Thái Bình Dương
Trong bài phát biểu, ông Tập nhấn mạnh bốn trụ cột:
-
Kinh tế và thương mại mở.
-
Kết nối hạ tầng và thể chế.
-
Đổi mới sáng tạo, kinh tế số và AI.
-
Phát triển bao trùm, an ninh năng lượng và lương thực.
Đáng chú ý, Trung Quốc tiếp tục quảng bá Khu vực thương mại tự do châu Á – Thái Bình Dương (FTAAP), đồng thời kêu gọi chống chủ nghĩa bảo hộ và tránh phân mảnh thương mại.
Đây là thông điệp có ý nghĩa trong bối cảnh Mỹ sử dụng thuế quan như một công cụ thương mại và địa chính trị. Bắc Kinh đang muốn thể hiện mình là bên bảo vệ hội nhập kinh tế khu vực, dù chính sách thương mại và kiểm soát công nghệ của Trung Quốc cũng đang gây tranh chấp với nhiều đối tác.
Đánh giá: APEC là diễn đàn hợp tác kinh tế, không phải một liên minh chính trị hay hiệp ước thương mại có cơ chế cưỡng chế. Vì vậy, những tuyên bố về thương mại mở cần được đánh giá qua hành động thực tế của các thành viên, chứ không chỉ qua văn kiện hội nghị.
2. Cuộc gặp Trump–Tập–Putin: Hình ảnh lịch sử, kết quả còn hạn chế
Đây là diễn biến chính trị lớn nhất bên lề APEC.
Theo AP, ba nhà lãnh đạo gặp nhau tại Kylin Villa ở Thâm Quyến trong khoảng 70 phút. Trump tuyên bố họ đang “làm nên lịch sử”; Putin nói ba nước có trách nhiệm chung đối với hòa bình và an ninh quốc tế; Tập Cận Bình kêu gọi ngăn chặn chiến tranh hạt nhân.
Nhưng sau cuộc gặp, những kết quả được công bố chủ yếu xoay quanh:
-
Mong muốn cải tổ Liên Hiệp Quốc.
-
Thúc đẩy đối thoại về giảm rủi ro hạt nhân.
-
Hợp tác về năng lượng và nhiên liệu hóa thạch.
-
Phê phán thẩm quyền của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), đặc biệt liên quan đến quyền miễn trừ của quan chức chính phủ.
AP đánh giá cuộc gặp không tạo ra đột phá lớn. Không có thỏa thuận cụ thể được công bố để chấm dứt chiến tranh Ukraine hoặc chiến tranh Iran.(AP News)
Điều đáng chú ý là khoảng cách giữa quy mô biểu tượng và kết quả thực chất. Ba nhà lãnh đạo của những cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới ngồi cùng bàn, nhưng chưa đưa ra được một cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân mới hay một lộ trình hòa bình cụ thể cho Ukraine.
3. Ukraine: Trump nói chuyện với Putin, nhưng không có Ukraine tại bàn đàm phán
Đây là khía cạnh có ý nghĩa chính trị đặc biệt.
Cuộc gặp ba bên bàn về chiến tranh Ukraine mà không có đại diện Ukraine tham dự. Các đồng minh châu Âu của Kyiv cũng không có mặt trong cuộc gặp kín.
Sau cuộc gặp, Trump gọi điện tham dự một cuộc họp ở Berlin giữa các đại diện Mỹ, Tổng thống Volodymyr Zelensky và hơn 40 lãnh đạo châu Âu thuộc liên minh hỗ trợ Ukraine.
Theo UNITED24 Media dẫn thông tin từ Politico, Trump đặt câu hỏi liệu các nước châu Âu có nên tiếp tục chi hàng tỷ USD viện trợ quân sự cho Ukraine hay không. Ông cũng nói Putin nghiêm túc về đàm phán chấm dứt chiến tranh. Đây là thông tin được dẫn từ các quan chức châu Âu nắm nội dung cuộc gọi, không phải biên bản công khai của Nhà Trắng.(AP News)
Có ba vấn đề cần phân tích:
-
Vấn đề đại diện: Ukraine là quốc gia bị xâm lược, nhưng không có mặt trong cuộc gặp ba bên bàn về tương lai chiến tranh của mình.
-
Vấn đề đòn bẩy: Nếu Washington giảm hỗ trợ quân sự cho Kyiv, vị thế thương lượng của Ukraine có thể suy yếu.
-
Vấn đề đồng minh: Châu Âu có thể phải gánh thêm trách nhiệm an ninh nếu chính sách Mỹ thay đổi.
Điều này gợi lại mô hình ngoại giao cường quốc: các nước lớn thương lượng với nhau về một cuộc xung đột, trong khi quốc gia trực tiếp chịu hậu quả phải tìm cách bảo vệ quyền lợi của mình ở bên ngoài bàn đàm phán.
Tuy nhiên, chưa thể kết luận Trump đã đồng ý với Putin về một thỏa thuận chia vùng ảnh hưởng hay ép Ukraine chấp nhận các điều kiện của Nga. Hiện chưa có bằng chứng công khai xác nhận một thỏa thuận như vậy.
4. Đài Loan: Tập Cận Bình đặt điều kiện chiến lược với Trump
Trong cuộc gặp song phương, ông Tập đề cập trực tiếp vấn đề Đài Loan.
Theo bản tin ABC News dẫn thông tin từ Tân Hoa Xã, Tập nói Mỹ phải làm “đúng điều” về Đài Loan để tránh gây ra bất ổn lớn trong quan hệ Mỹ–Trung.
Hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về hợp tác AI và các vấn đề thương mại.(ABC News)
Đây là một thông điệp quan trọng: Bắc Kinh muốn tách hợp tác kinh tế với Washington khỏi những gì họ xem là vấn đề chủ quyền cốt lõi, nhưng đồng thời sử dụng quan hệ kinh tế để tạo đòn bẩy trong vấn đề an ninh.
Tập Cận Bình không chỉ muốn Mỹ giảm căng thẳng thương mại. Ông muốn Washington điều chỉnh cách tiếp cận với Đài Loan.
Với Mỹ, đây là một bài toán khó: duy trì ổn định kinh tế với Trung Quốc nhưng không làm suy yếu cam kết an ninh và vị thế chiến lược ở Tây Thái Bình Dương.
5. Nhật Bản: Thủ tướng Takaichi bị đặt vào vị trí ngoại giao khó khăn
Reuters ngày 19/11 mô tả Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi xuất hiện khá cô lập tại hội nghị.
Theo Reuters:
-
Tập Cận Bình và Takaichi có bắt tay nhưng không tổ chức cuộc gặp song phương.
-
Tập không nằm trong danh sách 14 nhà lãnh đạo mà Takaichi cho biết bà đã trao đổi.
-
Bất đồng liên quan Đài Loan tiếp tục phủ bóng quan hệ hai nước.
-
Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng sang Nhật Bản.
- Takaichi nêu vấn đề một nhà báo Nhật Bản bị giam giữ với Putin.
Điều này cho thấy APEC không chỉ là diễn đàn kinh tế. Nó còn là nơi các cường quốc sử dụng nghi thức ngoại giao, vị trí tiếp xúc và quan hệ song phương để phát tín hiệu chính trị.
Nhật Bản là một đồng minh quan trọng của Mỹ tại châu Á, nhưng cũng phụ thuộc lớn vào thương mại với Trung Quốc. Bất kỳ sự leo thang nào trong tranh chấp Đài Loan đều có thể tạo ra sức ép kinh tế và an ninh đối với Tokyo.
6. Trung Quốc đang giành lợi thế hình ảnh ngoại giao?
Có một chi tiết đáng chú ý trong nghi thức đón tiếp:
Tập Cận Bình đích thân ra sân bay đón Trump, trong khi Putin được một quan chức cấp cao khác của Trung Quốc tiếp đón. AP cho rằng sự khác biệt này cần được nhìn trong bối cảnh quan hệ Trung–Nga đã ổn định, còn quan hệ Mỹ–Trung cần được quản lý thận trọng hơn.
Tập Cận Bình có thể sử dụng hình ảnh tiếp đón Trump để thể hiện rằng Trung Quốc có khả năng duy trì đối thoại với cả Washington và Moscow.
Nhưng điều đó không có nghĩa Trung Quốc đứng về phía Mỹ. Quan hệ Trung–Nga vẫn có nền tảng lợi ích chiến lược sâu sắc, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, thương mại và đối trọng với sức ép của phương Tây.(AP News)
Một mặt, Bắc Kinh muốn chứng minh mình là trung tâm ngoại giao có thể triệu tập các cường quốc. Mặt khác, Trung Quốc không muốn đánh đổi quan hệ với Nga để đổi lấy sự hòa dịu nhất thời với Mỹ.
Đây là chính sách cân bằng quyền lực, không phải sự lựa chọn giữa Washington và Moscow.
7. Bảng tổng kết: APEC Thâm Quyến đem lại gì?
| Vấn đề | Kết quả đến 19/11 | Đánh giá |
|---|---|---|
| Hợp tác kinh tế APEC | Tuyên bố chung và ba văn kiện được thông qua | Tiến triển về thể chế |
| Mỹ–Trung | Đối thoại về thương mại, AI, Đài Loan | Hạ nhiệt nhưng chưa giải quyết bất đồng |
| Mỹ–Nga–Trung | Cuộc gặp ba bên khoảng 70 phút | Giá trị biểu tượng lớn, đột phá hạn chế |
| Chiến tranh Ukraine | Chưa có thỏa thuận hòa bình | Nguy cơ Kyiv bị gây sức ép |
| Chiến tranh Iran | Được bàn đến nhưng chưa có kết quả cụ thể | Chưa có lộ trình giải quyết |
| Kiểm soát vũ khí hạt nhân | Đồng ý tiếp tục đối thoại | Chưa có cơ chế hay cam kết mới |
| Nhật–Trung | Không có cuộc gặp song phương Tập–Takaichi | Bất đồng vẫn tồn tại |
| APEC 2027 | Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà | Cơ hội ngoại giao và kinh tế cho Việt Nam |
8. Nhận định VietnamWeek: Ba nhà lãnh đạo có thể tạo ra một trật tự mới, nhưng ai sẽ chịu trách nhiệm?
Tôi cho rằng sự kiện Thâm Quyến có ba tầng ý nghĩa.
Thứ nhất, Trung Quốc đạt lợi thế về vị thế ngoại giao.
Tập Cận Bình tổ chức một hội nghị kinh tế khu vực, tiếp đón tổng thống Mỹ và tổng thống Nga, đồng thời đưa ra thông điệp về thương mại mở, AI và hợp tác châu Á – Thái Bình Dương. Bắc Kinh muốn chứng minh rằng mình không chỉ là một cường quốc kinh tế mà còn là một trung tâm định hình chương trình nghị sự quốc tế.
Thứ hai, Trump tiếp tục theo đuổi ngoại giao cá nhân với các nhà lãnh đạo cường quyền.
Ông đặt trọng tâm vào quan hệ cá nhân với Tập và Putin, kỳ vọng rằng tiếp xúc trực tiếp có thể tạo ra kết quả mà các cơ chế ngoại giao truyền thống chưa đạt được.
Nhưng ngoại giao cá nhân có giới hạn: một cái bắt tay hay một cuộc gặp kín không thay thế được cơ chế kiểm chứng, cam kết pháp lý và sự tham gia của các quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Thứ ba, nguy cơ lớn nhất là các quốc gia nhỏ và vừa bị đẩy ra ngoài quá trình quyết định.
Ukraine không có mặt trong cuộc gặp bàn về chiến tranh của chính mình. Nhật Bản phải đối diện sức ép từ Trung Quốc. Các nước châu Á khác cũng phải tính toán giữa thương mại với Trung Quốc, quan hệ an ninh với Mỹ và lợi ích quốc gia của họ.
Đây là câu hỏi lớn mà APEC Thâm Quyến để lại:
Nếu ba cường quốc có thể ngồi lại và thảo luận về hòa bình, an ninh, năng lượng và luật pháp quốc tế, thì những quốc gia không có mặt tại bàn đàm phán sẽ bảo vệ chủ quyền và quyền lợi của mình bằng cách nào?
APEC Thâm Quyến đã tạo ra một bức ảnh ngoại giao lịch sử. Nhưng một bức ảnh không phải là một trật tự thế giới mới. Trật tự đó chỉ hình thành khi các thỏa thuận được thực thi, luật pháp được tôn trọng và những quốc gia chịu ảnh hưởng có quyền tham gia vào quyết định về tương lai của chính mình.
Những nguồn quan trọng để tiếp tục theo dõi
Góc tiếp theo đáng làm cho VietnamWeek: “THƯỢNG ĐỈNH THÂM QUYẾN: TRUMP, TẬP, PUTIN ĐANG ĐỊNH HÌNH HÒA BÌNH HAY CHIA LẠI QUYỀN LỰC THẾ GIỚI?” Trọng tâm nên là sự vắng mặt của Ukraine, vai trò của châu Âu, vấn đề Đài Loan và giới hạn của ngoại giao cá nhân.




































