“Quả bóng chính trị có thể nảy theo những hướng không ai ngờ tới”.

Diễn biến kịch tính vừa xảy ra tại Đồi Capitol ngày 21/5/2026 chính là minh chứng rõ nhất cho câu thành ngữ tiếng Anh: “Quả bóng chính trị có thể nảy theo những hướng không ai ngờ tới”.

Chính quyền của Tổng thống Trump, vốn đang trên đà thắng thế sau thỏa thuận miễn trừ thuế với Bộ Tư pháp, bất ngờ vấp phải một “trận lôi đình” (revolt) ngay trong nội bộ phe Cộng hòa tại Thượng viện. Dưới đây là phân tích chi tiết về bản chất pháp lý và chính trị của sự rạn nứt đầy kinh ngạc này:

🏛️ Bản chất vụ nổ: Khi “Tiền thưởng J6” và “Dự án phòng khiêu vũ” đè bẹp ngân sách ICE

Phe Cộng hòa tại Thượng viện vốn đang ráo riết chuẩn bị thông qua Dự luật hòa giải ngân sách (Reconciliation Bill)—một công cụ pháp lý đặc biệt giúp họ bypass (vượt qua) quyền filibuster của phe Dân chủ để cấp hàng chục tỷ đô la cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) và Tuần tra Biên giới đến hết nhiệm kỳ của ông Trump.

Tuy nhiên, kế hoạch này đã hoàn toàn sụp đổ sau cuộc họp kín kéo dài gần hai tiếng đồng hồ giữa 25 Thượng nghị sĩ Cộng hòa và Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche. Lý do không phải vì họ phản đối ICE, mà vì họ giận dữ với những “quả bom” cài cắm từ Nhà Trắng:

1. Quỹ chống vũ khí hóa 1,776 tỷ USD: Các Thượng nghị sĩ ôn hòa và kỳ cựu của Đảng Cộng hòa (GOP) vô cùng bất bình khi quỹ này thiếu các điều khoản kiểm soát ($guardrails$). Họ lớn tiếng chất vấn ông Todd Blanche vì lo ngại tiền thuế của dân sẽ bị biến thành quỹ bồi thường cho những kẻ bạo loạn ngày 6/1 ($Jan6$), đặc biệt là những kẻ từng tấn công cảnh sát.

2. Quỹ 1 tỷ USD cho Dự án Modernization tại Nhà Trắng: Ông Trump thúc ép đưa khoản tiền 1 tỷ USD để xây dựng phòng khiêu vũ ($ballroom$) và hầm ngầm tại cánh Đông Nhà Trắng vào dự luật di trú. Khi Thượng nghị sĩ phụ trách kỷ luật của Thượng viện gạt bỏ điều này vì vi phạm quy tắc ngân sách, ông Trump thậm chí đã đòi… sa thải luôn viên chức này.

⚡ Giọt nước tràn ly: Đòn thù chính trị cá nhân của Trump

Sự phẫn nộ của các Thượng nghị sĩ Cộng hòa không chỉ dừng lại ở vấn đề tiền bạc, mà nó bị kích nổ bởi bầu không khí chính trị độc hại do chính ông Trump tạo ra trước đó vài ngày:

• Hạ bệ Bill Cassidy: Ông Trump vừa hậu thuẫn thành công để loại bỏ Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bill Cassidy ngay trong vòng sơ bộ tại Louisiana (như một đòn trả đũa việc ông Cassidy từng bỏ phiếu luận tội Trump năm 2021).

• Hậu thuẫn Ken Paxton chống lại John Cornyn: Đỉnh điểm của sự khiêu khích là việc ông Trump công khai ủng hộ Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton—một nhân vật vướng hàng loạt bê bối tình dục và tham nhũng—để đối đầu với Thượng nghị sĩ Cộng hòa kỳ cựu John Cornyn trong trận chiến sơ bộ ở Texas.

Động thái này bị Lãnh đạo phe Đa số Thượng viện John Thune nhìn nhận là một sự phản bội trực tiếp vào nỗ lực giữ thế đa số của đảng, đẩy chiếc ghế Thượng viện Texas vốn an toàn vào nguy cơ rơi vào tay đảng Dân chủ.

🤬 “Mặc xác nó đi!” – Sự bế tắc đỉnh điểm

Câu chửi thề và quyết định hủy bỏ họp, cho giải tán Thượng viện để nghỉ lễ Memorial Day của Thượng nghị sĩ John Thune là một cột mốc quan trọng. Nó cho thấy phe Cộng hòa tại Thượng viện thà chấp nhận lỡ hạn chót ngày 1/6 về ngân sách trục xuất di trú của ông Trump, còn hơn là tiếp tục bị Nhà Trắng dồn vào thế chân tường.

“Vấn đề dẫn đến sự đổ vỡ trong ngày hôm nay hoàn toàn do chính quyền của ông ta tự gây ra… cho đến khi nào họ giải quyết nó, chúng tôi đơn giản là không có đủ số phiếu.” > — Trợ lý cấp cao Đảng Cộng hòa phát biểu trên tờ The Washington Post.

⚖️ Cục diện tiếp theo: Trump có thực sự mất kiểm soát?

Mặc dù đây là một thất bại lập pháp ê chề và bất ngờ đối với Trump ngay trong tuần lễ tưởng như đỉnh cao quyền lực của ông, chúng ta cần nhìn nhận thực tế:

• Đây là sự phản kháng mang tính chiến thuật, không phải chiến lược: Các Thượng nghị sĩ GOP không quay lưng với chương trình nghị sự cốt lõi (như an ninh biên giới). Họ chỉ đang gửi một thông điệp cảnh cáo đanh thép tới Nhà Trắng: Chúng tôi không phải là những con rối để ông muốn chà đạp hay nhân danh điều gì cũng được.

• Áp lực thuộc về Nhà Trắng: Để cứu vãn dự luật ICE sau kỳ nghỉ lễ, ông Todd Blanche và các cố vấn của Trump sẽ buộc phải chấp nhận các sửa đổi nghiêm khắc từ Thượng viện—bao gồm việc cấm cửa tuyệt đối các bị cáo bạo lực J6 tiếp cận quỹ bồi thường và xóa bỏ các dự án mang tính cá nhân.

Trận chiến này chứng minh rằng, dù Trump có thể áp đặt tầm ảnh hưởng tuyệt đối lên các cử tri trung thành ở các bang, thì tại nghị trường Washington, hệ thống kiểm soát nội bộ của Đảng Cộng hòa vẫn chưa hoàn toàn “bị rút xương sống” như dư luận vẫn lo ngại.