BÁO CHÍ NÓI GÌ VỀ TÌNH TRẠNG THAM NHŨNG CỦA TỔNG THỐNG DONALD TRUMP?

Nguyễn Quốc Khải

23-5-2026

Việc Donald Trump sử dụng chức vụ tổng thống theo cách chưa từng có tiền lệ nhằm thúc đẩy các lợi ích của gia đình và doanh nghiệp mình đã châm ngòi cho những cuộc tranh luận rộng khắp trong giới sử học, luật gia, học giả, và công chúng. Trump cho thấy một mô hình mới về xung đột lợi ích trong vai trò tổng thống. Các phân tách gia nhận định rằng mức độ quy mô và trắng trợn của những bê bối tài chính dưới thời chính quyền của ông đã vượt ra ngoài các tiêu chuẩn lịch sử.

Dưới đây là những bài phân tách của báo chí và bình luận gia về tình trạng tham nhũng của Tổng Thống Donald Trump.

NHẬN ĐỊNH CỦA DÂN BIỂU MIKE LEVIN

DB Mike Levin (Dân Chủ, California) mới đây vừa đăng một bài trên Facebook. Ông chỉ trích “Tổng Thống Trump là một tổng thống tham nhũng nhất trong lịch sử của nước Mỹ, Không ai có thể sánh được với ông về phương diện này.”

DB Levin nhận định như sau: “Trong suốt gần 50 năm qua, mọi tổng thống đều tách rời tài chính cá nhân khỏi chức vụ đang nắm giữ. Jimmy Carter đã chuyển giao việc kinh doanh đậu phọng của gia đình vào một quỹ ủy thác (trust) để không ai có thể cáo buộc rằng ông trục lợi từ các quyết định của chính mình. Ronald Reagan đã thanh lý toàn bộ các khoản đầu tư vào năm 1981 và giao chúng cho một người quản lý độc lập, hoàn toàn không giữ liên lạc hay quyền kiểm soát nào đối với các khoản này. George H. W. Bush cũng đã làm như vậy. Bill Clinton cũng vậy. George W. Bush cũng vậy. Barack Obama giữ tiền của mình dưới dạng công khố phiếu (Treasury bond) và không sở hữu bất kỳ cổ phiếu nào trong suốt nhiệm kỳ tổng thống. Joe Biden cũng không nắm giữ bất kỳ cổ phiếu riêng lẻ nào. Không ai trong số họ bị luật pháp bắt buộc phải làm những điều này. Họ làm vậy bởi họ hiểu rằng chức vụ công là một sự ủy thác của công chúng, chứ không phải là một bàn giao dịch kinh doanh tư lợi.”

“Ông Trump xé toạc truyền thống đó. Không hề có việc thoái vốn hay thiết lập quỹ ủy thác mù (blind trust). Các con trai của ông đang điều hành một hệ thống kinh doanh toàn cầu, thực hiện các thương vụ làm ăn với chính phủ nước ngoài. Con rể của ông Jared Kushner quản lý hàng tỷ đô la cho Ả Rập Xê Út, Qatar và United Arab Emirates, trong khi đảm nhiệm vai trò đặc phái viên “tình nguyện” của ông Trump về vấn đề chiến sự tại Iran. Ông ta đã phát hành một loại tiền mã hóa cá nhân mà các nhà đầu tư nước ngoài đã sử dụng để chuyển tiền trực tiếp về cho gia đình ông. Giờ đây, chúng ta lại biết thêm rằng tài khoản của ông đã thực hiện tới 3,700 giao dịch chỉ trong một quý — trung bình hơn 40 giao dịch mỗi ngày — tại các công ty như Nvidia, Oracle, Microsoft và Boeing. Hàng tỷ đô la của biết bao người đang phụ thuộc vào những quyết định mà chính quyền của ông đưa ra.”

DB Levin kêu gọi “Chúng ta phải chấm dứt tình trạng này. Hãy ban hành lệnh cấm giao dịch chứng khoán đối với tổng thống, phó tổng thống, các thành viên nội các và mọi thành viên của Quốc Hội. Không được phép có bất kỳ kẽ hở nào.”

PHÚC TRÌNH CỦA HOWSTUFFWORKS.

Trong một bài báo phổ biến trên HowStuffWorks, Bình Luận Gia Lena Thaywick xếp Trump đứng đầu danh sách năm tổng thống Mỹ tham nhũng nhất và bỏ xa các ông còn lại là Richard Nixon, Warren G. Harding, Ulysses S. Grant, vị anh hùng của thời Nội Chiến, và Andrew Johnson.

Thaywick nhận định rằng “Các nhà phân tích cho thấy hàng ngàn trường hợp xung đột lợi ích đã được ghi nhận, có liên quan đến các doanh nghiệp của Trump trong thời gian ông nắm quyền tại Nhà Trắng. Trong suốt nhiệm kỳ của mình, Donald Trump vẫn tiếp tục hưởng lợi về mặt tài chính từ các nguồn thu bên ngoài gắn liền với Trump Organization. Các ước tính cho thấy hơn 1.6 tỷ đô la đã thu được từ các nguồn kinh doanh này trong những năm chính quyền của ông hoạt động.”

Theo Thaywick, những mối quan hệ này đã gây ra những lo ngại liên quan đến những điều khoản về việc cấm nhận quà tặng/thù lao ghi trong Hiến Pháp, cũng như về việc liệu các chính phủ nước ngoài hay các nhóm lợi ích đặc biệt có thể gây ảnh hưởng đến chính sách hay không. Chính quyền của Trump cũng bị gắn liền với tình trạng lạm dụng quyền lực để ưu đãi những người thân thuộc và những mối quan hệ mật thiết bất thường giữa giới quan chức công quyền và giới doanh nghiệp tư nhân.

Thaywick kết luận rằng “Tính đến năm 2026, ông Trump là vị tổng thống Hoa Kỳ duy nhất từng bị truy tố hình sự, phải đối mặt với hàng chục cáo buộc trọng tội liên quan đến các hoạt động diễn ra trong và giữa các nhiệm kỳ tổng thống của ông. Nhiều học giả xếp chính quyền của ông Trump vào cùng nhóm với những vụ bê bối tham nhũng cấp tổng thống khét tiếng khác trong lịch sử.”

Thaywick nhắc đến bốn tổng thống Mỹ tham nhũng khác là Richard Nixon, Warren G. Harding, Ulysses S. Grant, và Andrew Johnson. Nhưng những nhân vật này chỉ là những con tép so với con tôm hùm Donald Trump.

PHÚC TRÌNH CỦA CAMPAIGN LEGAL CENTER.

Campaign Legal Center (CLC) trình bầy khá chi tiết về cách Tổng Thống thứ 47 đã trơ trẽn đánh đổi các đặc quyền chính thức để trục lợi cá nhân và chính trị. CLC là một tổ chức phi đảng phái, phi lợi nhuận tại Hoa Kỳ, hoạt động nhằm thúc đẩy cải tổ tài chính tranh cử, quyền bầu cử, phân chia lại khu vực bầu cử công bằng và đạo đức chính phủ. Tổ chức được thành lập vào năm 2002.

CLC nhận định rằng “Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1, 2025, tổng thống Donald Trump vẫn tiếp tục áp dụng cùng một phương thức điều hành mang tính “giao dịch, có đi có lại” — đã thấy trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông — dẫu cho giờ đây, mức độ tham nhũng chính trị trắng trợn và không chút che đậy này đã leo thang đến một tầm mức thậm chí còn lớn hơn, chưa từng có tiền lệ. Trump đã nói rõ rằng sự ưu ái từ chính quyền của ông luôn sẵn có, miễn là phải trả giá — và các cá nhân giàu có, các doanh nghiệp cùng những nhóm lợi ích đặc biệt đã xếp hàng dài để thực hiện khoản chi trả đó.”

“Một đặc điểm cốt lõi của chính quyền Trump là nguyên tắc ‘có tiền thì mới được tham gia cuộc chơi’: Những nhà tài trợ chính trị với khoản đóng góp lên tới hàng triệu đô la đã được đền đáp bằng các vị trí trọng yếu trong bộ máy chính quyền, cùng quyền lực để trục lợi tài chính cho chính bản thân họ; những khoản quyên góp doanh nghiệp trị giá hàng triệu đô la đã được đổi lấy sự hậu thuẫn từ nhánh hành pháp đối với các lập trường về luật pháp và chính sách; các tập đoàn truyền thông lớn — vốn luôn tìm cách duy trì thiện cảm từ phía chính quyền — đã phải chi trả cho ông Trump hàng triệu đô la để dàn xếp những vụ kiện tụng hoàn toàn vô căn cứ; và các cuộc điều tra hay biện pháp cưỡng chế thi hành luật ở cấp liên bang cũng đều bị xóa bỏ nếu nhận được mức giá ‘phù hợp’. Điều này không chỉ đơn thuần là bất thường — nó còn đi ngược lại mọi tiêu chuẩn về sự liêm chính hay đạo đức trong bộ máy chính quyền.”

“Mặc dù các đời tổng thống thuộc cả hai chính đảng lớn đều từng trao tặng những chức vụ đại sứ béo bở cùng các vị trí chủ chốt khác trong bộ máy chính quyền cho những người gây quỹ tích cực nhất và các đồng minh của mình, dường như chưa có vị tổng thống nào khác lại lấp đầy nội các cũng như các cơ quan hành pháp bằng một lượng lớn các nhà tài trợ giàu có đến thế; cũng chưa có ai thiết lập một mối liên hệ—về thực chất là hoàn toàn công khai—giữa những khoản quyên góp lớn với các hành động chính thức mang tính ưu ái, bao gồm việc ân xá và giảm án, đình chỉ điều tra hay các biện pháp thực thi pháp luật, cũng như ban hành những quyết sách chính sách theo yêu cầu của các nhóm lợi ích đặc biệt.”

CLC kết luận rằng “Mức độ tham nhũng trắng trợn, chưa từng có hiện nay trong chính quyền của Trump đã làm nổi bật nhu cầu về sự thay đổi: cụ thể là nhằm khắc phục những khiếm khuyết nhất định trong các hệ thống được thiết kế để ngăn chặn tham nhũng; và sâu xa hơn, là nhằm giải quyết những vấn đề cốt lõi của một hệ thống chính trị vốn trao quyền lực khổng lồ, vượt quá mức cần thiết cho một nhóm nhỏ bé, không đại diện cho đại đa số dân chúng—nhóm những người siêu giàu. Các đạo luật liên bang về tài chính tranh cử và đạo đức công vụ được thiết kế nhằm ngăn chặn các ứng cử viên và quan chức đương nhiệm rơi vào thế chịu ơn các nhà tài trợ lớn, hoặc lợi dụng chức vụ để mưu cầu lợi ích cá nhân hay chính trị. Thế nhưng, đó lại chính xác là những gì Trump đang làm—điều này cho thấy rõ ràng rằng các hệ thống chống tham nhũng này đang cần được chấn chỉnh một cách hết sức khẩn cấp.”

Bài phân tách của CLC, cập nhật vào ngày 19-5-2026, dành 35 trang để liệt kê những trường hợp tham nhũng điển hình của Tổng Thống Trump gồm nhiều loại khác nhau:

(1) Bổ nhiệm vào nội các hoặc các vị trí điều hành cấp cao: 11 trường hợp bao gồm Lãnh Đạo Bộ Hiệu Quả Chính Quyền Elon Musk, Bộ Trưởng Giáo Dục Linda McMahon, Bộ Trưởng Tài Chánh Scott Bessent, Bộ Trưởng Năng Lượng Chris Wright, và Bộ Trưởng Thương Mại Howard Lutnick. Dưới đây là vài con số về đóng góp tài chánh. Vì bài báo có giới hạn, không thể trình bầy mọi trường hợp.

Musk đã chi gần 300 triệu đô la để ủng hộ chiến dịch tranh cử của Trump trong cuộc bầu cử năm 2024, chủ yếu thông qua siêu PAC mang tên America PAC.

McMahon đã đóng góp 20.3 triệu USD cho siêu PAC ủng hộ ông Trump là Make America Great Again Inc. trong khoảng thời gian từ tháng 11, 2023 đến tháng 9, 2024; 930,000 USD trong năm 2024 cho Trump 47 Committee, Inc. — một ủy ban gây quỹ chung chuyên huy động tiền cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 và PAC lãnh đạo của ông Trump, cũng như cho các ủy ban thuộc Đảng Cộng Hòa ở cấp liên bang và tiểu bang; và 15.7 triệu USD cho America First Action, Inc. — một siêu PAC ủng hộ ông Trump khác — trong giai đoạn 2019–2020.

Bessent đã quyên góp 1 triệu đô la cho Make America Great Again Inc. trong khoảng thời gian từ tháng 12, 2023 đến tháng 2, 2024; và quyên góp 400,000 đô la cho Trump 47 Committee, Inc. vào năm 2024.

(2) Bổ nhiệm đại sứ: 9 trường hợp bao gồm Đại Sứ tại Pháp và Monaco Charles Kushner và Đại Sứ tại Costa Rica Melinda Hilderbrand.

Vào năm 2004, Kushner đã nhận tội đối với 16 cáo buộc liên bang về hành vi trốn thuế, trả đũa nhân chứng và đưa ra những tuyên bố sai lệch trước Ủy Ban Bầu Cử Liên Bang (Federal Election Commission); sau đó, ông đã bị tuyên phạt 24 tháng tù giam. Trump—người có con gái Ivanka sau này kết hôn với con trai của Kushner là Jared—đã ân xá cho Kushner vào cuối nhiệm kỳ đầu tiên của mình, cụ thể là vào tháng 12 năm 2020.

Trong cuộc bầu cử năm 2024, Kushner đã đóng góp 2 triệu đô la cho Make America Great Again Inc. và Trump 47 Committee Inc., cùng với hàng loạt khoản quyên góp khác cho các ủy ban cấp liên bang và tiểu bang của Đảng Cộng Hòa.

(3) Ân xá và giảm án: 6 trường hợp.

Walczak, cựu giám đốc điều hành một viện dưỡng lão, đã nhận tội vào tháng 11 năm 2024 đối với các tội danh về thuế phát sinh từ việc ông sử dụng hơn 10 triệu đô la—số tiền bị khấu trừ từ tiền lương của nhân viên viện dưỡng lão—để chi trả cho các khoản chi tiêu cá nhân, bao gồm hàng hóa xa xỉ và du lịch. Vào tháng 4 năm 2025, Walczak đã bị tuyên phạt 18 tháng tù giam và buộc phải bồi thường số tiền hơn 4.4 triệu đô la.

Mẹ của Walczak, bà Elizabeth Fago, không chỉ quyên góp tiền cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2024 của ông Trump, mà còn chi 1 triệu đô la để tham dự một bữa tiệc gây quỹ cho tổ chức MAGA Inc. vào tháng 4 năm 2025. Walczak đã viện dẫn lịch sử quyên góp của mẹ mình trong đơn xin ân xá, lập luận rằng sự ủng hộ của bà dành cho ông Trump chính là động cơ thúc đẩy việc truy tố ông.

Ông Trump đã ân xá cho Walczak vào ngày 25-4-2025, chưa đầy ba tuần sau khi mẹ của Walczak — bà Fago — tham dự buổi gây quỹ của ông Trump, và chỉ 12 ngày sau khi Walczak bị tuyên án.

(4) Hủy bỏ các vụ án và cuộc điều tra: 5 trường hợp.

(5) Các đặc quyền dành cho các tập đoàn cung cấp hỗ trợ tài chính cho Trump: 18 trường hợp bao gồm ABC, Paramount, Meta, Amazon, và Cryptocurrency Industry.

(6) Ngoại Giao: 2 trường hợp bao gồm United Arab Emirates (UAE) thỏa thuận $500 triệu thương vụ và $2 tỉ đầu tư vào doanh nghiệp tiền mã hóa của gia đình Trump để đổi lấy chip AI do Mỹ sản xuất. Qatar tặng Trump phi cơ Air Force One để đổi lấy thương vụ làm ăn với Mỹ.

PHÚC TRÌNH CỦA MS NOW VỀ CÁC GIAO DỊCH CỔ PHIẾU CỦA ÔNG TRUMP.

Trong bài báo “Why Trump’s stock trades are so exceptionally corrupt”, Bình Luận Gia Michael A. Cohen mở đầu bằng một nhận định rằng “Donald Trump là vị tổng thống tham nhũng nhất trong lịch sử nước Mỹ.”

Ngay trong tuần này, chúng ta đã phát hiện ra rằng chỉ riêng trong quý đầu tiên của năm 2026, ông Trump đã thực hiện hơn 3,700 giao dịch tài chính, với tổng trị giá lên tới hàng chục triệu đô la. Tính trung bình, con số này tương đương với 59 giao dịch mỗi ngày và 9 giao dịch mỗi giờ. Những xung đột lợi ích và hành vi tham nhũng cá nhân này thực sự gây xốc. Nhiều công ty trong số đó đang có quan hệ làm ăn với chính phủ liên bang. Trên thực tế, ông Trump bị cáo buộc đã mua cổ phiếu của Amazon và Microsoft chỉ vài tháng trước khi Lầu Năm Góc công bố các thỏa thuận hợp tác với cả hai công ty này.

Đầu năm nay, ông Trump đã mua một lượng đáng kể cổ phiếu của Nvidia ngay trước khi nhà sản xuất chip trí tuệ nhân tạo này nhận được giấy phép xuất khẩu các bộ vi xử lý AI H200 tiên tiến sang Trung Quốc. Không có gì ngạc nhiên khi giá cổ phiếu của Nvidia đã tăng vọt, mang lại cho ông Trump một khoản lợi nhuận không nhỏ.

Trước chuyến đi Trung Quốc vào giữa tháng 5 vừa qua, ông Trump đã mua số cổ phiếu Boeing trị giá hàng triệu đô la—một động thái sau đó đã dẫn đến thương vụ bán 200 chiếc máy bay Boeing cho chính phủ Trung Quốc. Một trong những khoản đầu tư lớn nhất của ông là cổ phiếu Nvidia; mã cổ phiếu này đã chứng kiến đà tăng trưởng mạnh mẽ sau khi chính phủ Hoa Kỳ cấp phép cho 10 công ty Trung Quốc mua các dòng chip tiên tiến của hãng—một sự thay đổi lớn so với những lo ngại về an ninh quốc gia từng được nêu ra trước đó.

Ông Trump cũng đã mua một lượng cổ phần đáng kể tại Intel—nhà sản xuất chip mà chính quyền Trump từng nắm giữ 10% cổ phần vào năm ngoái. Cổ phiếu của công ty này đã tăng 178% kể từ đầu năm đến nay. Theo *Popular Information*—một bản tin độc lập chuyên phân tích các báo cáo công bố thông tin—ông Trump đã mua lượng cổ phiếu Dell trị giá từ 1 triệu đến 5 triệu USD; sau đó chín ngày, trong một bài phát biểu tại Georgia, ông đã kêu gọi mọi người hãy “ra ngoài và mua một chiếc máy tính Dell”.

Trump Organization lên tiếng cải chính “Cả Tổng Thống Trump, gia đình ông, lẫn Trump Organization đều không đóng bất kỳ vai trò nào trong việc lựa chọn, chỉ đạo hay phê duyệt các khoản đầu tư cụ thể. Họ không nhận được thông báo trước về các hoạt động giao dịch, cũng như không đưa ra bất kỳ ý kiến đóng góp nào liên quan đến các quyết định đầu tư hay việc quản lý danh mục đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào.”

Cohen phản biện rằng “Ngay cả khi việc ông Trump không tham gia vào các hoạt động mua bán cổ phiếu này là sự thật, thì chỉ riêng nguy cơ xung đột lợi ích cũng chính là lý do khiến các đời tổng thống trước đây thường tránh tham gia giao dịch chứng khoán ngắn hạn trong suốt nhiệm kỳ của mình. Thế nhưng, ông Trump lại không làm như vậy.”

MỘT GIẢI PHÁP CHO THAM NHŨNG CHÍNH TRỊ

Vào đầu năm nay, Brennan Center For Justice tại New York University đã công bố tài liệu “Chín Giải Pháp Cho Vấn Nạn Tham Nhũng Chính Trị.” Trong đó, Trung Tâm này kêu gọi ban hành một đạo luật buộc tổng thống phải thoái vốn khỏi mọi cổ phiếu cũng như các tài sản khác có nguy cơ gây ra xung đột lợi ích. Trước đây, đó vốn là một thông lệ; giờ đây, điều đó cần phải trở thành một đạo luật. Các quy tắc đạo đức cũng cần được áp dụng đối với cả tổng thống và phó tổng thống.

Ngoài ra, các đạo luật về giao dịch nội gián (insider trading) vẫn còn lỏng lẻo. Đạo Luật Giao Dịch Chứng Khoán Năm 1934 nghiêm cấm việc sử dụng thông tin chưa được công bố rộng rãi để định hướng các hoạt động giao dịch cổ phiếu. Tuy nhiên, việc áp dụng đạo luật này đối với các quan chức dân cử vẫn còn hết sức mơ hồ. Vào năm 2012, Quốc Hội đã thông qua Stock Act nhằm ngăn chặn tình trạng giao dịch nội gián trong nội bộ các nghị sĩ, song tổng thống và phó tổng thống vẫn được hưởng quy chế miễn trừ.

Brennan Center For Justice cũng kêu gọi sửa đổi Hiến Pháp nhằm chấm dứt quyền lực đơn phương của tổng thống trong việc ban hành các lệnh ân xá mang tính tham nhũng.

Sau phán quyết của Tối cao Pháp Viện vào tháng 7, 2024 trong vụ kiện *Trump kiện Hoa Kỳ*, chức vụ tổng thống Hoa Kỳ được miễn trừ theo cấp bậc: miễn trừ tuyệt đối đối với các hành động nằm trong phạm vi quyền hạn hiến định độc quyền, miễn trừ giả định đối với mọi hành vi chính thức, và không có miễn trừ đối với các hành vi phi chính thức.

Các tổng thống được hưởng sự bảo vệ tuyệt đối khỏi việc bị truy tố hình sự khi thực thi các thẩm quyền hiến định cốt lõi và độc quyền (như quyền ân xá, quyền chỉ huy quân sự và quyền đối ngoại). Điều này đã gây ra nhiều lo ngại sâu sắc về tham nhũng, bởi lẽ nó tiềm ẩn nguy cơ che chắn cho các hành vi bất hợp pháp nếu những hành vi này được thực hiện thông qua các kênh chính thức như đã thấy dưới thời Tổng Thống Trump. Do đó, quyền miễn nhiễm dành cho tổng thống cũng sẽ phải cứu xét lại.

Một bài bình luận của RollingStone vào ngày 20 tháng 5, 2026 đã viết một đoạn như sau về Trump:

“Donald Trump đang coi chức tổng thống như một chiếc máy rút tiền cá nhân, làm giàu cho bản thân hàng tỷ đô la trong khi người dân Mỹ phải chật vật mưu sinh. Đây có thể chính là điều sẽ hủy hoại ông.”

Mười năm trước, Trump từng tuyên bố ông muốn “tát cạn đầm lầy”. Thế nhưng, thay vào đó, ông lại làm đầm lầy lội hơn bao giờ hết với tham nhũng, bè phái, xung đột và hỗn loạn. Hoa Kỳ xếp hạng thứ 29 trên tổng số 182 quốc gia trong Chỉ Số Cảm Nhận Tham Nhũng Toàn Cầu của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế (Transparency International). Hiện tại, Hoa Kỳ đạt mức điểm 64 trên thang 100. Đây là thứ hạng thấp nhất trong lịch sử của Hoa Kỳ đối với chỉ số này, phản ánh xu hướng suy giảm kéo dài kể từ mức điểm 76 đạt được vào năm 2015.

THAM KHẢO

* Michael Waldman, “Epic Corruption in Plain Sight”. Brennan Center for Justice, May 19, 2026.

* Lena Thaywick, “5 Most Corrupt Presidents in U.S. History (Including a Civil War Hero).” HowStuffWorks, March 18, 2026.

* Michael A. Cohen, “Why Trump’s stock trades are so exceptionally corrupt.” MS Now, May 19, 2026.

* CLC, “Trump’s Corrupt Transactions.” May 19, 2026.

* David A. Graham, “The Evolution of Trump’s Corruption.” The Atlantic, April 28, 2026.