Có những thời điểm, một chính quyền không bắt đầu suy yếu vì đối thủ chính trị đánh bại nó, mà vì những mâu thuẫn bên trong không còn có thể che giấu.
Tuần lễ kết thúc ngày 14 tháng 11 năm 2026 đang cho thấy một bức tranh như vậy tại Washington. Những người từng đứng trong cùng một liên minh quyền lực bắt đầu công khai chỉ trích nhau. Các bộ trưởng đổ trách nhiệm cho nhau về những quyết định liên quan đến an ninh quốc gia. Những quan hệ giữa quan chức chính phủ, giới tài chính, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức vận động hành lang bị đặt dưới ánh sáng giám sát. Những hồ sơ từng nằm trong tay các cơ quan hành pháp đang trở thành mục tiêu điều tra của Quốc hội.
Đây không còn đơn thuần là những vụ bê bối riêng lẻ. Khi đặt chúng cạnh nhau, có thể nhận ra một vấn đề mang tính hệ thống: quyền lực chính trị, lợi ích kinh tế và khả năng tiếp cận chính sách công đang đan xen đến mức ranh giới giữa lợi ích quốc gia và lợi ích của những nhóm có quan hệ với chính quyền ngày càng cần được kiểm chứng.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: sự xuất hiện đồng thời của nhiều vụ việc không chứng minh rằng chúng thuộc về một âm mưu chung. Điều đã được xác nhận, điều đang bị cáo buộc và điều cần điều tra phải được tách biệt. Chính sự phân biệt đó mới giúp một cuộc điều tra chính trị trở thành công cụ bảo vệ pháp quyền, thay vì một chiến dịch kết tội bằng suy đoán.
1. Nvidia – Lutnick: Khi an ninh quốc gia va chạm với lợi ích kinh doanh
Vụ việc gây chấn động nhất trong tuần là cuộc tranh cãi công khai giữa Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick về công ty Megaspeed International, một khách hàng của Nvidia có trụ sở tại Singapore.
Vấn đề không chỉ nằm ở việc các chip AI tiên tiến của Mỹ có thể bị chuyển hướng sang Trung Quốc hay không. Vấn đề lớn hơn là tại sao một công ty bị nghi ngờ liên quan đến hoạt động chuyển hướng công nghệ vẫn chưa bị đưa vào danh sách hạn chế xuất khẩu, mặc dù nhiều cơ quan trong chính quyền đã thúc đẩy biện pháp này trong nhiều tháng.
Ngày 13 tháng 11, Bessent công khai nói rằng Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng và Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ đều ủng hộ việc đưa Megaspeed vào danh sách kiểm soát. Nhưng Bộ Thương mại mới là cơ quan có thẩm quyền quyết định, và Bessent nói thẳng: “Commerce has the pen” – Bộ Thương mại nắm quyền quyết định. <sup>1</sup>
Đây là một lời chỉ trích bất thường giữa hai thành viên nội các. Nó cho thấy bất đồng không còn chỉ diễn ra sau những cánh cửa đóng kín.
Theo các tường thuật của Axios, một số quan chức trong chính quyền cho rằng Lutnick đã trì hoãn việc áp dụng biện pháp kiểm soát đối với Megaspeed, bất chấp những cảnh báo về nguy cơ công nghệ Mỹ bị chuyển sang Trung Quốc. Bộ Thương mại phủ nhận một số chi tiết về cuộc đối đầu được tường thuật. Vì vậy, những lời kể về các cuộc họp kín cần được xem là thông tin báo chí dựa trên nguồn tin, không phải biên bản chính thức đã được xác nhận.
Nhưng có một sự kiện không thể bỏ qua: Lutnick đã đồng ý ra điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vào ngày 10 tháng 12, trong bối cảnh cả nghị sĩ Cộng hòa lẫn Dân chủ yêu cầu giải trình về cách Bộ Thương mại xử lý các biện pháp kiểm soát chip.
Vụ việc còn phức tạp hơn bởi những thông tin liên quan đến Jensen Huang, cựu tổng giám đốc Nvidia, và Alice Huang, lãnh đạo Megaspeed. Các nguồn tin báo chí cho biết tình báo Mỹ nghi ngờ Alice Huang có quan hệ với cơ quan tình báo Trung Quốc; Jensen Huang bị cho là có quan hệ tình cảm với bà. Những nghi vấn này chưa phải kết luận tư pháp. Megaspeed phủ nhận sai phạm và nói rằng công ty nghiêm túc tuân thủ luật xuất khẩu của Mỹ; Trung Quốc cũng bác bỏ cáo buộc gián điệp.
Điều đáng điều tra không phải là đời tư của một lãnh đạo doanh nghiệp, mà là liệu các quan hệ cá nhân và kinh doanh có tác động đến những quyết định liên quan đến an ninh quốc gia hay không.
Nếu một công ty có nguy cơ chuyển hướng công nghệ chiến lược, ai đã biết? Ai có quyền ngăn chặn? Ai đã trì hoãn? Có cuộc trao đổi nào giữa doanh nghiệp và quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu hay không? Và những quyết định đó có được ghi nhận đầy đủ để Quốc hội kiểm tra?
Đây là những câu hỏi mà Quốc hội phải đặt ra. Không thể chỉ dừng ở việc một bộ trưởng đổ lỗi cho bộ trưởng khác.
Vụ Nvidia còn phơi bày một nghịch lý lớn hơn trong chính sách công nghệ của Trump: chính quyền muốn duy trì vị thế dẫn đầu AI của Mỹ, nhưng đồng thời phải quyết định mức độ tiếp cận công nghệ của Trung Quốc. Doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường; cơ quan an ninh muốn ngăn công nghệ chiến lược rơi vào tay đối thủ. Khi người hoạch định chính sách có quan hệ gần gũi với các doanh nghiệp được hưởng lợi từ quyết định của họ, yêu cầu minh bạch và kiểm soát xung đột lợi ích càng trở nên cấp thiết.
2. Khi các bộ trưởng bắt đầu đổ lỗi cho nhau
Điểm đáng chú ý trong vụ Megaspeed là bất đồng không chỉ nằm giữa chính quyền và doanh nghiệp. Nó đã xuất hiện ngay trong nội bộ nội các Trump.
Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao được cho là muốn siết chặt kiểm soát. Bộ Thương mại bị chỉ trích vì chậm hành động. Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn công khai bày tỏ sự tin tưởng đối với Lutnick.
Một chính quyền có thể có nhiều quan điểm khác nhau về chính sách. Điều đó không bất thường trong một hệ thống điều hành lớn. Nhưng khi bất đồng liên quan đến nguy cơ công nghệ quốc gia bị chuyển giao trái phép, câu hỏi không còn là bộ trưởng nào thắng trong cuộc tranh luận nội bộ.
Câu hỏi là: ai chịu trách nhiệm cuối cùng về việc bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia?
Theo các tường thuật về quá trình ra quyết định, Tổng thống Trump từng được báo cáo về những quan ngại liên quan đến Megaspeed và vẫn có vai trò quyết định trong chính sách xuất khẩu chip. Điều đó có nghĩa là không thể biến toàn bộ trách nhiệm thành vấn đề riêng của Bộ Thương mại. <sup>5</sup>
Nếu Lutnick trì hoãn, Quốc hội cần biết vì sao. Nếu Trump đã được cảnh báo, Quốc hội cần biết ông đã quyết định thế nào. Nếu các doanh nghiệp tư nhân có khả năng tác động đến chính sách, cần làm rõ họ đã tiếp xúc với những ai, trong hoàn cảnh nào và có tài liệu ghi nhận hay không.
Một chính quyền không thể vừa viện dẫn an ninh quốc gia để hạn chế thông tin với công chúng, vừa dùng lý do đó để tránh trách nhiệm giải trình trước Quốc hội.
3. AIPAC, Hegseth và giới hạn của ảnh hưởng chính trị
Một vụ việc khác cho thấy sự phức tạp của quan hệ giữa tiền chính trị, vận động hành lang và trách nhiệm của nghị sĩ.
Ngày 10 tháng 11, Hạ viện bỏ phiếu 211–204 để chuyển nghị quyết luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về Ủy ban Tư pháp. Đây là một thủ tục có tác dụng chặn nỗ lực đưa nghị quyết tiến tới cuộc bỏ phiếu luận tội trong kỳ họp hiện tại; đó không phải là cuộc bỏ phiếu kết luận Hegseth có tội hay không có tội. <sup>6</sup>
Nghị quyết do Dân biểu Cộng hòa Thomas Massie đề xuất, với các cáo buộc liên quan đến cuộc chiến Iran, việc sử dụng quyền lực quân sự, thương vong dân sự và một số hành động khác của Bộ Quốc phòng. Hạ viện đã không tiến hành bỏ phiếu trực tiếp về việc luận tội Hegseth.
Cuộc bỏ phiếu nhanh chóng gây tranh cãi vì 11 nghị sĩ Dân chủ vắng mặt. Một số nghị sĩ bị chỉ trích vì không có mặt khi đảng của họ muốn đẩy nghị quyết tiến lên. Tuy nhiên, cũng cần ghi nhận rằng có những người đưa ra lý do cụ thể như vấn đề sức khỏe, sự kiện tại địa hạt hoặc việc bị kẹt giao thông. Không thể mặc nhiên quy mọi trường hợp vắng mặt cho một nguyên nhân chính trị. <sup>7</sup>
Một số phân tích đối chiếu hồ sơ tài chính tranh cử cho thấy 10 trong số 11 nghị sĩ Dân chủ vắng mặt từng nhận tiền từ AIPAC PAC trong các chu kỳ bầu cử trước. Tổng số tiền được một số nguồn tổng hợp ước tính khoảng 2,36 triệu USD. Nhưng khoản đóng góp chính trị không tự động chứng minh rằng AIPAC chỉ đạo các nghị sĩ vắng mặt, hoặc rằng họ vắng mặt để bảo vệ Hegseth. Chưa có bằng chứng công khai xác nhận mối liên hệ nhân quả đó. <sup>8</sup>
Đây chính là điểm cần giữ sự chính xác khi điều tra ảnh hưởng của vận động hành lang.
AIPAC và các tổ chức chính trị liên quan có quyền tham gia vận động, gây quỹ và ủng hộ ứng viên trong khuôn khổ luật pháp. Nhưng công chúng cũng có quyền biết tiền vận động được sử dụng như thế nào, những nhóm lợi ích nào đang tài trợ cho ứng viên, và liệu các nghị sĩ có đặt lợi ích của cử tri lên trên những ràng buộc chính trị hay không.
Vấn đề không phải là kết tội một nghị sĩ vì nhận đóng góp. Vấn đề là phải minh bạch hóa mối quan hệ giữa tiền, quyền tiếp cận và quyết định công.
Trong một nền dân chủ, nghị sĩ có quyền bỏ phiếu theo lương tâm và quan điểm của mình. Nhưng họ không được miễn trách nhiệm giải thích trước cử tri. Đặc biệt, khi một cuộc bỏ phiếu liên quan đến chiến tranh và quyền giám sát của Quốc hội, sự vắng mặt cũng là một lựa chọn chính trị cần được giải trình.
4. Susie Wiles, Katie Wiles và câu hỏi về quyền tiếp cận Nhà Trắng
Một vụ việc khác đặt ra vấn đề xung đột lợi ích là quan hệ giữa cựu Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles, con gái bà là Katie Wiles và công ty vận động hành lang Continental Strategy.
Theo hồ sơ đăng ký theo Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài (FARA), Continental Strategy có hợp đồng đại diện cho Republika Srpska, một thực thể thuộc Bosnia và Herzegovina, với mức phí hợp đồng 35.000 USD mỗi tháng. Katie Wiles là đối tác của công ty này. <sup>9</sup>
Vụ việc trở nên nhạy cảm khi Susie Wiles tiếp đón Željka Cvijanović, đại diện người Serbia trong cơ cấu lãnh đạo Bosnia và Herzegovina, tại Nhà Trắng vào tháng 9.
Cần phân biệt rõ: hợp đồng FARA xác nhận mức phí được thỏa thuận, không tự nó chứng minh toàn bộ số tiền đã được thanh toán. Continental nói Katie Wiles không vận động các quan chức Mỹ thay mặt Republika Srpska; công ty cho biết Alex Garcia, một đối tác khác, là người làm việc với chính quyền Mỹ về hồ sơ này. Nhà Trắng cũng nói Susie Wiles không bàn công việc kinh doanh với các con gái. <sup>10</sup>
Như vậy, hiện chưa có kết luận rằng Susie Wiles đã sử dụng chức vụ để đem lại lợi ích cho công ty của con gái.
Nhưng câu hỏi về xung đột lợi ích vẫn chính đáng.
Khi một người thân của quan chức cấp cao làm việc cho công ty vận động hành lang đại diện cho một chính phủ nước ngoài, công chúng cần biết liệu các cuộc gặp tại Nhà Trắng có liên quan đến khách hàng của công ty hay không; ai yêu cầu cuộc gặp; nội dung được trao đổi; và liệu quan chức có thực hiện các bước tránh xung đột lợi ích hay không.
Đây không phải là yêu cầu cấm người thân của quan chức làm việc trong khu vực tư nhân. Đó là yêu cầu phân biệt quyền kinh doanh hợp pháp với việc sử dụng quyền lực công để tạo lợi thế cho một mạng lưới tư nhân.
Trong một chính quyền mà các mối quan hệ cá nhân có thể mở cửa đến những vị trí quyền lực cao nhất, việc công khai lịch tiếp xúc, khách hàng vận động hành lang và các quyết định liên quan là điều cần thiết.
5. Hồ sơ Epstein: Khi hệ thống tài chính không làm tròn trách nhiệm
Trong tất cả những vụ việc đang được nhắc đến, hồ sơ Jeffrey Epstein có lẽ cho thấy rõ nhất một vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng cách thay một vài nhân sự trong chính quyền.
Ngày 4 tháng 8 năm 2026, Thượng nghị sĩ Ron Wyden công bố kết quả điều tra kéo dài nhiều năm về cách các ngân hàng lớn xử lý những giao dịch liên quan đến Epstein. Báo cáo của nhóm điều tra thuộc Ủy ban Tài chính Thượng viện nêu tên JPMorgan Chase, Deutsche Bank và Bank of America, cho rằng các ngân hàng đã có những thất bại nghiêm trọng trong việc phát hiện và báo cáo giao dịch đáng ngờ. <sup>11</sup>
Báo cáo cho biết Epstein tham gia hàng nghìn giao dịch chuyển khoản đáng ngờ với tổng trị giá hơn 1 tỷ USD. Các tài liệu được nhóm điều tra xem xét cũng cho thấy khoảng 169,8 triệu USD được chuyển từ những tài khoản liên quan đến tỷ phú Leon Black đến các thực thể do Epstein kiểm soát trong giai đoạn 2012–2017. Báo cáo đặt câu hỏi về việc các ngân hàng đã thẩm tra và báo cáo những giao dịch này như thế nào. <sup>12</sup>
Đây là những phát hiện của một cuộc điều tra thuộc Ủy ban Thượng viện, không phải bản án hình sự đối với tất cả các cá nhân hay ngân hàng được nhắc đến. Nhưng mức độ nghiêm trọng của các tài liệu khiến việc điều tra tiếp theo trở thành yêu cầu chính đáng.
JPMorgan từng tuyên bố ngân hàng hối tiếc về mối quan hệ với Epstein, đồng thời nói rằng chính phủ Mỹ đã nắm giữ thông tin nghiêm trọng về tội ác của Epstein mà không chia sẻ với ngân hàng. Phía ngân hàng phủ nhận việc hỗ trợ Epstein thực hiện tội ác. Những phản hồi này cần được đặt cạnh hồ sơ nội bộ và kết quả điều tra độc lập, thay vì chỉ dựa vào tuyên bố của một bên.
Câu hỏi lớn hơn là tại sao một người có liên quan đến hoạt động buôn bán tình dục và bóc lột trẻ vị thành niên có thể duy trì những giao dịch tài chính quy mô lớn trong thời gian dài mà các hệ thống kiểm soát không ngăn chặn kịp thời.
Nếu các ngân hàng đã nhìn thấy dấu hiệu bất thường nhưng không báo cáo đúng lúc, thì đó không chỉ là thất bại của một cá nhân quản lý tài khoản. Đó là thất bại của hệ thống chống rửa tiền, giám sát tài chính và trách nhiệm giải trình của các tổ chức được trao quyền kiểm soát dòng tiền.
Và nếu các cơ quan liên bang đã nhận được những báo cáo đáng ngờ nhưng không điều tra đầy đủ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở phía ngân hàng.
Báo cáo Wyden đề nghị Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Cục Dự trữ Liên bang và các cơ quan giám sát ngân hàng tiến hành điều tra sâu hơn, xem xét trách nhiệm của các cá nhân liên quan và áp dụng chế tài thích hợp nếu có vi phạm. <sup>13</sup>
Đây là một trong những hồ sơ mà Quốc hội mới có thể tiếp tục theo đuổi bằng quyền yêu cầu tài liệu, điều trần và giám sát.
Điều cần làm không phải là biến hồ sơ Epstein thành cuộc săn tìm những cái tên nổi tiếng. Điều cần làm là truy tìm dòng tiền, xác định những người biết nhưng không hành động, làm rõ trách nhiệm của ngân hàng và cơ quan quản lý, đồng thời bảo đảm quyền lợi của những người sống sót.
6. Haley Stevens: Một vết rạn khác trong lòng chính trường Mỹ
Không phải mọi vết rạn đều xuất hiện trong nội bộ chính quyền Trump. Một số cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong các đảng phái và trong chính những liên minh đối lập.
Trường hợp Dân biểu Dân chủ Haley Stevens tại Michigan là một ví dụ đáng chú ý.
Sau khi thất bại trước Abdul El-Sayed trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ, Stevens ban đầu tuyên bố ủng hộ ứng viên này. Nhưng chưa đầy 48 giờ sau bữa tối với người bạn lâu năm Jim Blanchard, cựu thống đốc Michigan, bà xuất hiện tại một nhà thờ ở Detroit bên cạnh ứng viên Cộng hòa Mike Rogers và công khai tuyên bố ủng hộ ông. <sup>14</sup>
Blanchard nói ông đã dùng bữa với Stevens và tin rằng bà sẽ tiếp tục ủng hộ ứng viên Dân chủ. Ông mô tả sự thay đổi đột ngột ấy là một bi kịch. Những người trong nhóm vận động của Stevens cũng bị bất ngờ; chánh văn phòng và một số nhân viên của bà từ chức sau quyết định này.
Stevens giải thích rằng bà không thể ủng hộ El-Sayed vì những tranh cãi liên quan đến quảng cáo chính trị, vấn đề Israel và các nhân vật từng xuất hiện trong chiến dịch của ứng viên Dân chủ. Bà khẳng định quyết định của mình không phải là bốc đồng.
Một chính trị gia có quyền thay đổi quan điểm. Nhưng quyền đó không xóa bỏ quyền đánh giá của cử tri.
Khi một người được bầu với tư cách ứng viên của một đảng, rồi công khai vận động cho đối thủ của chính đảng mình trong một cuộc đua có thể quyết định quyền kiểm soát Thượng viện, cử tri có quyền đặt câu hỏi về trách nhiệm chính trị của người đại diện.
Đây không phải là vấn đề pháp lý về quyền tự do lựa chọn. Đây là vấn đề niềm tin chính trị.
Đáng chú ý, ứng viên Dân chủ Abdul El-Sayed cuối cùng vẫn giành chiến thắng trước Mike Rogers. Điều đó cho thấy sự ủng hộ của một nghị sĩ có ảnh hưởng không nhất thiết quyết định lá phiếu của cử tri. <sup>15</sup>
Một nền dân chủ không chỉ được đo bằng việc các chính trị gia có quyền đổi ý, mà còn bằng khả năng cử tri buộc họ chịu trách nhiệm cho những lựa chọn ấy.
7. Quốc hội mới: Cơ hội để biến những vết rạn thành trách nhiệm giải trình
Những vụ việc trên có một điểm chung: chúng đều dẫn đến câu hỏi về quyền lực giám sát.
Ai kiểm soát quyết định xuất khẩu công nghệ chiến lược? Ai kiểm tra quan hệ giữa quan chức và doanh nghiệp? Ai theo dõi dòng tiền của các khách hàng giàu có tại ngân hàng? Ai giám sát hoạt động vận động hành lang của các chính phủ nước ngoài? Ai buộc Bộ Quốc phòng giải trình về việc sử dụng quyền lực quân sự?
Trong một hệ thống dân chủ, câu trả lời không thể chỉ là Tổng thống tự kiểm soát nội các của mình.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11 đã đưa Đảng Dân chủ trở lại nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Điều đó tạo ra một thay đổi quan trọng trong cán cân giám sát quyền lực tại Washington. Các ủy ban Quốc hội có thể tổ chức điều trần, yêu cầu hồ sơ, triệu tập nhân chứng, xem xét ngân sách và chuyển những phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật đến cơ quan điều tra có thẩm quyền. <sup>16</sup>
Nhưng chiến thắng bầu cử không đồng nghĩa với quyền lực tuyệt đối.
Quốc hội không thể thay thế cơ quan công tố, không thể tự mình kết án một cá nhân và cũng không thể tùy ý điều hành mọi hoạt động của hành pháp. Những cuộc điều tra phải dựa trên chứng cứ, tuân thủ thủ tục và tạo cơ hội cho các bên liên quan phản hồi.
Điều quan trọng nhất là Quốc hội phải tránh biến quyền giám sát thành công cụ trả đũa đảng phái. Nếu các cuộc điều tra chỉ nhắm vào đối thủ chính trị, còn những quan hệ lợi ích trong chính đảng của mình được bỏ qua, thì hệ thống không được cải thiện.
Một chương trình giám sát nghiêm túc cần tập trung vào ít nhất năm hướng:
Thứ nhất, an ninh công nghệ và kiểm soát xuất khẩu. Làm rõ hồ sơ Megaspeed, vai trò của Bộ Thương mại, các cuộc tiếp xúc giữa Nvidia và quan chức chính quyền, cũng như quá trình ra quyết định về xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc.
Thứ hai, xung đột lợi ích và quyền tiếp cận chính quyền. Kiểm tra việc công khai quan hệ tài chính, khách hàng vận động hành lang, các cuộc gặp với quan chức cấp cao và những quyết định có thể mang lại lợi ích cho người thân hoặc đối tác kinh doanh.
Thứ ba, trách nhiệm của Bộ Quốc phòng. Giám sát các quyết định liên quan đến chiến tranh Iran, thương vong dân sự, việc sử dụng ngân sách quân sự và những vấn đề có thể vi phạm giới hạn quyền lực của hành pháp.
Thứ tư, minh bạch tài chính và hồ sơ Epstein. Truy tìm dòng tiền, đánh giá trách nhiệm của các ngân hàng, cơ quan quản lý và những người đã biết về giao dịch đáng ngờ nhưng không hành động.
Thứ năm, vận động hành lang và tài trợ chính trị. Công khai các dòng tiền, xác định những tổ chức có ảnh hưởng đến quyết định chính sách và bảo đảm nghị sĩ phải giải trình trước cử tri về những lựa chọn của mình.
Nếu Quốc hội chỉ tập trung vào việc một bộ trưởng có bị sa thải hay không, họ sẽ bỏ lỡ cơ hội giải quyết vấn đề sâu hơn: cơ chế nào đã cho phép những quyết định thiếu minh bạch xảy ra?
8. Những con dao đang lộ diện – nhưng ai sẽ kiểm soát quyền lực?
Có thể nhìn những diễn biến trong tuần qua như một cuộc đấu đá giữa các nhóm quyền lực trong chính quyền Trump. Một số người tìm cách bảo vệ vị trí, một số người đẩy trách nhiệm sang người khác, một số doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị điều tra, còn các nhóm vận động hành lang phải giải thích về những quan hệ chính trị và tài chính của mình.
Nhưng nếu chỉ nhìn mọi chuyện như một cuộc thanh trừng nội bộ, chúng ta sẽ bỏ qua vấn đề quan trọng nhất.
Một chính quyền dân chủ không thể được đánh giá bằng việc ai thắng trong cuộc đấu đá giữa các cố vấn, bộ trưởng hay nhà tài trợ. Nó phải được đánh giá bằng việc quyền lực có bị kiểm soát hay không, tài sản công có được bảo vệ hay không, ngân sách có được sử dụng đúng mục đích hay không, và những người nắm quyền có phải chịu trách nhiệm trước pháp luật hay không.
Vụ Nvidia đặt ra câu hỏi ai kiểm soát công nghệ chiến lược. Vụ AIPAC đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa tiền chính trị và quyết định của nghị sĩ. Vụ Wiles đặt ra câu hỏi về quyền tiếp cận Nhà Trắng và xung đột lợi ích. Hồ sơ Epstein đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của hệ thống tài chính và cơ quan quản lý. Vụ Hegseth đặt ra câu hỏi về quyền giám sát chiến tranh của Quốc hội.
Những câu hỏi đó không thể được giải quyết bằng cách một nhóm quyền lực loại bỏ một nhóm quyền lực khác.
Nếu một bộ trưởng bị thay thế nhưng cơ chế kiểm soát xuất khẩu vẫn thiếu minh bạch, vấn đề chưa được giải quyết. Nếu một cố vấn rời Nhà Trắng nhưng quan hệ giữa các nhà vận động hành lang và người thân của quan chức vẫn không được công khai, vấn đề vẫn còn đó. Nếu một ngân hàng bị phạt nhưng những người biết về giao dịch đáng ngờ không bị điều tra, hệ thống vẫn chưa được sửa chữa.
Và nếu Quốc hội mới chỉ sử dụng quyền điều tra để làm suy yếu Tổng thống mà không thiết lập những nguyên tắc giám sát có thể áp dụng cho mọi chính quyền trong tương lai, thì chiến thắng của cử tri cũng sẽ không tạo ra thay đổi bền vững.
Những con dao bắt đầu lộ diện có thể làm rạn nứt liên minh quyền lực Trump. Nhưng sự rạn nứt đó chỉ có ý nghĩa đối với nền dân chủ nếu nó mở đường cho minh bạch, điều tra độc lập và trách nhiệm giải trình.
Nước Mỹ không cần một nhóm quyền lực mới thay thế nhóm quyền lực cũ. Nước Mỹ cần một hệ thống trong đó không một tổng thống, bộ trưởng, tỷ phú, ngân hàng hay tổ chức vận động hành lang nào có thể đứng ngoài sự kiểm soát của pháp luật.
Đó mới là phép thử thực sự đối với Quốc hội mới.
Và đó cũng là câu hỏi mà cử tri Mỹ đã trao cho họ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ: không chỉ thay đổi người nắm quyền, mà phải khôi phục khả năng kiểm soát quyền lực.
Ghi chú nguồn và giới hạn chứng cứ
- Scott Bessent công khai chỉ trích Bộ Thương mại về việc chậm đưa Megaspeed vào danh sách kiểm soát xuất khẩu: AP, Bessent blames Lutnick’s Commerce Department for not restricting Nvidia chip exports, 13/11/2026; Washington Post, 13/11/2026.
- Axios, Bessent confronts Lutnick in Situation Room over China inaction, 11/11/2026. Đây là tường thuật dựa trên nguồn tin về cuộc họp kín; Bộ Thương mại phủ nhận một số chi tiết.
- CBS News, Lutnick agrees to testify as Bessent blames him for not banning Nvidia chip exports to China-linked firm, 13/11/2026.
- AP, 13/11/2026, về Megaspeed, Jensen Huang và những nghi vấn tình báo liên quan đến Alice Huang. Các cáo buộc gián điệp chưa phải kết luận tư pháp.
- Axios, 11/11/2026, về những lần Trump được báo cáo và các bất đồng trong chính quyền quanh việc kiểm soát chip Nvidia.
- Congressional Record, Hạ viện Hoa Kỳ, 10/11/2026; AP, House Republicans quash effort to impeach Defense Secretary Hegseth, 10/11/2026.
- Washington Post, 11/11/2026, về 11 nghị sĩ Dân chủ vắng mặt và những lời giải thích sau cuộc bỏ phiếu.
- Các số liệu về đóng góp AIPAC được một số nguồn tổng hợp từ hồ sơ FEC. Chúng không chứng minh AIPAC chỉ đạo các nghị sĩ vắng mặt.
- Hồ sơ đăng ký FARA của Continental Strategy, hợp đồng với Republika Srpska, tháng 2/2026.
- Financial Times và N1 Sarajevo, tháng 11/2026, về Katie Wiles, Continental Strategy và cuộc gặp tại Nhà Trắng.
- Báo cáo điều tra của Thượng nghị sĩ Ron Wyden, Ủy ban Tài chính Thượng viện, Wyden Wall Street Epstein Report, công bố tháng 11/2026.
- Cùng báo cáo trên, phần về các giao dịch liên quan đến Leon Black và Epstein.
- Cùng báo cáo trên, phần kiến nghị điều tra đối với Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Federal Reserve và cơ quan giám sát ngân hàng.
- Washington Post, 1/11/2026, về bữa tối giữa Haley Stevens và Jim Blanchard trước khi Stevens tuyên bố ủng hộ Mike Rogers.
- CBS News, kết quả bầu cử Thượng viện Michigan ngày 3/11/2026.
- Reuters, 5/11/2026, về chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và kế hoạch điều tra của Quốc hội mới.