Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi chống bên ngoài “can thiệp” vào Trung Đông, mở rộng đầu tư tại Ai Cập

1. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi chống bên ngoài “can thiệp” vào Trung Đông, mở rộng đầu tư tại Ai Cập

• Hoạt động ngoại giao và đầu tư:
  Kết thúc chuyến công du 2 ngày tại Ai Cập, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi đã nhất trí mở rộng hợp tác đầu tư của Trung Quốc tại vùng đặc quyền kinh tế của Ai Cập.
  Hai nước đã ký kết thỏa thuận khởi động giai đoạn 3 của Khu công nghiệp Ai Cập – Trung Quốc, dự án hiện đón tiếp hơn 200 doanh nghiệp Trung Quốc với tổng vốn đầu tư khoảng 4 tỷ USD.
  Kế hoạch này giúp Bắc Kinh tăng cường sự hiện diện tại khu vực Kênh đào Suez giữa lúc giao thương hàng hải quốc tế chịu ảnh hưởng bởi xung đột. Nhiều thỏa thuận bổ sung trong các lĩnh vực công nghiệp, giao thông, công nghệ và đặc biệt là mở rộng hợp tác trung tâm dữ liệu cũng đã được ký kết.
• Quan điểm về tình hình Trung Đông:
  Lãnh đạo hai nước kêu gọi giải pháp ngoại giao để chấm dứt đối đầu. Trích dẫn từ Tân Hoa Xã, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh nguyên tắc người dân Trung Đông phải làm chủ các vấn đề của chính mình, đồng thời kiên quyết phản đối mọi sự can thiệp từ bên ngoài.
  Bắc Kinh khẳng định sẵn sàng hợp tác với các quốc gia trong khu vực để bảo vệ an toàn và lưu thông hàng hải đang bị đe dọa bởi các đợt tấn công tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

2. Kiev đề nghị Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế cấm hàng không dân dụng hoạt động trong không phận Nga

• Đề xuất của Ukraine gửi ICAO:
  Một ngày sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky cảnh báo các máy bay không người lái (drone) của Ukraine sẽ làm cho không phận Nga trở nên nguy hiểm, Chính phủ Kiev đã chính thức gửi văn bản tới Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).
  Trong thư gửi Chủ tịch ICAO Juan Carlos Salazar, Bộ trưởng Cơ sở Hạ tầng Ukraine khuyến nghị ICAO tạo điều kiện để các quốc gia thành viên cấm hoàn toàn hoạt động của máy bay dân dụng thương mại trong không phận Liên bang Nga nhằm giảm thiểu rủi ro thảm họa không tặc/tai nạn bầu trời. Ngoại trưởng Ukraine cũng kêu gọi các bên tránh sử dụng không phận Nga do hoạt động quân sự gia tăng.
• Phản ứng của ICAO và phía Nga:
  • ICAO: Kêu gọi tất cả các quốc gia thành viên cam kết bảo vệ tàu bay dân dụng trước nguy cơ từ các vùng xung đột; yêu cầu các nước tự đánh giá mức độ an toàn không phận thuộc quyền kiểm soát để áp dụng biện pháp phù hợp.
  • Nga: Tuyên bố cảnh báo của Kiev không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên trên thực tế, các sân bay lớn như Vnukovo và Sheremetyevo tại Moscow tiếp tục phải tạm dừng hoạt động nhiều lần do lo ngại an ninh.

3. TT Mỹ Donald Trump dọa tiếp tục tấn công Iran “bất cứ lúc nào”, Tehran thề đáp trả và “đánh bại” Hoa Kỳ

• Tuyên bố đe dọa và đáp trả:
  Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẵn sàng tiếp tục các đợt tấn công nhắm vào Iran bất cứ lúc nào.
  Về phía Tehran, sau các đợt đáp trả quy mô lớn ở Trung Đông, chính quyền Iran thề sẽ “đánh bại” Mỹ và cảnh báo Hoa Kỳ phải chuẩn bị đối phó với một chiến lược mới nhằm phá vỡ nền tảng của Mỹ.
• Tình hình thương vong và diễn biến quân sự:
  Truyền thông Iran đưa tin đợt tấn công của Mỹ khiến ít nhất 11 người thiệt mạng (trong đó có 4 người tham dự một đám cưới ở Đông Nam Iran) và khoảng 70 người bị thương. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf lên tiếng chỉ trích gay gắt vụ việc. Quân đội Mỹ khẳng định không bao giờ nhắm vào mục tiêu dân thường.
  Rạng sáng cùng ngày, quân đội Kuwait thông báo hệ thống phòng thủ đang phải đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone từ phía Iran.
  Đáng chú ý, Tổng thống Trump gây chú ý khi đề xuất trên mạng xã hội Truth Social về việc đổi tên eo biển Hormuz thành “Eo biển Trump”.
• Khủng hoảng kinh tế tại Iran:
  Đồng Rial của Iran trượt giá mạnh (mất hơn 15% giá trị trong chưa đầy một tháng) và tỷ lệ lạm phát vượt mức 80% (thậm chí 130% đối với các mặt hàng thiết yếu) dưới sức ép từ các lệnh trừng phạt và phong tỏa cảng biển của Mỹ, khiến nền kinh tế Iran đứng trước nguy cơ tê liệt .

4. Mỗi ngày một sự kiện: Hà Lan chuyển 86 tấn vàng khỏi Bắc Mỹ – Dấu hiệu khủng hoảng niềm tin vào đồng minh Washington?

• Động thái của Ngân hàng Trung ương Hà Lan (DNB):
  DNB thông báo đã rút 86 tấn vàng khỏi các kho dự trữ tại Mỹ và Canada để chuyển về London (Anh). Quá trình di chuyển thực hiện bằng hai phương thức: 1/3 vận chuyển đường thủy về Châu Âu, 2/3 còn lại thực hiện qua hình thức bán vàng ở Mỹ/Canada rồi dùng tiền đó mua lại vàng trên thị trường London.
• Lý do lựa chọn London:
  1. Địa lý: Về mặt khoảng cách, Anh gần Hà Lan hơn Bắc Mỹ.
  2. Tính thanh khoản: London là trung tâm giao dịch vàng hàng đầu thế giới, vàng cất giữ tại Bank of England đáp ứng chuẩn quốc tế, rất dễ mua bán, chuyển nhượng hoặc làm tài sản thế chấp khi cần thiết.
• Ý nghĩa địa chính trị:
  Dù không gây tổn hại tức thì cho kinh tế Mỹ, động thái này đặt ra câu hỏi về vai trò “tay giữ đồ an toàn” của Washington. Do lo ngại các chính sách áp thuế, rút quân hay gây áp lực kinh tế/quân sự từ chính quyền Trump, nhiều nước lo ngại tài sản gửi tại Mỹ có thể bị biến thành công cụ ép buộc.
  Trước Hà Lan, Pháp đã rút 129 tấn vàng khỏi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào năm ngoái, và Đức cũng từng xem xét phương án tương tự. Đây phản ánh xu hướng phân tán rủi ro tài sản khỏi nước Mỹ.

5. Theo dòng thời sự: Khi lúa mì trở thành vũ khí địa chính trị của Nga và Ukraine

• Tình hình giao tranh ảnh hưởng nguồn cung:
  Các cuộc oanh kích của Nga nhắm vào cảng Odessa, Ismail và cơ sở hạ tầng nông nghiệp Ukraine, đáp trả lại bằng việc Ukraine tấn công cảng Novorossiysk của Nga trên Biển Đen. Cuộc đối đầu giữa hai nhà cung cấp lúa mì hàng đầu khiến xuất khẩu lúa mì của Ukraine giảm tới 76% trong nửa đầu tháng, đẩy giá lúa mì thế giới tăng vọt gần 50%.
• Lúa mì – Vũ khí ngoại giao của Nga:
  Lúa mì nuôi sống 35% dân số thế giới nhưng 80% sản lượng tập trung ở 10 quốc gia, trong đó riêng Nga chiếm 13,8% lượng xuất khẩu toàn cầu. Nga đã biến nguồn cung lương thực này thành công cụ gia tăng ảnh hưởng địa chính trị, đặc biệt tại Châu Phi và Trung Đông.
  Nga đã viện trợ hàng chục nghìn tấn lúa mì cho các nước đồng minh như Burkina Faso, Mali, Zimbabwe, Somalia, Cộng hòa Trung Phi… Chuyên gia từ Chatham House đánh giá đây là chiến lược “thưởng” cho các đồng minh nhằm củng cố quyền lực mềm, tương tự như chương trình viện trợ lương thực của Mỹ thời Chiến tranh Lạnh.
• Hệ quả toàn cầu:
  Xung đột Nga – Ukraine đang làm tái cấu trúc địa chính trị lương thực toàn cầu, buộc các quốc gia phải thay đổi chiến lược dự trữ và đặt vấn đề chủ quyền lương thực lên hàng đầu.