Tác giả: Nhóm phân tích Vietnamweek Tháng 05/2026
Trong nền chính trị toàn cầu hiện đại, có những cuộc chiến được đưa ra ánh sáng với đầy đủ sự phẫn nộ của công chúng, nhưng cũng có những thảm kịch bị đẩy vào “vùng tối” của sự lãng quên. Sudan là một ví dụ điển hình. Khi thế giới nín thở theo dõi từng chuyển động của trục Israel – Iran, thì tại bờ biển Biển Đỏ, một ván cờ sinh tử khác đang diễn ra, nơi mà số phận của hàng triệu người dân Sudan đang bị đem ra đánh đổi cho những toan tính chiến lược của các cường quốc.
Mắt xích Biển Đỏ: Huyết mạch hay “Lời nguyền” Địa lý?
Sudan sở hữu 500 dặm bờ biển chiến lược. Đây không chỉ là cửa ngõ giao thương, mà còn là “trạm xăng” và “kho vũ khí” cho bất kỳ thế lực nào muốn kiểm soát dòng chảy hàng hóa toàn cầu. Với Israel, đây là huyết mạch phương Nam. Với Iran, đây là “cây cầu” lý tưởng để vận chuyển vũ khí vào Gaza và thiết lập một gọng kìm bao vây đối thủ.
Việc Iran cung cấp máy bay không người lái (UAV) cho Quân đội Sudan (SAF) vào đầu năm 2026 không chỉ là một thỏa thuận quân sự thông thường. Đó là sự hiện diện của “Chiến tranh tiêu hao bầy đàn” (Swarm Attrition Warfare) ngay sát nách các đồng minh của Mỹ. Khi Tehran đặt chân được lên Cảng Sudan, họ không chỉ đe dọa Israel mà còn nắm giữ khả năng làm tê liệt chuỗi cung ứng toàn cầu chỉ bằng những chiếc drone giá rẻ.
Sự sụp đổ của các ảo ảnh ngoại giao
Hiệp ước Abraham – di sản đối ngoại rực rỡ nhất của chính quyền Trump tiền nhiệm – từng hứa hẹn một bình minh mới cho Sudan. Việc bình thường hóa quan hệ với Israel để đổi lấy việc xóa tên khỏi danh sách tài trợ khủng bố là một “giao dịch” mang tính thực dụng cao. Tuy nhiên, cuộc nội chiến hiện tại giữa SAF và RSF đã phơi bày sự mong manh của những thỏa thuận dựa trên lợi ích ngắn hạn mà bỏ qua các giá trị dân chủ cốt lõi.
Cả hai phe quân phiệt tại Sudan hiện nay đều đang chơi trò “bắt cá hai tay”. Họ dùng quân bài Israel để cầu viện sự công nhận của phương Tây, nhưng đồng thời lại sẵn sàng mở cửa cho Iran và Nga để đổi lấy vũ khí. Khi các tướng lĩnh coi dân tộc mình như một món hàng để mặc cả, cái giá phải trả luôn là máu của dân thường.
“Khoảng trống ngoại giao” và Sự bẽ bàng của Phương Tây
Vương quốc Anh và Mỹ đang rơi vào một cái bẫy chiến lược: Quá tập trung vào việc ngăn chặn một cuộc đại chiến ở Trung Đông đến mức vô tình tạo ra một “khoảng trống ngoại giao” tại Sudan. Khi các cường quốc bận tâm với Israel và Iran, các bên tham chiến tại Sudan hiểu rằng họ có thể tàn sát lẫn nhau mà không sợ bị trừng phạt.
Đây chính là bài học cho những người đấu tranh dân chủ trên toàn thế giới, từ Sudan đến Việt Nam: Khi địa chính trị lên tiếng, nhân quyền thường bị bắt phải im lặng. Việc quốc tế làm ngơ trước Sudan để tập trung vào an ninh Biển Đỏ là một sự thừa nhận cay đắng rằng: Đối với các cường quốc, an toàn của những chuyến tàu chở hàng đôi khi quan trọng hơn quyền sống của một dân tộc.
Kết luận: Đừng để Sudan chết trong bóng tối
Chúng ta không thể nhìn Sudan như một cuộc nội chiến cục bộ. Đó là mặt trận tiên phong của một cuộc chiến lớn hơn giữa các trục dân chủ và độc tài. Nếu Sudan rơi hoàn toàn vào tầm ảnh hưởng của Iran hoặc Nga (thông qua các nhóm lính đánh thuê), cái giá mà phương Tây phải trả sẽ không chỉ là giá xăng dầu tăng cao, mà là sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống trật tự dựa trên luật lệ.
Đối với những nhà báo độc lập và những người yêu tự do tại Việt Nam, câu chuyện Sudan là lời nhắc nhở: Sự thật cần được đưa ra ánh sáng, ngay cả khi nó không nằm trên trang nhất. Chúng ta không chỉ đấu tranh cho tự do của chính mình, mà còn phải lên tiếng cho những “vùng tối” như Sudan, bởi khi cái ác được phép lộng hành ở một nơi, nó sẽ tìm đường đến mọi nơi.
Vương quốc Anh và cộng đồng quốc tế không được phép chọn lựa giữa Trung Đông và Sudan. Bởi lẽ, hòa bình ở Trung Đông sẽ không bao giờ bền vững chừng nào Sudan vẫn còn là một ổ dịch của bạo lực và sự thao túng của các thế lực độc tài.
Bài viết phản ánh quan điểm của Ban Biên Tập Vietnamweek.net về trách nhiệm quốc tế và sự kết nối giữa các điểm nóng nhân quyền toàn cầu.