HAI CUỘC CHIẾN KHÔNG CÒN SONG SONG MÀ ĐANG HỘI TỤ

Trước đây, người ta thường nói về chiến tranh Ukraine và chiến tranh Mỹ–Iran như hai hồ sơ địa chính trị riêng biệt: một ở Đông Âu, một ở Trung Đông; một đối đầu với Nga, một đối đầu với Iran. Nhưng những gì đang diễn ra tại Washington trong những ngày cuối tháng 7 cho thấy ranh giới ấy đang mờ đi rất nhanh.

Điều đáng quan sát không phải là việc hai cuộc chiến diễn ra cùng lúc, mà là chúng đang được kết nối thành một không gian chiến lược thống nhất. Đây có thể là bước chuyển quan trọng nhất trong tư duy an ninh của Hoa Kỳ kể từ sau khi chiến tranh Ukraine bùng nổ.

Bình luận của VietnamWeek

Có những thời điểm, lịch sử không thay đổi bằng một trận đánh, mà bằng cách các nhà hoạch định chiến lược bắt đầu nhìn thế giới.

Trong vòng chưa đầy 48 giờ, Washington chứng kiến bốn sự kiện tưởng như không liên quan:

• Iran bất ngờ phóng hỏa tiễn vào căn cứ Mỹ tại Jordan.
• Benjamin Netanyahu và Volodymyr Zelenskyy lần lượt bước vào Phòng Bầu dục.
• Thượng viện Mỹ thúc đẩy một dự luật trừng phạt chung nhằm vào cả Nga lẫn Iran.
• Nhà Trắng vừa chuẩn bị các phương án quân sự, vừa để ngỏ cánh cửa ngoại giao với Tehran. (ABC News)

Nếu nhìn từng sự kiện riêng lẻ, đây chỉ là những diễn biến thường thấy trong một thế giới đầy khủng hoảng.

Nhưng nếu đặt chúng cạnh nhau, một bức tranh khác hiện ra.

Đó là Washington không còn xử lý Ukraine và Iran như hai hồ sơ độc lập.

Đây chính là thay đổi có thể định hình chiến lược toàn cầu của Mỹ trong nhiều năm tới.

Từ hai mặt trận thành một hệ thống

Suốt hơn ba năm qua, cuộc chiến Ukraine chủ yếu được xem là cuộc đối đầu giữa NATO và Nga.

Trong khi đó, cuộc chiến Mỹ–Iran được nhìn như một phần của bài toán Trung Đông.

Nhưng chiến tranh hiện đại không còn vận hành theo địa lý.

Nó vận hành theo mạng lưới.

Nga sử dụng UAV Shahed do Iran phát triển.

Iran học kinh nghiệm phòng không, tác chiến điện tử và phân tán lực lượng từ chiến trường Ukraine.

Ukraine gần đây thậm chí đã mở rộng các hoạt động nhằm vào những mắt xích hỗ trợ Iran, phản ánh mức độ gắn kết ngày càng tăng giữa hai chiến trường. (Al Jazeera)

Điều đó có nghĩa rằng:

Một chiếc UAV được sản xuất ở Iran có thể quyết định kết quả của một trận đánh tại Donbas.

Ngược lại, một thuật toán đánh chặn được hoàn thiện ở Ukraine có thể xuất hiện vài tuần sau trên bầu trời Trung Đông.

Khoảng cách hàng nghìn kilomet giữa Kyiv và Hormuz đang bị xóa nhòa bởi công nghệ.

Washington đã thay đổi cách nhìn

Dấu hiệu rõ nhất không nằm trên chiến trường.

Nó nằm trong Quốc hội Mỹ.

Thượng viện không còn thúc đẩy hai gói trừng phạt riêng cho Nga và Iran.

Thay vào đó, hai đối thủ đang được đưa vào một đạo luật thống nhất, phản ánh cách nhìn rằng họ là những thành phần của cùng một hệ thống thách thức lợi ích chiến lược của Hoa Kỳ. Dự luật đã vượt qua vòng bỏ phiếu thủ tục với tỷ lệ 86–12 và mở rộng từ Nga sang cả Iran. (AP News)

Đây không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật lập pháp.

Đó là thay đổi trong tư duy chiến lược.

Nếu Washington coi Nga và Iran là một “trục phối hợp”, thì mọi quyết định về viện trợ Ukraine, hiện diện quân sự ở Trung Đông, xuất khẩu công nghệ quốc phòng hay trừng phạt tài chính sẽ ngày càng được hoạch định trong cùng một khuôn khổ.

Hai vị khách, hai thông điệp

Việc Netanyahu và Zelenskyy cùng xuất hiện tại Nhà Trắng trong một ngày là hình ảnh mang tính biểu tượng.

Netanyahu mang đến hồ sơ Iran.

Zelenskyy mang đến hồ sơ Ukraine.

Nhưng cả hai đều nói về:

• tên lửa;
• phòng không;
• UAV;
• sản xuất quốc phòng;
• liên minh quân sự.

Nói cách khác, họ không còn trình bày hai câu chuyện khác nhau.

Họ đang nói về cùng một bài toán an ninh dưới hai góc nhìn địa lý khác nhau. (ABC News)

Bài học từ Hormuz và Donbas

Nếu Donbas là phòng thí nghiệm của chiến tranh UAV quy mô lớn,

thì Hormuz đang trở thành phòng thí nghiệm của chiến tranh đa miền tích hợp.

AI.

Drone.

Chiến tranh điện tử.

Tác chiến mạng.

Vệ tinh.

Tên lửa chính xác.

Chuỗi cung ứng quốc phòng.

Tất cả đang hòa vào cùng một hệ thống.

Đó cũng là lý do Washington ngày càng nhấn mạnh khái niệm răn đe tích hợp (integrated deterrence): một thành công hay thất bại ở một chiến trường có thể làm thay đổi cán cân sức mạnh ở chiến trường khác.

Thách thức lớn nhất của nước Mỹ

Sự hội tụ này vừa tạo ra lợi thế, vừa tạo ra gánh nặng.

Về lý thuyết, một chiến lược thống nhất giúp Mỹ điều phối nguồn lực hiệu quả hơn.

Nhưng trên thực tế, nó cũng đồng nghĩa với việc Washington phải đối mặt với nguy cơ hai cuộc chiến khu vực hợp nhất thành một bài toán chiến lược toàn cầu.

Một cuộc tấn công của Iran vào căn cứ Mỹ tại Jordan không còn chỉ là vấn đề Trung Đông.

Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ chuyển giao Patriot cho Ukraine.

Một gói trừng phạt nhằm vào Nga không còn chỉ nhắm đến Moskva.

Nó đồng thời tác động đến các mạng lưới tài chính và hậu cần hỗ trợ Tehran.

Trong một thế giới liên kết như vậy, không còn tồn tại khái niệm “chiến trường xa”.

Kết luận

Có lẽ điều đáng chú ý nhất hiện nay không phải là Iran bắn hỏa tiễn, cũng không phải Zelenskyy hay Netanyahu gặp Tổng thống Mỹ.

Điều quan trọng hơn là Washington đã bắt đầu nhìn tất cả những sự kiện ấy như các mắt xích của cùng một bàn cờ.

Đó là dấu hiệu cho thấy thế kỷ XXI đang bước sang một giai đoạn mới: chiến tranh không còn được quyết định bởi từng mặt trận riêng lẻ, mà bởi khả năng kết nối nhiều mặt trận thành một không gian tác chiến thống nhất.

Nếu nhận định này tiếp tục được phản ánh trong chính sách của Nhà Trắng và Quốc hội, thì “Ukraine” và “Iran” sẽ không còn là hai hồ sơ ngoại giao khác nhau.

Chúng sẽ trở thành hai mặt của cùng một cuộc cạnh tranh chiến lược toàn cầu – nơi chiến thắng không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh quân sự, mà còn vào khả năng kết nối công nghệ, chuỗi cung ứng, liên minh và quyền lực kinh tế thành một hệ thống thống nhất. (AP News)

Nguồn tham khảo :