NVR Channel
Khoản ngân sách do Quốc hội Hoa Kỳ phân bổ nhằm thúc đẩy dân chủ và bảo vệ nhân quyền ở nước ngoài đang được chính quyền Tổng thống Donald Trump điều hướng sang một định hướng hoàn toàn mới. Thay vì tiếp tục viện trợ cho các tổ chức xã hội dân sự, hỗ trợ tù nhân chính trị hay bảo vệ báo chí độc lập tại các quốc gia có chế độ độc tài, Bộ Ngoại giao Mỹ dưới thời chính quyền mới đã tái phân bổ dòng tiền này để phục vụ trực tiếp cho các ưu tiên mang màu sắc ý thức hệ và chính trị riêng.
2.1. Chuyển hướng dòng tiền 177 triệu USD
Theo các thông tin từ báo chí (CNN), tổng ngân sách thuộc Quỹ Dân chủ đợt này lên tới gần 177 triệu USD. Ngoại trưởng Marco Rubio đã chấp thuận bản ghi nhớ cho phép cam kết giải ngân khoản tiền này ngay trước khi năm tài khóa kết thúc.
Các mục tiêu tài trợ mới thể hiện sự thay đổi căn bản trong định nghĩa về “nhân quyền” của Washington:
-
Tại Nam Phi: Tập trung nguồn lực bảo vệ quyền lợi của cộng đồng người Afrikaner (người da trắng gốc Âu). Chính quyền Trump đặc biệt quan tâm đến nhóm này vì cho rằng họ đang phải đối mặt với sự phân biệt đối xử nghiêm trọng và bất công trong các chính sách đất đai, xã hội tại bản địa.
-
Tại Châu Âu: Tài trợ cho các chương trình đánh giá tình trạng “thụt lùi văn minh” do làn sóng di dân hàng loạt gây ra, đồng thời theo dõi và chống lại các hành vi bị cáo buộc là kiểm duyệt tự do ngôn luận đối với giới bảo thủ tại các nền dân chủ lâu đời.
-
Tại Brazil: Cung cấp tài trợ nhằm chống lại điều mà phía Mỹ gọi là “sự lạm quyền tư pháp và kiểm duyệt”. Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump có mối quan hệ thân thiết với cựu Tổng thống Jair Bolsonaro và từng đối đầu gay gắt với Thẩm phán Tòa án Tối cao Brazil Alexandre de Moraes.
- Tại Nigeria: Tập trung nguồn lực điều tra và giám sát các vụ sát hại hàng loạt nhắm vào cộng đồng người Cơ Đốc giáo (Thiên Chúa giáo).
2.2. Tranh cãi pháp lý và cuộc chiến quyền lực kiểm soát ngân sách
Sự chuyển hướng này ngay lập tức thổi bùng một cuộc tranh luận nảy lửa giữa Nhánh Hành pháp (Bộ Ngoại giao/Chính quyền Trump) và Nhánh Lập pháp (Quốc hội Hoa Kỳ):
-
Lập luận từ phía Chính quyền: Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Tommy Pigot công khai khẳng định chính quyền sẽ không xin lỗi về quyết định này. Ông tuyên bố việc dùng tiền ngân sách là để “chống lại chương trình nghị sự ‘Woke’ mang tính phá hoại, bảo vệ nền văn minh phương Tây, chấm dứt thời đại di dân hàng loạt và chống lại các chính sách phân biệt dựa trên chủng tộc”. Phía chính quyền cho rằng họ đang thực thi đúng quyền điều hành chính sách đối ngoại để bảo vệ những giá trị nhân quyền cốt lõi thực sự.
-
Phản ứng từ phe Đối lập (Đảng Dân chủ): Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (thành viên Dân chủ cao cấp tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện) đã lập tức đặt lệnh giữ (hold) đối với 10 khoản tài trợ đề xuất (trị giá khoảng 22 triệu USD). Bà lên tiếng cáo buộc chính quyền Trump đang cố tình biến một quỹ ngân sách được Quốc hội thông qua cho mục đích bảo vệ nhân quyền truyền thống thành công cụ tài trợ cho các tổ chức và phong trào cực hữu tại các nước đồng minh.
-
Bản chất cuộc xung đột:
-
Thẩm quyền Hiến pháp: Xung đột giữa quyền phân bổ ngân sách của Quốc hội (Power of the Purse) và quyền điều hành chính sách đối ngoại của Tổng thống. Phía Dân chủ cho rằng Hành pháp không thể tự ý bẻ lái mục đích sử dụng khoản tiền đã được quy định rõ trong luật ngân sách.
-
Định nghĩa về Nhân quyền: Cuộc tranh luận đặt ra câu hỏi mang tính bản chất: Khái niệm “Nhân quyền” và “Dân chủ” của Hoa Kỳ là một bộ tiêu chuẩn phổ quát chung (bầu cử tự do, báo chí độc lập, xã hội dân sự), hay nó sẽ bị co giãn và định hình lại theo hệ tư tưởng của phe cầm quyền tại Washington trong mỗi nhiệm kỳ?
-