(Một hàng rào an ninh mới đang che khuất tầm nhìn hướng về Nhà Trắng. Nguồn ảnh: Getty Images)
DAN RATHER VÀ ĐỘI NGŨ VỮNG CHẮC
NGÀY 3 THÁNG 8
Đây từng là một trong những điểm đến du lịch nổi tiếng nhất nước Mỹ. Mỗi năm, hàng triệu người hành hương về số 1600 Đại lộ Pennsylvania để chụp một bức ảnh hoặc chỉ đơn giản là ngắm nhìn khung cảnh uy nghiêm của “Ngôi nhà của Nhân dân” (The People’s House). Ít nhất thì đó là chuyện của trước đây.
Theo những gì phóng viên này nhớ được — từ thời đưa tin về các đời tổng thống lùi lại tận Dwight Eisenhower — hàng rào Nhà Trắng dọc theo “Con phố Chính của nước Mỹ” là nơi bất kỳ ai cũng có thể đứng, ghé mắt qua những thanh sắt uốn rỗng để chiêm ngưỡng tòa nhà cùng tất cả những gì nó đại diện.
Ngày nay, du khách không còn có thể nhìn rõ Cổng phía Bắc (North Portico) của Nhà Trắng với những cột trụ phong cách Ionic cao vút. Nơi tốt nhất để ngắm Nhà Trắng từng là Công viên Lafayette. Công viên rộng 7 mẫu Anh (khoảng 2,8 ha) này đầy thảm cỏ, bóng cây xanh và các bức tượng lịch sử, nằm ngay phía bắc Nhà Trắng và là điểm gần nhất mà người đi bộ có thể tiếp cận.
Trump đã đóng cửa công viên này vào tháng 1, nói rằng để sửa chữa, nâng cấp cảnh quan và đảm bảo an ninh trước đại lễ kỷ niệm 250 năm ngày thành lập nước Mỹ. Ông đã bao bọc công viên bằng hàng rào lưới thép “tạm thời”. Nhưng nhiều tuần sau khi các hoạt động mừng lễ 4/7 kết thúc, công viên vẫn bị đóng cửa và hàng rào vẫn dựng nguyên ở đó.
Địa điểm chụp ảnh của du khách giờ đây nằm ở phía bên kia công viên, cách vị trí cũ hơn 150 mét (500 feet), nơi Trump cho dựng một hàng rào khác với độ “trong suốt” chẳng khác gì chính bản thân ông. Bức ảnh phía trên cho thấy tầm nhìn mới bị che khuất hướng về Nhà Trắng.
Kiểu hàng rào đó nếu đem bao quanh một nhà giam thì hợp hơn.
Tổng thống Bill Clinton từng cấm xe hơi lưu thông trên đoạn đường dài hai dãy phố của Đại lộ Pennsylvania vào những năm 1990, biến nơi đây thành phố đi bộ. Nhưng vị tổng thống hiện tại dường như không muốn bất kỳ ai đến gần như thế. Như thường lệ đối với Trump, đằng sau những chỉ thị có vẻ vô hại của ông luôn là một lý do khác, thâm hiểm hơn.
Công viên này được biết đến là “tâm điểm của các cuộc biểu tình”. Kể từ đầu thế kỷ 20, Công viên Lafayette đã đóng vai trò là một trong những nơi phổ biến nhất cho các cuộc hội họp hòa bình nhờ vị trí đắc địa ngay sát Nhà Trắng.
Điều này đã được nêu rõ trong văn bản công nhận chính thức Khu Di tích Lịch sử Quảng trường Lafayette: “Tầm quan trọng của Công viên Lafayette với tư cách là nơi người dân thực hiện các quyền thuộc Tu chính án Thứ nhất đã được tòa án các cấp của quốc gia khẳng định.”
Những người biểu tình đầu tiên tại công viên là các phụ nữ đòi quyền bầu cử cho phái nữ vào năm 1917. Công viên từng chứng kiến các nhà hoạt động ủng hộ quyền công dân, quyền của người đồng tính, giải thể vũ khí hạt nhân, cũng như phản đối nạn hành hình kiểu tư pháp đám đông (lynching), Chiến tranh Việt Nam và phản đối chính bản thân Trump.
Đó có lẽ là lý do tại sao gần đây Nhà Trắng và Mật vụ đã trình một kế hoạch dài 79 trang lên Ủy ban Fine Arts — nơi chất đống những kẻ nịnh bợ Trump — để dựng một hàng rào kim loại cố định cao 3 mét (10 feet), cho phép giới chức đóng cửa công viên trong các “điều kiện căng thẳng gia tăng”.
Để làm cho việc nhìn ngắm Nhà Trắng trở nên khó khăn hơn nữa, Trump dự định trồng thêm 47 cái cây trong công viên. “Điều này có nghĩa là cả cư dân lẫn du khách sẽ không thể nhìn thấy Nhà Trắng từ bất kỳ khoảng cách hợp lý nào,”Michael McGill, một cựu thành viên của Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia, chia sẻ với tờ The Washington Post.
Việc rào chắn vĩnh viễn Công viên Lafayette là một cái tát vào mặt nền dân chủ Mỹ. Biểu tình hòa bình là đá tảng trong bản sắc quốc gia của chúng ta. Việc chặn quyền truy cập vào nơi dễ nhận biết nhất để tụ họp, để công khai phản đối chính phủ và buộc những kẻ nắm quyền phải chịu trách nhiệm là điều đáng khinh bỉ. Nhưng đó lại là bản chất điển hình của Donald Trump.
Tạo khoảng cách giữa Nhà Trắng với người dân Mỹ thực sự là một hình ảnh ẩn dụ thích hợp cho chính quyền này. Phe “có tiền có quyền” nắm quyền kiểm soát; những người còn lại thì biến đi cho khuất mắt. Tổng thống không thích những thứ chướng mắt, đặc biệt là các cuộc biểu tình ngay bên ngoài cửa sổ phòng ngủ của mình.
Nhà Trắng lần đầu tiên được gọi là “Ngôi nhà của Nhân dân” dưới thời Tổng thống John Quincy Adams. Thuật ngữ đó dường như trở nên xa xỉ và cổ xưa trong ngày nay. Trump không quan tâm đến “nhân dân”. Ông chỉ quan tâm đến một người duy nhất: chính mình. Thực tế này đã thể hiện rất rõ qua vai trò “Kiến trúc sư trưởng/Người cải tạo” của ông.
Vào tháng 10 năm 2025, Trump đã âm thầm dựng một hàng rào quanh một phần Nhà Trắng để có thể san bằng Cánh Đông (East Wing) trong bí mật. Phần di tích lịch sử của dinh thự đã biến mất chỉ trong vòng một tuần. Điều duy nhất tồi tệ hơn việc ủi phá lịch sử của chúng ta là thay thế nó bằng một “quái vật” dát vàng. Phòng khiêu vũ rộng hơn 8.300 m² (90.000 feet vuông) theo kế hoạch sẽ làm lu mờ toàn bộ Nhà Trắng và ngốn của người nộp thuế hàng trăm triệu đô la — mặc dù trước đó đã hứa rằng chi phí sẽ được tài trợ hoàn toàn bằng tiền quyên góp tư nhân.
Không cần phê duyệt, Trump tự quyết định cải tạo Cổng phía Bắc tuyệt đẹp, gọi nó là “kinh hoàng”. Tháng trước, ông cho dựng giàn giáo và bọc bạt kín để giấu giếm việc sửa chữa. Ông cũng tự cho rằng Nhà Trắng cần một bãi đáp trực thuẫn mới. Chẳng nói với ai, ông đang cho xây một bãi đáp trực thăng bằng xi măng lớn. Ông đã cho rải nhựa lên Vườn Hồng của Đệ nhất Phu nhân Jacqueline Kennedy và thay thế phần gạch màu xanh lá cây phong cách Art Deco biểu tượng trong phòng tắm Phòng ngủ Lincoln bằng đá cẩm thạch trắng và các chi tiết mạ vàng.
Các dự án cải tạo của ông không chỉ gói gọn trong Nhà Trắng. Trump đã yêu cầu Bộ Nội vụ hủy bỏ thỏa thuận 50 năm với tổ chức phi lợi nhuận quản lý các sân golf công cộng ở Washington. Ông đang đóng cửa một sân để thiết kế lại. Trump cũng đang “cập nhật” Trung tâm Kennedy và xây dựng một khải hoàn môn đồ sộ dành riêng cho chính mình.
Tổng thống George Washington từng nói chức vụ tổng thống nên thể hiện “sự giản dị, đúng mực mà không có sự xa hoa phô trương”. Chúng ta đã vượt qua ranh giới của sự phô trương từ hàng đống đồ trang trí bằng vàng trước đây rồi. Phong cách đặc trưng của Trump — sự dát vàng lòe loẹt — giờ đây phủ kín từng inch của Phòng Bầu Dục. Ông cũng thêm các biển hiệu chữ mạ vàng uốn lượn xung quanh Nhà Trắng, có lẽ để nhắc nhở vị tổng thống 80 tuổi biết mình đang ở đâu.
Phải chăng đây chỉ là một cái tôi mất kiểm soát? Chúng tôi đã nghe một lý thuyết thú vị từ Maggie Haberman, phóng viên của tờ The New York Times, người có lẽ hiểu Trump rõ hơn bất kỳ nhà báo nào khác.
“Nếu bạn nhìn vào biểu đồ không gian tâm trí của ông ấy… 70% trong đó sẽ dành cho các dự án cải tạo của ông ấy. Đó là vấn đề về di sản,” Haberman chia sẻ với đồng nghiệp Ezra Klein. “Tôi luôn nghĩ về ‘di sản’ đối với ông ấy theo cách khác với cách chúng ta thường dùng từ này. Đó không phải là ‘Tôi đang để lại gì cho thế giới?’ mà là ‘Tôi đang để lại gì để thế giới không thể gạt bỏ tôi ra khỏi thế giới?’ hoặc ‘Xóa bỏ nền tảng (Deplatform) của tôi?’”*
Trump có một lịch sử từng bị “xóa nền tảng”. Ngay sau khi ông giành chiến thắng vào Nhà Trắng năm 2016, nhiều bất động sản trên khắp cả nước và trên thế giới đã chịu áp lực phải gỡ bỏ tên Trump. Điều này bao gồm hai sân trượt băng và sáu tòa nhà chung cụ cao tầng ở Manhattan, cùng các khách sạn ở Toronto và Panama. Khi Khách sạn Trump Soho đang gặp khó khăn về tài chính gỡ tên ông ra khỏi tòa nhà, vận may của nó đã phục hồi.
Trump muốn đảm bảo các dự án di sản của mình là vĩnh cửu, hoặc gần như vĩnh cửu nhất có thể. Ông đang dành một lượng thời gian phi thường và rất nhiều tiền bạc của bạn cho mục đích đó, bởi vì ông sợ rằng khi nhiệm kỳ kết thúc và ông rời bỏ cõi đời này, sự thèm muốn tôn vinh ông của người Mỹ sẽ vô cùng ít ỏi.
* Haberman vừa ra mắt cuốn sách mới viết chung với đồng nghiệp Jonathan Swan tại báo Times: “Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump” (Thay đổi chế độ: Bên trong Chính quyền Hoàng gia của Donald Trump).
Dan
📌 TÓM TẮT BÀI VIẾT (SUMMARY)
-
Rào chắn công cộng & che khuất Nhà Trắng: Tác giả chỉ trích việc Chính quyền Trump đóng cửa Công viên Lafayette và dựng hàng rào kim loại cao, che khuất tầm nhìn của công chúng đối với Nhà Trắng (Cổng phía Bắc), biến “Ngôi nhà của Nhân dân” trở nên xa cách với du khách và người dân.
-
Cản trở quyền biểu tình theo Tu chính án Thứ nhất: Công viên Lafayette vốn là địa điểm lịch sử cho các cuộc biểu tình hòa bình từ đầu thế kỷ 20. Kế hoạch dựng hàng rào vĩnh viễn và trồng thêm 47 cây xanh bị coi là hành động cố tình ngăn chặn người dân tập hợp biểu tình ngay bên ngoài Nhà Trắng.
-
Hàng loạt dự án cải tạo tự do & tốn kém: Trump đã thực hiện nhiều thay đổi mang tính đơn phương và tốn kém đối với các công trình lịch sử: san bằng Cánh Đông (East Wing) để xây phòng khiêu vũ 90.000 square-feet ngốn hàng trăm triệu USD tiền thuế, cải tạo Cổng Bắc, làm bãi đáp trực thăng xi măng, thay đổi Vườn Hồng và Phòng ngủ Lincoln, cũng như can thiệp vào Trung tâm Kennedy và các sân golf công cộng.
-
Động cơ đằng sau – Khát khao di sản vĩnh cửu: Dựa trên phân tích của nhà báo Maggie Haberman, động cơ cốt lõi cho việc cuồng cải tạo và dát vàng khắp nơi của Trump là tâm lý sợ bị “xóa bỏ/gạt bỏ” (deplatformed) sau khi rời ghế quyền lực. Ông muốn để lại những công trình vật chất vĩnh cửu bằng tiền của công chúng để bắt thế giới phải nhớ tới mình.