Cuộc chiến về lá phiếu qua USPS không chỉ là một tranh chấp về thủ tục bầu cử. Nó phơi bày một vấn đề lớn hơn: điều gì xảy ra khi Tổng thống mở rộng quyền lực, Quốc hội không đủ mạnh để ngăn lại, và Tòa án trở thành nơi cuối cùng phải quyết định ranh giới của quyền lực ấy?

Có một nghịch lý đang diễn ra trong nền dân chủ Mỹ.

Một chính quyền tuyên bố muốn làm cho bầu cử an toàn hơn. Một cơ quan liên bang nói mình chỉ đang hiện đại hóa quy trình chuyển phát. Các tiểu bang nói rằng Washington đang can thiệp vào quyền quản trị bầu cử của họ. Các tổ chức bảo vệ quyền bỏ phiếu cảnh báo nguy cơ cử tri bị tước quyền. Và cuối cùng, tất cả cùng gặp nhau tại một nơi mà lẽ ra không nên trở thành trung tâm của cuộc tranh luận này: Tòa án.

Vụ tranh chấp quanh việc USPS xử lý phiếu bầu gửi qua đường bưu điện là một câu chuyện như vậy.

Nhưng nếu chỉ nhìn nó như một cuộc đối đầu giữa chính quyền Donald Trump và các tiểu bang do Dân chủ lãnh đạo, chúng ta sẽ bỏ sót câu hỏi quan trọng nhất.

Quốc hội ở đâu?

Đây không phải là một câu hỏi mang tính đảng phái. Nó là một câu hỏi về cấu trúc của nền cộng hòa.

Bởi vì trong hệ thống Hiến pháp Hoa Kỳ, khi Nhánh hành pháp muốn mở rộng quyền lực, phản ứng đầu tiên của một nền dân chủ bình thường không nhất thiết phải là một vụ kiện. Phản ứng đầu tiên đáng lẽ phải là Quốc hội.

Và nếu Quốc hội không hành động, Tòa án sẽ bị kéo vào để giải quyết những câu hỏi mà chính trị gia được bầu lẽ ra phải giải quyết bằng luật.

Đó chính là điều đáng lo nhất trong cuộc chiến về lá phiếu năm 2026.

Một chiếc phong bì, một câu hỏi về quyền lực

Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Tổng thống Donald Trump ký Sắc lệnh Hành pháp 14399, mang tên Ensuring Citizenship Verification and Integrity in Federal Elections. ( Đảm bảo việc xác minh quyền công dân và tính toàn vẹn trong các cuộc bầu cử liên bang)

Sắc lệnh Hành pháp yêu cầu USPS bắt đầu xây dựng một hệ thống mới đối với phiếu bầu qua thư và phiếu bầu vắng mặt (mail-in và absentee ballots). Trong đó có những yêu cầu về mã vạch Intelligent Mail độc nhất và việc các cử tri nhận phiếu bầu phải xuất hiện trong những danh sách do các tiểu bang cung cấp cho USPS.

Thoạt nhìn, đây có thể được xem là một vấn đề kỹ thuật.

Một mã vạch.

Một chiếc phong bì.

Một danh sách cử tri.

Một cổng thông tin điện tử

Nhưng trong một cuộc bầu cử, những thứ tưởng như kỹ thuật ấy có thể trở thành những điểm kiểm soát quyền lực.

Nếu một phong bì không đáp ứng tiêu chuẩn, USPS có thể không chấp nhận nó vào mailstream theo những điều kiện mà final rule đặt ra.

Điều đó tạo ra một câu hỏi rất đơn giản:

Ai quyết định một lá phiếu có được bước vào hệ thống bưu chính liên bang hay không?

Chính quyền Trump nói rằng đây không phải là việc quyết định ai có quyền bỏ phiếu. USPS cũng khẳng định họ không xác định điều kiện trở thành cử tri và không mở phiếu bầu để biết cử tri bỏ cho ai.

Đó là một phân biệt quan trọng.

Nhưng nó không làm biến mất câu hỏi về quyền lực.

Bởi vì trong thực tế của một cuộc bầu cử, quyền bỏ phiếu không chỉ nằm ở khoảnh khắc một cử tri đánh dấu vào phiếu bầu.

Nó còn nằm ở khả năng nhận được phiếu bầu, gửi phiếu bầu đi và để phiếu bầu đến nơi đúng hạn.

Một quy trình có thể không trực tiếp nói:

“Người này không được bỏ phiếu.”

Nhưng nếu quy trình đó có khả năng quyết định phiếu bầu của người đó có được chuyển qua hệ thống hay không, thì nó đã chạm vào một phần rất nhạy cảm của quá trình bầu cử.

Đó là lý do cuộc tranh luận này lớn hơn một chiếc phong bì.

Tổng thống có thể bắt đầu một quy trình. Nhưng ông có thể tạo ra luật bầu cử không?

Đây là điểm mà sự cấu tạo trở nên quan trọng hơn chính trị.

Article I, Section 4 của Hiến pháp — Elections Clause — trao cho các tiểu bang quyền quy định về “Thời gian, địa điểm và phương thức” của cuộc bầu cử Thượng viện và Hạ viện, đồng thời trao cho Quốc hội quyền can thiệp bằng luật để “tạo ra hoặc sửa đổi” những quy định ấy.

Congress.gov’s Constitution Annotated giải thích rằng Elections Clause cho phép các tiểu bang xây dựng một hệ thống tương đối toàn diện cho việc tổ chức bầu cử liên bang, trong khi Quốc hội có quyền áp đặt hoặc thay đổi những quy định đó bằng luật.

Điều đáng chú ý ở đây không phải là Tổng thống không có bất kỳ vai trò hành chính nào.

Tổng thống có một Nhánh hành pháp.

Nhánh hành pháp có các cơ quan.

USPS có những quyền hạn theo Title 39.

Và chính quyền có thể thực thi những đạo luật mà Quốc hội đã ban hành.

Nhưng đó là một vấn đề khác với việc tự mình tạo ra một bộ quy tắc mới có tác động trực tiếp đến cách thức một cuộc bầu cử được tiến hành.

Đó là ranh giới mà vụ USPS đang thử nghiệm.

Và đó cũng là lý do tại sao câu hỏi không nên chỉ là:

“Trump có đúng hay sai?”

Câu hỏi lớn hơn là:

“Nếu một Tổng thống muốn thay đổi cách một cuộc bầu cử liên bang vận hành, ai phải là người quyết định?”

Trong một nền cộng hòa hiến định, câu trả lời không thể đơn giản là: “Tổng thống ký Executive Order.”

Supreme Court không nói Trump đúng

Có một chi tiết đặc biệt quan trọng đã dễ dàng bị chính trị hóa.

Ngày 24 tháng 8, Supreme Court can thiệp trong vụ Trump v. California và cho phép chính quyền tiếp tục tiến trình trong khi vụ kiện được kháng cáo.

Nhưng Court không phán quyết rằng chính sách mail-ballot của chính quyền là hợp hiến.

Majority tập trung vào vấn đề Article III standing và cho rằng ở thời điểm đó, các tiểu bang đang thách thức một Sắc lệnh Hành pháp mà những tác động cụ thể của nó vẫn còn phụ thuộc vào quy tắc cuối cùng của USPS.

Nói cách khác, Court nói rằng vụ kiện đã đến quá sớm.

Điều đó hoàn toàn khác với việc Court nói:

“Tổng thống có quyền làm điều này.”

Thậm chí, Tòa án Tối cao còn nhấn mạnh rằng quyết định của mình không có nghĩa mọi biện pháp mà chính phủ thực hiện để triển khai Sắc lệnh Hành pháp đều đương nhiên hợp pháp.

Đây là một điểm cần được giữ nguyên trong mọi cuộc tranh luận nghiêm túc.

Tòa án chưa trao cho Tổng thống một tấm giấy phép để điều hành bầu cử.

Tòa chỉ nói rằng tại thời điểm đó, con đường pháp lý mà các nguyên đơn sử dụng chưa đủ chín muồi.

Sau đó, USPS ban hành quy tắc cuối cùng.

Và cuộc tranh chấp trở lại.

Lần này, không còn chỉ là một Sắc lệnh Hành pháp trên giấy.

Đã có một quy định của cơ quan (agency rule) cụ thể.

Và rồi chiếc phong bì trở thành bằng chứng

Ngày 26 tháng 8, USPS công bố quy định cuối cùng về Federal Ballot Mail.

Những yêu cầu mới bao gồm các tiêu chuẩn đối với ballot envelopes, unique serialized Intelligent Mail barcodes, việc đăng ký và sử dụng Federal Ballot Mail Portal cùng các cơ chế verification.

Những thay đổi này khiến tranh chấp chuyển từ câu hỏi “Tổng thống có thể ra lệnh như vậy không?” sang một câu hỏi pháp lý cụ thể hơn:

USPS có đủ thẩm quyền theo luật định để làm điều này không?

Đó là một câu hỏi mà Tòa án có thể giải quyết.

Nhưng cũng chính ở đây, sự vắng mặt tương đối của Congress trở nên đáng chú ý.

Bởi nếu Congress cho rằng USPS nên có quyền đó, Congress có thể nói điều đó bằng luật.

Nếu Congress cho rằng USPS không nên có quyền đó, Congress cũng có thể nói điều đó bằng luật.

Congress có thể tổ chức hearing.

Có thể yêu cầu hồ sơ.

Có thể subpoena.

Có thể sửa luật.

Có thể đặt điều kiện đối với appropriations.

Có thể xác định rõ phạm vi statutory authority của USPS.

Nói cách khác:

Congress không phải là một khán giả trong cuộc tranh chấp này.

Congress là một trong những chủ thể có công cụ hiến định mạnh nhất để giải quyết nó.

Quốc hội đã làm gì?

Công bằng mà nói, sẽ không chính xác nếu nói Congress hoàn toàn không làm gì.

Một số thượng nghị sĩ Dân chủ đã gửi thư yêu cầu USPS giải thích.

Sen. Maria Cantwell và các đồng nghiệp yêu cầu Commerce Department giải trình vai trò của Bộ này trong việc thực hiện Executive Order.

Sen. Richard Blumenthal, Ranking Member của Senate Permanent Subcommittee on Investigations, đã yêu cầu USPS cung cấp hồ sơ sau khi nhận được whistleblower disclosure về hệ thống ballot-mail mới.

Một nhóm thượng nghị sĩ cũng đã thúc đẩy legislation nhằm bảo vệ absentee và mail voting.

Đó là hoạt động giám sát thực sự.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ khác.

Letters không phải là legislation.

Oversight request không phải là statutory prohibition.

Và một dự luật được giới thiệu không đồng nghĩa với một đạo luật đã có hiệu lực.

Cho đến nay, cuộc tranh chấp trung tâm vẫn đang được giải quyết chủ yếu bằng litigation.

Các tiểu bang kiện.

Các tổ chức kiện.

Chính quyền kháng cáo.

District Court ra TRO.

Administration lên Circuit Court.

Rồi Supreme Court được yêu cầu can thiệp.

Đó là một quy trình hợp pháp.

Nhưng nó cũng là dấu hiệu của một hệ thống đang đẩy quá nhiều trách nhiệm sang Judiciary.

Khi Congress im lặng, Tòa án trở thành cơ quan lập pháp bất đắc dĩ

Đây có lẽ là phần nguy hiểm nhất của câu chuyện.

Tòa án không được thiết kế để điều hành bầu cử.

Thẩm phán không được dân bầu để quyết định cách các tiểu bang in phong bì.

Tòa án không có bộ máy hành chính để thiết kế hệ thống ballot.

Và Tòa án không thể viết luật thay Congress.

Nhưng khi Executive Branch hành động trong một vùng tranh chấp về quyền lực, và Congress không giải quyết bằng legislation, thì người duy nhất còn lại có khả năng dựng hàng rào pháp lý thường là Judiciary.

Đó là cách chúng ta đi đến một tình trạng rất kỳ lạ:

President acts.
USPS implements.
States sue.
Courts decide.
Congress watches.

Đó không phải là thiết kế lý tưởng của separation of powers.

Separation of powers không có nghĩa là Tổng thống hành động rồi chờ Tòa án nói xem ông có được phép hay không.

Nó có nghĩa là quyền lực phải được phân chia trước khi tranh chấp trở thành khủng hoảng.

Đây không chỉ là vấn đề của Donald Trump

Có một lý do khiến câu chuyện này cần được nhìn vượt ra ngoài nhiệm kỳ của một Tổng thống.

Nếu ngày mai một Tổng thống Dân chủ làm điều tương tự với một vấn đề mà phe Cộng hòa cho là thuộc thẩm quyền của Congress, nguyên tắc vẫn phải giống nhau.

Một Executive Branch mạnh không phải là vấn đề chỉ thuộc về phe Dân chủ hay Cộng hòa.

Một Congress yếu cũng không phải là vấn đề của một đảng.

Đó là vấn đề của institutional design.

Hôm nay, một Tổng thống có thể sử dụng Executive Order để mở rộng quyền lực trong lĩnh vực bầu cử.

Ngày mai, một Tổng thống khác có thể sử dụng Executive Order để mở rộng quyền lực trong lĩnh vực thuế quan.

Một Tổng thống khác có thể mở rộng quyền lực quân sự.

Và một Tổng thống khác nữa có thể dùng emergency powers để hành động trong một lĩnh vực mà Congress chưa từng trao quyền rõ ràng.

Nếu Congress quen với việc để Judiciary xử lý những tranh chấp đó, một tiền lệ nguy hiểm sẽ hình thành:

Executive Branch thử quyền lực.
Judiciary xác định giới hạn.
Congress đến sau.

Đó là sự đảo ngược của một nguyên tắc căn bản.

Thuế, chiến tranh và lá phiếu

Hãy nhìn vào ba quyền lực rất khác nhau.

Congress có power of the purse — quyền đánh thuế và chi tiêu.

Congress có quyền tuyên chiến.

Và trong Elections Clause, Congress có quyền “make or alter” các quy định về cách thức tổ chức bầu cử liên bang.

Ba lĩnh vực này có một điểm chung:

Hiến pháp không đặt quyền lực tối cao của chúng vào tay Tổng thống.

Đó không phải là một tai nạn.

Những người soạn Constitution biết rằng một nền cộng hòa phải đặc biệt thận trọng với quyền lực tập trung vào một cá nhân.

Họ không thiết kế một hệ thống trong đó Tổng thống được kỳ vọng luôn là người mạnh nhất.

Họ thiết kế một hệ thống trong đó không ai được phép mạnh đến mức không còn bị kiểm soát.

Vì vậy, câu hỏi đáng đặt ra không chỉ là:

“Trump đã đi quá xa chưa?”

Mà còn là:

“Congress đã làm đủ để giữ ông ta trong giới hạn chưa?”

Đây là hai câu hỏi khác nhau.

Nếu Tổng thống vượt ranh giới nhưng Congress lập tức sử dụng legislation, appropriations và oversight để ngăn lại, hệ thống vẫn đang tự sửa chữa.

Nhưng nếu Tổng thống vượt ranh giới, Congress tranh luận, viết thư, tổ chức họp báo — còn cuối cùng Tòa án phải ra lệnh cho Executive Branch dừng lại — thì vấn đề không còn chỉ nằm ở Executive Branch.

Congress cũng phải chịu một phần trách nhiệm.

Tòa án có thể cứu một cuộc bầu cử. Nhưng không thể cứu nền lập pháp

Ngày 28 tháng 8, Judge Indira Talwani ban hành TRO chặn những phần quan trọng của USPS final rule đối với các cuộc bầu cử đến ngày 3 tháng 11.

Court đặc biệt quan tâm đến khả năng những yêu cầu mới gây ra nguy cơ disenfranchisement và việc triển khai quá sát ngày bầu cử.

Ngày 3 tháng 9, chính quyền Trump lại đưa cuộc chiến lên Supreme Court, yêu cầu cho phép USPS thực thi quy định. Cùng ngày, Judge Talwani tiếp tục nghe tranh luận về việc có nên kéo dài lệnh ngăn chặn hay không.

Trong khi đó, một whistleblower của USPS đã cảnh báo rằng hệ thống mới được phát triển quá nhanh và có thể gặp những lỗi nghiêm trọng. Những cáo buộc này hiện vẫn là allegations, không phải findings của một tòa án.

Điều đáng chú ý là cuộc bầu cử chỉ còn vài tuần.

Đó chính là thời điểm Judiciary trở thành nơi giải quyết.

Nhưng hãy thử tưởng tượng một hệ thống khác.

Thay vì chờ đến cuối tháng 8, Congress tổ chức hearing từ mùa xuân.

Thay vì tranh luận sau khi final rule được ban hành, Congress xác định bằng luật rằng USPS có hoặc không có authority để đặt điều kiện đối với ballot mail.

Thay vì để một federal judge phải cân bằng nguy cơ disenfranchisement với statutory authority trong một cuộc tranh tụng khẩn cấp, Congress đã làm rõ luật từ trước.

Khi đó, Tòa án vẫn có thể được yêu cầu xem xét constitutionality.

Nhưng Tòa án không phải trở thành trạm kiểm soát đầu tiên của nền dân chủ.

Vấn đề sâu hơn không phải là ai thắng vụ kiện

Có một cám dỗ rất lớn trong nền chính trị Mỹ hiện nay: biến mọi tranh chấp hiến pháp thành một cuộc đua xem phe nào thắng tại Supreme Court.

Trump thắng hay thua.

Các tiểu bang xanh thắng hay thua.

Judge Talwani thắng hay thua.

Supreme Court đứng về phía nào.

Nhưng nếu chỉ nhìn như vậy, chúng ta bỏ qua điều đáng sợ hơn.

Tại sao những câu hỏi căn bản về quyền lực bầu cử lại phải được giải quyết trong một chuỗi emergency motions, TROs, stays và appeals?

Một nền dân chủ trưởng thành không nên phụ thuộc quá mức vào việc một thẩm phán nào đó kịp ban hành một injunction trước khi hàng triệu lá phiếu được gửi đi.

Tòa án là hàng rào cuối cùng.

Không nên biến nó thành hàng rào đầu tiên.

Lá phiếu không bắt đầu từ thùng phiếu

Đây là điều mà cuộc tranh chấp USPS làm rõ hơn bất kỳ cuộc tranh luận chính trị nào.

Chúng ta thường hình dung quyền bỏ phiếu là một hành động đơn giản:

Cử tri nhận ballot.

Cử tri đánh dấu ballot.

Cử tri gửi ballot.

Nhưng giữa ba bước đó là cả một hệ thống.

Voter registration.

Eligibility.

Ballot design.

Envelope.

Postal processing.

Barcode.

Deadlines.

Verification.

Transportation.

Receipt.

Counting.

Nếu một chính quyền có thể thay đổi bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi ấy mà không cần một đạo luật mới của Congress, thì câu hỏi không còn đơn giản là “cử tri có quyền bỏ phiếu hay không.”

Câu hỏi trở thành:

Ai kiểm soát cơ sở hạ tầng để quyền bỏ phiếu được thực hiện?

Đó là lý do chiếc phong bì USPS quan trọng.

Không phải bởi bản thân chiếc phong bì có quyền lực.

Mà bởi nó cho thấy quyền lực trong một nền dân chủ hiện đại thường nằm ở những nơi rất ít người chú ý.

Không nhất thiết phải lấy ballot khỏi tay cử tri.

Đôi khi chỉ cần kiểm soát con đường mà ballot phải đi qua.

Và chính vì vậy, con đường ấy phải được kiểm soát bằng luật pháp rõ ràng, minh bạch và có trách nhiệm dân chủ.

Congress không thể thuê Judiciary làm người canh cửa

Đây có lẽ là bài học lớn nhất của cuộc chiến năm 2026.

Congress không thể vừa giữ quyền lập pháp, vừa để Executive Branch thử nghiệm những giới hạn mới, rồi sau đó trông chờ Judiciary giải quyết từng tranh chấp một.

Làm như vậy là biến Tòa án thành cơ chế quản trị.

Và một khi điều đó trở thành thông lệ, cả ba nhánh chính quyền đều bị thay đổi.

Executive Branch học được rằng có thể thử trước.

Congress học được rằng có thể phản ứng sau.

Judiciary bị buộc phải quyết định trong những tình huống khẩn cấp.

Đó không phải là separation of powers vận hành tốt.

Đó là separation of powers bị trì hoãn cho đến khi xảy ra khủng hoảng.

Câu hỏi mà cử tri nên đặt ra

Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này, cử tri sẽ được hỏi nhiều câu hỏi về Trump.

Về economy.

Về immigration.

Về tariffs.

Về foreign policy.

Về inflation.

Nhưng có một câu hỏi ít được đặt ra hơn:

Congress đã làm gì để bảo vệ quyền lực của chính Congress?

Nếu Executive Branch có thể mở rộng quyền lực bằng Executive Order, Congress phải phản ứng thế nào?

Nếu một federal agency ban hành một rule gây tranh cãi về quyền bầu cử, Congress có sử dụng oversight powers không?

Nếu statutory authority không rõ ràng, Congress có sửa luật không?

Nếu Judiciary phải liên tục can thiệp để ngăn Executive Branch, Congress có đang bỏ trống phần việc của mình không?

Và nếu câu trả lời là Congress đã biết, đã cảnh báo, đã gửi thư, đã yêu cầu hồ sơ — nhưng vẫn không hành động đủ để giải quyết vấn đề bằng luật — thì cử tri có quyền hỏi:

Tại sao?

Đó không phải là câu hỏi dành riêng cho Democrats.

Cũng không phải câu hỏi dành riêng cho Republicans.

Đó là câu hỏi dành cho bất kỳ dân biểu nào tuyên thệ bảo vệ Constitution.

Một nền dân chủ không thể chỉ được bảo vệ bằng những phán quyết

Có thể Judge Talwani sẽ tiếp tục chặn USPS rule.

Có thể First Circuit sẽ can thiệp.

Có thể Supreme Court sẽ lại phải quyết định.

Một trong những kết quả đó có thể bảo vệ cử tri trong cuộc bầu cử năm nay.

Nhưng dù kết quả pháp lý cuối cùng là gì, vẫn còn một câu hỏi không thể để Tòa án trả lời thay Congress:

Ai sẽ viết những quy tắc rõ ràng cho cuộc bầu cử?

Nếu câu trả lời luôn là “hãy để các thẩm phán quyết định”, chúng ta đã đi quá xa khỏi mô hình mà Constitution thiết kế.

Tòa án có thể tuyên bố một Executive Order vượt quá quyền hạn.

Tòa án có thể chặn một agency rule.

Tòa án có thể bảo vệ một cử tri.

Nhưng Tòa án không thể thay Congress làm công việc của Congress.

Đó là lý do cuộc chiến về USPS không chỉ là cuộc chiến về mail-in voting.

Nó là một cuộc kiểm tra đối với separation of powers.

Và trong cuộc kiểm tra ấy, câu hỏi quan trọng nhất có thể không phải là:

“Tòa án sẽ phán quyết thế nào?”

Mà là:

“Tại sao Tòa án lại phải làm việc này ngay từ đầu?”

Một nền dân chủ không chỉ được bảo vệ khi một thẩm phán đứng lên và nói No với quyền lực.

Nó được bảo vệ khi những người được dân bầu trong Congress đủ mạnh, đủ độc lập và đủ trách nhiệm để nói No — hoặc Yes — bằng chính công cụ mà Constitution đã trao cho họ:

Luật.

Bởi nếu mỗi lần Executive Branch vượt qua một ranh giới, người dân phải chờ một lawsuit để tìm ra ranh giới ấy nằm ở đâu, thì vấn đề không chỉ là một Tổng thống có quá nhiều quyền lực.

Có thể vấn đề còn là một Quốc hội đã quá lâu không sử dụng quyền lực của chính mình.