TỪ “DRAIN THE SWAMP” ĐẾN LOBBYING BOOM: AI ĐANG KIẾM TIỀN TỪ CÁNH CỬA QUYỀN LỰC CỦA TRUMP?

Ballard Partners, công ty vận động hành lang từng có Susie Wiles là đối tác điều hành, báo cáo doanh thu lobby tăng vọt trong nhiệm kỳ hai của Donald Trump. Khi người từng làm việc tại công ty này trở thành Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc, câu hỏi không chỉ là ai kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn là ai có khả năng tiếp cận quyền lực hành pháp và bằng cơ chế nào lợi thế đó được tạo ra.

Một lời hứa chống vận động hành lang, một thị trường vận động hành lang bùng nổ

“Drain the Swamp” – làm cạn đầm lầy chính trị Washington – từng là một trong những khẩu hiệu nổi bật nhất của Donald Trump. Thông điệp ấy đánh vào sự bất mãn của cử tri đối với một thủ đô bị chi phối bởi các nhóm lợi ích, những nhà vận động hành lang giàu có và mạng lưới quan hệ giữa giới chính trị với doanh nghiệp.

Nhưng dữ liệu về hoạt động vận động hành lang trong nhiệm kỳ hai của Trump đang đặt ra một nghịch lý đáng chú ý: trong khi chính quyền tuyên bố chống lại ảnh hưởng của các nhóm lợi ích bên ngoài, một số công ty có quan hệ gần gũi với mạng lưới chính trị của tổng thống lại chứng kiến doanh thu tăng mạnh.

Trường hợp nổi bật là Ballard Partners, công ty do Brian Ballard sáng lập và điều hành.

Theo phân tích của CBS News dựa trên hồ sơ công bố hoạt động vận động hành lang liên bang, Ballard Partners báo cáo khoảng 19,3 triệu USD doanh thu lobby trong năm 2024. Con số này tăng lên hơn 88 triệu USD trong năm 2025. Trong ba quý đầu năm 2026, công ty tiếp tục báo cáo hơn 98 triệu USD.

Như vậy, tính từ tháng 1/2025 đến hết tháng 9/2026, Ballard Partners đã báo cáo khoảng 186 triệu USD doanh thu vận động hành lang liên bang trong 21 tháng. CBS cho biết mức doanh thu năm 2025 của công ty là mức cao nhất mà một hãng vận động hành lang từng báo cáo kể từ khi Luật Công khai Hoạt động Vận động Hành lang có hiệu lực năm 1996, sau điều chỉnh lạm phát. CBS News, 10/11/2026.

Đây không phải là lợi nhuận ròng. Đó là khoản doanh thu được báo cáo từ hoạt động vận động hành lang, không phải số tiền công ty giữ lại sau khi trả lương, chi phí và các khoản vận hành. Nhưng quy mô và tốc độ tăng trưởng vẫn đáng được đặt dưới ánh sáng giám sát công chúng.

Một công ty vận động hành lang tăng doanh thu không tự động chứng minh có hành vi tham nhũng. Doanh nghiệp có quyền thuê chuyên gia để trình bày quan điểm trước chính phủ. Vấn đề xuất hiện khi lợi thế thương mại của một công ty có thể bắt nguồn từ mối quan hệ đặc biệt với những người đang nắm quyền quyết định chính sách.

Và đó chính là điểm cần nhìn vào Ballard Partners.

Susie Wiles: từ đối tác điều hành đến trung tâm quyền lực Nhà Trắng

Susie Wiles từng làm việc tại Ballard Partners gần một thập niên, giữ vai trò đối tác điều hành trước khi rời công ty năm 2019. Sau đó, bà trở thành một trong những nhân vật quan trọng nhất trong chiến dịch tranh cử đưa Trump trở lại Nhà Trắng và được bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc.

Vị trí này không đơn thuần là một chức danh hành chính.

Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc có vai trò điều phối lịch trình, luồng thông tin, nhân sự và quá trình tiếp cận tổng thống. Người giữ chức vụ này có thể ảnh hưởng đáng kể đến việc ai được gặp tổng thống, vấn đề nào được đưa lên bàn thảo luận và những đề xuất nào được chuyển đến các cơ quan liên bang.

Trong khi đó, Ballard Partners hoạt động trong một ngành mà quan hệ và khả năng tiếp cận người ra quyết định là một phần quan trọng của giá trị thương mại.

Sự trùng hợp về thời gian vì thế tạo ra một câu hỏi chính đáng: liệu việc Wiles trở thành Chánh văn phòng có làm tăng giá trị thương mại của mạng lưới quan hệ mà Ballard Partners từng xây dựng?

Không thể trả lời câu hỏi này chỉ bằng biểu đồ doanh thu. Nhưng cũng không thể coi đó là vấn đề không đáng quan tâm.

Theo CBS, số khách hàng của Ballard Partners tăng mạnh sau chiến thắng của Trump, từ khoảng 170 lên gần 400. Các doanh nghiệp trong nhiều ngành tìm đến công ty trong bối cảnh chính quyền mới chuẩn bị thay đổi chính sách về thuế quan, y tế, công nghệ, tiền mã hóa và thương mại.

Đối với một doanh nghiệp muốn tác động đến chính sách liên bang, việc thuê một công ty có kinh nghiệm và quan hệ sâu trong giới chính trị có thể là một lựa chọn kinh doanh hợp pháp. Nhưng khi công ty ấy từng có một đối tác điều hành trở thành người đứng giữa tổng thống và bộ máy hành pháp, câu hỏi về tính công bằng trong tiếp cận quyền lực trở nên đặc biệt quan trọng.

Ai đang mua dịch vụ lobby – và họ muốn gì?

Không phải mọi khách hàng của Ballard Partners đều có cùng mục tiêu. Có doanh nghiệp muốn bảo vệ lợi ích trong các cuộc điều tra, có doanh nghiệp tìm cách thay đổi quy định, có tổ chức muốn tiếp cận các chương trình liên bang, và có công ty muốn chính quyền thay đổi lập trường về một vấn đề cụ thể.

Những lĩnh vực này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, giá trị cổ phiếu, khả năng cạnh tranh và thậm chí sự tồn tại của doanh nghiệp.

Một quyết định của chính quyền về thuế quan có thể làm thay đổi chi phí nhập khẩu của một tập đoàn. Một quyết định về quy định tiền mã hóa có thể ảnh hưởng đến hàng tỷ USD tài sản. Một quyết định của Bộ Tư pháp về một vụ sáp nhập có thể quyết định tương lai của một thương vụ doanh nghiệp. Một thay đổi trong quy định y tế có thể tạo ra thị trường mới cho một ngành công nghiệp.

Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ trả tiền cho một công ty lobby để gửi thư hay tham dự các cuộc họp. Họ trả tiền để có người hiểu hệ thống chính trị, biết quy trình ra quyết định và có khả năng đưa quan điểm của họ đến đúng nơi.

Đó là hoạt động hợp pháp trong hệ thống chính trị Mỹ. Nhưng nó cũng tạo ra một nguy cơ: khả năng tiếp cận chính quyền có thể trở thành một loại tài sản thương mại mà không phải doanh nghiệp nào cũng mua được.

Một công ty lớn có thể chi hàng triệu USD cho vận động hành lang. Một doanh nghiệp nhỏ, một tổ chức bảo vệ người tiêu dùng hay một cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi chính sách thường không có nguồn lực tương đương.

Khi quyền tiếp cận không được phân bổ đồng đều, câu hỏi về tính đại diện của chính sách công không còn là vấn đề trừu tượng.

Những trường hợp cần được kiểm tra

Báo chí đã ghi nhận một số trường hợp làm gia tăng lo ngại về quan hệ giữa khách hàng cũ của Wiles và các hoạt động tiếp cận chính quyền.

Tháng 5/2025, The Washington Post đưa tin một số công ty và tổ chức từng được Wiles đại diện vận động hành lang đã có hoạt động tiếp xúc với nhân viên tại Nhà Trắng. Hồ sơ công bố lobby cho thấy năm công ty và một tổ chức phi lợi nhuận từng là khách hàng của bà có hoạt động vận động liên quan đến nhân viên thuộc Văn phòng Hành pháp Tổng thống.

Tòa Bạch Ốc khi đó nói Wiles không tham gia các cuộc gặp hoặc quyết định liên quan đến những khách hàng cũ, ngoại trừ một cuộc điện thoại với đại diện ba hãng xe lớn. The Washington Post, 5/5/2025.

Đây là lời giải thích của chính quyền, nhưng nó không thay thế được yêu cầu công khai hồ sơ về việc ai đã tham gia, ai đã rút khỏi quyết định và cơ chế nào giám sát việc rút lui đó.

Một tranh cãi khác liên quan đến ngành thuốc lá điện tử.

Calley Means, cựu cố vấn cấp cao của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, cáo buộc Wiles và những người thân cận đã thúc đẩy việc tìm con đường cho phép thuốc lá điện tử có hương vị trái cây. Ông cũng đưa ra cáo buộc rằng Ballard Partners có ảnh hưởng quá lớn đối với chính sách của Tòa Bạch Ốc.

Những cáo buộc này bị Wiles và Brian Ballard bác bỏ. Ballard nói các tương tác giữa công ty với Wiles khi bà giữ chức Chánh văn phòng chỉ giới hạn và là ngoại lệ, không phải thông lệ. Tòa Bạch Ốc cũng phủ nhận việc để các nhóm bên ngoài chi phối quyết định chính sách.

Do đó, cần phân biệt rõ: những phát biểu của Means là cáo buộc của một cựu quan chức; phản hồi của Ballard và Wiles là lời bác bỏ; còn việc có hay không có sự can thiệp trái quy định phải được xác định bằng hồ sơ và điều tra độc lập. CBS News, 10/11/2026.

Điều đáng quan tâm là ngành thuốc lá điện tử chỉ là một ví dụ. Vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng một mạng lưới vận động hành lang có thể tác động đến nhiều lĩnh vực chính sách cùng lúc.

Xung đột lợi ích: không cần chứng minh có phong bì mới cần giám sát

Trong các cuộc tranh luận về đạo đức công vụ, nhiều người thường chỉ nghĩ đến tham nhũng theo nghĩa hẹp: quan chức nhận tiền để đổi lấy một quyết định.

Nhưng xung đột lợi ích có phạm vi rộng hơn.

Một quan chức có thể không nhận tiền, không ký thỏa thuận bí mật và không trực tiếp can thiệp vào một cuộc họp, nhưng vẫn có thể tạo ra nguy cơ xung đột lợi ích nếu những quan hệ tài chính, nghề nghiệp hoặc lợi ích cá nhân trước đây khiến công chúng nghi ngờ tính vô tư của quyết định công.

Đó là lý do các quy tắc đạo đức liên bang đặt ra yêu cầu về việc tránh tham gia một số vấn đề liên quan đến lợi ích tài chính hoặc quan hệ nghề nghiệp trước đây.

Tháng 2/2026, các thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Andy Kim cùng hai dân biểu Dân chủ đã yêu cầu các tổng thanh tra tại 16 cơ quan liên bang điều tra khả năng một số cựu lobbyist được bổ nhiệm vào chính quyền Trump vi phạm quy định đạo đức để giúp khách hàng cũ.

Trong số những người được nêu tên có Susie Wiles và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, người cũng từng làm việc tại Ballard Partners.

Các nghị sĩ viện dẫn những trường hợp đáng kiểm tra, trong đó có việc một số khách hàng thuê Ballard vận động Bộ Tư pháp sau khi Bondi nhậm chức. Họ cũng nêu mối liên hệ về thời gian giữa hoạt động vận động hành lang và quyết định của Bộ Tư pháp đối với một vụ việc doanh nghiệp.

Đây là yêu cầu điều tra của các nghị sĩ, không phải kết luận rằng Wiles hay Bondi đã vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nó cho thấy vấn đề đã vượt khỏi phạm vi tranh luận trên truyền thông và trở thành một câu hỏi về cơ chế giám sát chính thức. CBS News, 18/2/2026.

Một nền dân chủ không nên đợi đến khi có bằng chứng về việc nhận hối lộ mới bắt đầu quan tâm đến xung đột lợi ích. Mục tiêu của quy định đạo đức là ngăn ngừa nguy cơ và bảo vệ niềm tin công chúng trước khi vi phạm xảy ra.

Tiền lobby và tiền tài trợ chính trị: hai dòng tiền cần được đối chiếu

Một chi tiết trong bài viết của nhà báo Zev Shalev đáng được chú ý: một khách hàng của Ballard Partners cũng đã đóng góp tiền cho siêu PAC ủng hộ Trump.

Chỉ riêng chi tiết này chưa chứng minh có sự trao đổi lợi ích. Công dân và doanh nghiệp tại Mỹ có thể tham gia tài trợ chính trị theo những quy định pháp luật hiện hành; hoạt động lobby và đóng góp chính trị cũng là hai loại hoạt động khác nhau, chịu những quy định công khai và giới hạn riêng.

Nhưng khi cùng một doanh nghiệp vừa trả tiền thuê một công ty vận động hành lang có quan hệ gần gũi với chính quyền, vừa đóng góp cho một tổ chức chính trị ủng hộ tổng thống, việc đối chiếu hai dòng tiền là cần thiết.

Cần trả lời ít nhất bốn câu hỏi:

• Khách hàng đó là ai, và họ đóng góp bao nhiêu cho siêu PAC?
• Khoản đóng góp diễn ra trước hay sau khi ký hợp đồng với Ballard Partners?
• Công ty lobby đã vận động cơ quan nào, về vấn đề chính sách gì?
• Sau hoạt động vận động, có quyết định hành pháp hoặc thay đổi quy định nào trực tiếp đem lại lợi ích cho khách hàng hay không?

Nếu không có tên khách hàng, số tiền và hồ sơ FEC cụ thể, không thể kết luận về mối quan hệ nhân quả. Nhưng nếu những dữ liệu này được công khai và đối chiếu theo thời gian, công chúng có thể đánh giá rõ hơn liệu đây chỉ là hoạt động kinh doanh hợp pháp hay có dấu hiệu của một mạng lưới trao đổi ảnh hưởng chính trị.

Đây là điểm mà báo chí điều tra và các cơ quan giám sát cần làm rõ thay vì chỉ tranh luận về những con số doanh thu.

Một vấn đề lớn hơn Ballard Partners: thị trường hóa quyền tiếp cận chính quyền

Ballard Partners không phải công ty duy nhất hưởng lợi từ sự thay đổi quyền lực tại Washington.

Reuters đưa tin doanh thu vận động hành lang liên bang đạt mức kỷ lục trong năm 2025. Ngoài Ballard Partners, nhiều công ty khác có quan hệ với những nhân vật trong mạng lưới chính trị của Trump cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Các lĩnh vực thu hút vận động hành lang bao gồm thuế, chi tiêu công, thương mại, y tế và trí tuệ nhân tạo. Reuters, 21/1/2026.

Điều đó cho thấy câu chuyện không chỉ nằm ở một công ty hay một cá nhân. Nó phản ánh cách thị trường vận động hành lang phản ứng với sự tập trung quyền lực hành pháp và những thay đổi chính sách lớn.

Khi một tổng thống có thể thay đổi nhanh chóng các quy định về thương mại, công nghệ, nhập cư, năng lượng hay tài chính, doanh nghiệp có động cơ tìm cách tiếp cận những người ở gần trung tâm ra quyết định.

Trong bối cảnh ấy, một công ty có quan hệ chính trị tốt có thể trở thành trung gian có giá trị đặc biệt.

Đây là một nghịch lý của hệ thống: chính quyền có thể tuyên bố chống lại các nhóm lợi ích, nhưng nếu các quyết định chính sách ngày càng tập trung vào một số ít người và quy trình tham vấn thiếu minh bạch, nhu cầu thuê những người có quan hệ gần gũi với trung tâm quyền lực sẽ không biến mất. Thậm chí, nó có thể tăng lên.

Vì vậy, không nên chỉ hỏi Ballard Partners kiếm được bao nhiêu tiền. Cần hỏi tại sao thị trường lobby lại đánh giá khả năng tiếp cận mạng lưới quyền lực của công ty này cao đến vậy.

Quốc hội mới có thể làm gì?

Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, khi Quốc hội mới bắt đầu hoạt động vào tháng 1/2027, các ủy ban của Hạ viện và Thượng viện có thể xem xét những vấn đề liên quan đến đạo đức công vụ, vận động hành lang và ảnh hưởng của tiền chính trị.

Quốc hội có một số công cụ quan trọng:

Thứ nhất, yêu cầu công khai hồ sơ. Các ủy ban có thể yêu cầu tài liệu về những cuộc gặp giữa quan chức Nhà Trắng với đại diện doanh nghiệp, lịch làm việc, thư điện tử, hồ sơ liên lạc và các quyết định liên quan đến khách hàng cũ của quan chức.

Thứ hai, tổ chức điều trần. Các nhân vật liên quan có thể được yêu cầu giải thích về quy trình tiếp nhận đề nghị từ doanh nghiệp, việc rút khỏi những vấn đề có xung đột lợi ích và cách giám sát tuân thủ quy tắc đạo đức.

Thứ ba, kiểm tra vai trò của các cơ quan giám sát. Các tổng thanh tra có thể xem xét những khiếu nại thuộc thẩm quyền của họ. Quốc hội có thể yêu cầu báo cáo về tiến độ và kết quả xử lý, đồng thời kiểm tra liệu cơ chế giám sát có đủ độc lập hay không.

Thứ tư, cải cách quy định. Quốc hội có thể xem xét tăng yêu cầu công khai các cuộc gặp, quy định rõ hơn về việc xử lý khách hàng cũ, tăng thời hạn hạn chế vận động hành lang sau khi rời chính quyền và cải thiện khả năng truy vết đóng góp chính trị.

Tuy nhiên, điều tra không đồng nghĩa với kết luận có vi phạm. Quốc hội phải dựa trên chứng cứ, tuân thủ quy trình và bảo đảm quyền phản hồi của những người bị chất vấn.

Điều quan trọng là phải giám sát cả hai phía: không chỉ quan chức chính phủ mà cả các công ty tư nhân đang tìm cách tác động đến chính sách công.

Từ khẩu hiệu đến trách nhiệm giải trình

“Drain the Swamp” không chỉ là lời hứa chống lại một nhóm chính trị hay một đảng phái. Nếu hiểu đúng nghĩa, đó phải là cam kết xây dựng một chính quyền trong đó quyền lực công không bị biến thành lợi thế riêng cho những người có quan hệ, tiền bạc hoặc khả năng tiếp cận đặc biệt.

Ballard Partners có quyền kinh doanh, có quyền đại diện khách hàng và có quyền vận động chính quyền theo luật pháp. Susie Wiles cũng có quyền phục vụ trong chính quyền sau khi rời công ty. Không thể coi những sự kiện đó tự thân là bằng chứng phạm pháp.

Nhưng quyền hợp pháp của mỗi cá nhân không loại bỏ nghĩa vụ giải trình của chính quyền.

Khi doanh thu của một công ty lobby tăng từ khoảng 19 triệu USD lên hơn 88 triệu USD trong một năm, rồi tiếp tục báo cáo hơn 98 triệu USD chỉ trong ba quý đầu năm sau, trong khi một cựu đối tác điều hành của công ty giữ vị trí điều phối quyền lực tại Nhà Trắng, công chúng có quyền yêu cầu câu trả lời.

Ai là khách hàng mới? Họ muốn tác động đến chính sách nào? Ai đã tiếp xúc với Nhà Trắng? Những quan chức nào tham gia quyết định? Wiles đã rút khỏi những vấn đề nào? Các cơ quan giám sát đã kiểm tra những gì? Và những doanh nghiệp đóng góp tiền cho siêu PAC có đồng thời nhận được lợi ích chính sách cụ thể hay không?

Đó không phải là những câu hỏi nhằm kết tội trước khi điều tra. Đó là những câu hỏi tối thiểu cần được trả lời trong một nền dân chủ có trách nhiệm giải trình.

Bởi cuối cùng, vấn đề không phải là một công ty lobby kiếm được 186 triệu USD. Vấn đề là liệu người dân có thể biết quyền lực công đang được sử dụng vì lợi ích chung, hay đang vận hành trong một hệ thống mà khả năng tiếp cận quyền lực trở thành món hàng có giá ngày càng cao.

Nếu khẩu hiệu “Drain the Swamp” được dùng để yêu cầu Washington minh bạch hơn, thì tiêu chuẩn ấy phải áp dụng cho cả những người thân cận tổng thống, những công ty vận động hành lang và những doanh nghiệp đang tìm kiếm ảnh hưởng đối với chính sách liên bang.

Một chính quyền không được đánh giá bằng số lần tuyên bố chống nhóm lợi ích. Nó phải được đánh giá bằng khả năng công khai ai đang tiếp cận quyền lực, ai được hưởng lợi từ quyết định công và ai có trách nhiệm kiểm tra những mối quan hệ đó.