Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Na Uy đã kêu gọi bãi bỏ Giải thưởng Hòa bình FIFA – giải thưởng từng được trao cho Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump – đồng thời tuyên bố ủng hộ một đơn khiếu nại về đạo đức đối với Gianni Infantino, Chủ tịch cơ quan quản lý bóng đá thế giới.
Bà Lise Klaveness – người sẽ đại diện cho liên đoàn của mình tham dự Đại hội FIFA vào thứ Năm tới và hiện là thành viên Ban chấp hành UEFA – cho rằng tổ chức này nên duy trì một “khoảng cách an toàn” (arm’s length distance) với các nhà lãnh đạo thế giới.
Ông Trump đã được ông Infantino trao tặng Giải thưởng Hòa bình này tại buổi lễ bốc thăm chia bảng cho kỳ World Cup diễn ra vào mùa hè năm nay, tổ chức tại Washington D.C. vào ngày 6 tháng 12.
Giải thưởng này được FIFA công bố vào tháng 11 – mà không có sự phê chuẩn trước từ hội đồng quản trị của tổ chức này (Hội đồng FIFA) – với mục đích “tôn vinh những cá nhân đã thực hiện các hành động đặc biệt và phi thường vì hòa bình, qua đó góp phần đoàn kết mọi người trên khắp thế giới”.
Thời điểm công bố giải thưởng, cùng với mối quan hệ mật thiết giữa ông Infantino và ông Trump, đã khiến nhiều người đồn đoán rằng giải thưởng này về cơ bản được tạo ra như một giải thưởng an ủi dành cho ông Trump, sau khi Tổng thống Hoa Kỳ bị bỏ qua trong danh sách nhận Giải Nobel Hòa bình – giải thưởng danh giá nhất thế giới trong lĩnh vực này.
Bà Klaveness tin rằng FIFA – tổ chức vốn được kỳ vọng sẽ duy trì sự trung lập về chính trị – không hề có “thẩm quyền” cũng như nguồn lực cần thiết để trao tặng một Giải thưởng Hòa bình.
“Chúng tôi mong muốn thấy (Giải thưởng Hòa bình FIFA) bị bãi bỏ,” bà Klaveness phát biểu trong một cuộc họp bàn tròn với giới truyền thông quốc tế – bao gồm cả tờ *The Athletic* – diễn ra vào thứ Hai.
“Chúng tôi không cho rằng việc trao tặng một giải thưởng như vậy nằm trong phạm vi thẩm quyền của FIFA. Chúng tôi nghĩ rằng chúng ta đã có Viện Nobel thực hiện công việc đó một cách độc lập rồi.”
“Chúng tôi tin rằng điều quan trọng là các liên đoàn bóng đá quốc gia, các liên đoàn châu lục và chính FIFA cần nỗ lực tránh rơi vào những tình huống khiến cho ‘khoảng cách an toàn’ với các nhà lãnh đạo quốc gia bị xâm phạm. Những giải thưởng kiểu này thường sẽ mang nặng tính chính trị, trừ khi bạn sở hữu những công cụ và kinh nghiệm thực sự vững vàng để đảm bảo tính độc lập cho chúng.”
“Việc thành lập một hội đồng giám khảo và xây dựng các tiêu chí đánh giá là một công việc đòi hỏi sự toàn tâm toàn ý. Đó là một vấn đề vô cùng nhạy cảm. Xét trên khía cạnh nguồn lực, khía cạnh thẩm quyền, và quan trọng nhất là khía cạnh quản trị, tôi cho rằng việc trao tặng giải thưởng này nên được tránh thực hiện trong tương lai.” FIFA đã không công bố danh sách đề cử cho Giải thưởng Hòa bình; và khi được hỏi, các phát ngôn viên của cơ quan điều hành này đã từ chối tiết lộ về quy trình cũng như danh tính của người sẽ lựa chọn người chiến thắng.
Kể từ đó, Ủy ban Đạo đức của FIFA đã được yêu cầu tiến hành điều tra ông Infantino vì những “vi phạm lặp đi lặp lại” đối với các quy định về tính trung lập chính trị của cơ quan này, liên quan đến mối quan hệ giữa ông và ông Trump.
Tổ chức vận động nhân quyền FairSquare đã gửi một lá thư khiếu nại tới FIFA, cáo buộc rằng ông Infantino đã “thực hiện bốn hành vi vi phạm rõ ràng” đối với các quy định về tính trung lập của chính tổ chức mà ông lãnh đạo.
Bà Klaveness bày tỏ sự ủng hộ đối với những nỗ lực của FairSquare, đồng thời nói thêm: “Chúng tôi đã công khai chỉ trích quy trình này, bởi lẽ nó không được thông qua Hội đồng FIFA; hơn nữa, theo quan điểm của chúng tôi, việc thiết lập một giải thưởng như vậy cũng nằm ngoài phạm vi thẩm quyền của FIFA.”
“Cũng cần phải đánh giá xem liệu hành động này có vi phạm nguyên tắc trung lập chính trị hay không. Việc này sẽ do Ủy ban Đạo đức chịu trách nhiệm xem xét.
“Chúng tôi cho rằng điều quan trọng không chỉ là đưa ra phát ngôn trên các phương tiện truyền thông, mà còn phải thực hiện cơ chế kiểm soát và cân bằng nội bộ trong tổ chức. Trước hết và trên hết, chúng tôi ủng hộ việc FairSquare đã gửi đơn khiếu nại; vấn đề này cần được giải quyết, cần được đánh giá thấu đáo và quá trình xử lý phải đảm bảo tính minh bạch.”
Người từng đoạt giải Nobel Hòa bình kiêm lãnh đạo phe đối lập tại Venezuela, bà María Corina Machado, sau đó đã trao tặng tấm huy chương của mình cho ông Trump, nhằm ghi nhận những cam kết của ông đối với sự tự do của đất nước bà.
Trước những chỉ trích xoay quanh việc trao giải thưởng của FIFA cho ông Trump, ông Infantino vẫn kiên định lập trường, khẳng định rằng Tổng thống Hoa Kỳ “một cách khách quan… hoàn toàn xứng đáng với giải thưởng này”.
“Không chỉ riêng Gianni Infantino mới nói như vậy… mà còn có cả một người từng đoạt giải Nobel Hòa bình cũng đã phát biểu điều này,” ông Infantino chia sẻ với đài Sky News vào tháng Hai vừa qua.
“Ông ấy đã đóng một vai trò then chốt trong việc giải quyết các xung đột, cứu sống nhiều sinh mạng—cụ thể là hàng ngàn sinh mạng.”
Bà Klaveness vốn là một người thường xuyên lên tiếng chỉ trích FIFA; vào năm 2022, bà đã có bài phát biểu tại Doha ngay trước thềm lễ bốc thăm chia bảng cho kỳ World Cup mùa đông diễn ra tại Qatar. Trong bài phát biểu đó, bà nhận định rằng cơ quan quản lý bóng đá này vẫn còn “một chặng đường dài phải đi” để giải quyết những lo ngại liên quan đến “nhân quyền, bình đẳng và dân chủ”. Tuy nhiên, bà Klaveness không có kế hoạch thực hiện một động thái tương tự tại Đại hội diễn ra vào thứ Năm tuần này ở Vancouver, Canada.