USD1: TỪ ĐỒNG TIỀN SỐ ĐẾN MẠNG LƯỚI QUYỀN LỰC

Khi một stablecoin mang thương hiệu của gia đình tổng thống Mỹ bước vào trung tâm tài chính toàn cầu

Từ thương vụ 2 tỷ USD giữa MGX và Binance đến những câu hỏi về sở hữu, lợi ích kinh tế, ảnh hưởng chính sách và an ninh tài chính quốc gia.

VIETNAMWEEK – Hồ sơ điều tra

Một đồng tiền kỹ thuật số được thiết kế để giữ giá trị tương đương một USD. Không phải một loại tiền mới thay thế đồng bạc xanh, cũng không phải một công nghệ tài chính chưa từng xuất hiện.

Nhưng USD1 có một đặc điểm khiến nó khác biệt.

Đồng tiền này gắn với World Liberty Financial (WLF), doanh nghiệp tiền điện tử có quan hệ tài chính với gia đình Tổng thống Donald Trump. Nó bước vào thị trường quốc tế bằng một thương vụ trị giá 2 tỷ USD giữa MGX, một nhà đầu tư có liên hệ với Abu Dhabi, và Binance, một trong những sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới.

Từ một sản phẩm tài chính mới, USD1 trở thành điểm giao nhau giữa ba thế lực: vốn quốc tế, hạ tầng tiền điện tử và quyền lực chính trị Washington.

Câu hỏi của cuộc điều tra không đơn giản là USD1 có giữ được giá một USD hay không.

Câu hỏi quan trọng hơn là: Ai sở hữu lợi ích kinh tế từ đồng tiền này, ai kiểm soát những mắt xích thiết yếu của nó, và những lợi ích đó có thể tác động như thế nào đến việc thực thi quyền lực công ở Hoa Kỳ?

Đây là câu hỏi về minh bạch, trách nhiệm giải trình và những giới hạn cần có khi người đứng đầu chính quyền đồng thời có lợi ích kinh tế trong một ngành mà chính quyền quản lý.

1. Một đồng USD kỹ thuật số, nhưng không phải tiền của chính phủ Mỹ

USD1 là một stablecoin, tức tài sản kỹ thuật số được thiết kế để duy trì giá trị tương đương đồng USD.

Theo tài liệu của World Liberty Financial, USD1 được bảo chứng bằng các tài sản dự trữ gồm tiền gửi USD, quỹ thị trường tiền tệ đầu tư vào chứng khoán chính phủ Mỹ và những tài sản tương đương tiền đủ điều kiện.

Tuy nhiên, cần phân biệt ba khái niệm thường bị đánh đồng trong các chiến dịch quảng bá.

Thứ nhất, USD1 được định giá theo USD không có nghĩa nó là đồng tiền do Bộ Tài chính Mỹ phát hành.

Thứ hai, tài sản dự trữ có thể bao gồm chứng khoán chính phủ Mỹ không có nghĩa người nắm giữ USD1 sở hữu trực tiếp trái phiếu Kho bạc.

Thứ ba, khả năng đổi một USD1 lấy một USD theo điều kiện của nhà phát hành không đồng nghĩa mọi người nắm giữ đều có quyền đổi trực tiếp, tức thời và vô điều kiện.

Theo điều khoản công bố của BitGo, đơn vị phát hành USD1, việc mua và mua lại trực tiếp được thực hiện qua các khách hàng đủ điều kiện. Những người mua USD1 trên thị trường thứ cấp có thể phải hoàn tất thủ tục xác minh và đáp ứng các điều kiện tiếp cận dịch vụ.

BitGo xử lý việc phát hành, mua lại và cung cấp hạ tầng kỹ thuật liên quan. World Liberty Financial và các đơn vị liên kết sở hữu thương hiệu USD1, cung cấp một số dịch vụ và tham gia xây dựng hệ sinh thái phân phối.

Đây là sự phân công có ý nghĩa đặc biệt.

Một bên phát hành và quản lý các quy trình thiết yếu. Một bên xây dựng thương hiệu, mạng lưới khách hàng, hoạt động phân phối và hệ sinh thái kinh doanh.

Quyền lực kinh tế vì thế không nhất thiết nằm trọn trong tay một pháp nhân.

Theo tài liệu công bố của chính WLF, BitGo và các đơn vị liên kết WLF có quyền hưởng lãi phát sinh từ tài sản dự trữ USD1 theo các thỏa thuận giữa các bên.

WLF cũng công bố rằng DT Marks SC LLC, một thực thể liên kết với Donald Trump và một số thành viên gia đình, có lợi ích kinh tế gián tiếp thông qua khoảng 38% quyền sở hữu hưởng lợi tại một công ty liên kết của WLF được hưởng lãi từ tài sản dự trữ USD1.

Điều này cần được đọc đúng phạm vi: 38% là tỷ lệ được công bố đối với lợi ích sở hữu tại một pháp nhân liên kết, không đồng nghĩa gia đình Trump trực tiếp sở hữu 38% từng đồng USD1 đang lưu hành, cũng không đủ để xác định tỷ lệ tiền lãi cuối cùng thuộc về từng thành viên.

Nhưng nó xác lập một vấn đề không thể bỏ qua: sự phát triển của USD1 có thể tạo ra lợi ích kinh tế cho những người có quan hệ trực tiếp với tổng thống đương nhiệm.

Nguồn: Tài liệu USD1 và công bố doanh nghiệp của World Liberty Financial; điều khoản USD1 của BitGo.

2. Thương vụ 2 tỷ USD: Bước ngoặt của USD1

Ngày 12/3/2025, Binance công bố MGX đầu tư 2 tỷ USD vào sàn giao dịch này. Binance gọi đây là khoản đầu tư tổ chức đầu tiên vào doanh nghiệp.

MGX là nhà đầu tư có trụ sở tại Abu Dhabi, tập trung vào trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến, được hậu thuẫn bởi quỹ tài sản quốc gia Mubadala.

Ở thời điểm công bố, Binance nói khoản đầu tư được thực hiện bằng stablecoin, nhưng chưa nêu tên đồng tiền được sử dụng.

Đến ngày 1/5/2025, Reuters đưa tin USD1 của World Liberty Financial được chọn làm stablecoin chính thức để hoàn tất thương vụ.

Sự khác biệt giữa hai thời điểm này quan trọng: việc công bố đầu tư và việc xác định USD1 là phương tiện thanh toán không phải cùng một sự kiện.

Theo thông tin được công bố, MGX nhận cổ phần thiểu số tại Binance. Các điều khoản chi tiết về tỷ lệ sở hữu, quyền quản trị và những điều kiện thương mại không được công khai đầy đủ trong thông tin ban đầu.

Tại sao một nhà đầu tư tổ chức lại chọn một stablecoin mới thay vì sử dụng một phương tiện thanh toán khác?

Đó là câu hỏi chính đáng.

Không thể mặc nhiên kết luận rằng USD1 được chọn nhằm mang lợi ích chính trị cho gia đình Trump. Nhưng cũng không thể xem lựa chọn này là một chi tiết kỹ thuật không đáng quan tâm.

Việc sử dụng USD1 tạo ra sự chú ý, thanh khoản và cơ hội phân phối cho một sản phẩm mới.

Nếu thương vụ được thanh toán bằng USD1, điều tra phải xác định cụ thể:

• Ai đề xuất sử dụng USD1?
• Ai đàm phán các điều kiện thanh toán?
• USD1 được phát hành hoặc chuyển giao qua những pháp nhân và tài khoản nào?
• Các khoản phí, lợi ích thương mại, thỏa thuận phân phối và quyền hưởng lợi được phân bổ ra sao?
• Có ưu đãi hoặc thỏa thuận riêng nào đi kèm việc lựa chọn USD1 hay không?

Tháng 6/2025, hai thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Jeff Merkley yêu cầu MGX và Binance bảo toàn, cung cấp tài liệu liên quan đến thương vụ.

Các câu hỏi của họ bao gồm ai đề xuất USD1, liệu các bên có trao đổi với WLF hoặc người liên quan đến tổng thống, và có những ưu đãi nào được đưa ra để lựa chọn đồng tiền này.

Đây là một cuộc chất vấn chính trị và giám sát của Quốc hội, không phải phán quyết xác định hành vi hối lộ.

Nhưng việc các nhà lập pháp yêu cầu những hồ sơ như vậy cho thấy vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi một thương vụ kinh doanh thông thường.

Nguồn: Reuters, 12/3 và 1/5/2025; Thượng viện Hoa Kỳ, thư của Warren và Merkley ngày 11/6/2025.

3. Ai kiếm tiền từ USD1?

Muốn hiểu quyền lực của USD1, phải lần theo mô hình doanh thu.

Stablecoin được bảo chứng bằng tài sản sinh lãi có thể tạo ra nguồn thu từ lợi tức dự trữ.

Khi lượng USD1 lưu hành tăng, lượng tài sản dự trữ tương ứng cũng có thể tăng theo. Nếu tài sản đó sinh lãi, hệ thống có thể tạo ra doanh thu đáng kể.

Nhưng doanh thu không đồng nghĩa lợi nhuận ròng.

Cần khấu trừ chi phí vận hành, phí lưu ký, phân phối, thanh khoản, tuân thủ và những nghĩa vụ hợp đồng khác.

Quan trọng hơn, không được suy ra rằng toàn bộ lãi dự trữ thuộc về WLF hay gia đình Trump.

Chính tài liệu công bố của WLF xác nhận BitGo và các đơn vị liên kết WLF được hưởng lãi từ tài sản dự trữ theo thỏa thuận. Tuy nhiên, công chúng cần những dữ liệu chi tiết hơn để biết cách phân chia lợi ích và các điều kiện kèm theo.

Có ba câu hỏi cần được trả lời bằng hồ sơ kế toán và hợp đồng:

Một: Tỷ lệ lợi tức dự trữ được phân bổ cho từng bên là bao nhiêu?

Hai: WLF được hưởng thu nhập cố định, tỷ lệ phần trăm, phí dịch vụ hay cơ chế kết hợp?

Ba: Các thực thể liên kết với gia đình Trump nhận lợi ích thông qua cổ phần, phân phối lợi nhuận, quyền hưởng doanh thu hay những hình thức nào khác?

Một điểm cần tránh là lấy quy mô dự trữ nhân với lãi suất giả định rồi tuyên bố đó là thu nhập của gia đình tổng thống.

Phép tính ấy có thể chỉ tạo ra một con số minh họa, không phải lợi nhuận được kiểm chứng.

Để biết ai thực sự kiếm tiền, VietnamWeek cần đối chiếu báo cáo tài chính, hợp đồng phân chia doanh thu, hồ sơ sở hữu và công bố lợi ích tài chính.

Bởi trong nền kinh tế tiền điện tử, quyền lực không chỉ thuộc về người sở hữu token.

Nó còn thuộc về người kiểm soát nguồn phát hành, mạng lưới phân phối, tài sản dự trữ, dữ liệu giao dịch và những thỏa thuận quyết định ai được hưởng lợi.

4. Binance: Đối tác kinh doanh hay điểm tập trung quyền lực?

Binance là một mắt xích không thể thiếu trong câu chuyện USD1.

Sàn giao dịch này không chỉ tạo điều kiện tiếp cận thị trường mà còn có ảnh hưởng đáng kể đến thanh khoản và mức độ phổ biến của một tài sản số.

Theo Forbes, trong một phân tích công bố tháng 2/2026, Binance nắm khoảng 87% nguồn cung USD1 tại thời điểm bài báo khảo sát.

Tỷ lệ này là một ảnh chụp tại một thời điểm, không phải tỷ lệ mặc định hiện nay. Nó cũng không tự động chứng minh Binance sở hữu hưởng lợi toàn bộ số token đó, bởi tài sản lưu ký có thể thuộc về khách hàng.

Dù vậy, mức độ tập trung lớn đặt ra câu hỏi về sự phụ thuộc của USD1 vào một nền tảng phân phối.

Nếu một sàn giao dịch chiếm tỷ trọng rất lớn trong lưu thông hoặc lưu ký USD1, sàn đó có thể có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp cận thị trường, thanh khoản và tăng trưởng của sản phẩm.

Và đây không chỉ là vấn đề kinh doanh.

Binance từng nhận tội vi phạm các nghĩa vụ chống rửa tiền theo thỏa thuận với Bộ Tư pháp Mỹ năm 2023 và đồng ý trả khoản phạt khoảng 4,3 tỷ USD theo thỏa thuận tổng thể với các cơ quan liên bang.

Người sáng lập Binance, Changpeng Zhao, cũng nhận tội trong vụ án liên quan và bị tuyên án tù. Ông được Tổng thống Trump ân xá vào tháng 10/2025.

Những sự kiện này khiến quan hệ giữa Binance và hệ sinh thái tiền điện tử của gia đình Trump trở thành đối tượng cần giám sát chặt chẽ hơn.

Tuy nhiên, cần phân biệt ba vấn đề.

Việc Binance có quan hệ kinh doanh với WLF là một vấn đề.

Việc tổng thống ân xá Zhao là một quyết định công quyền cần được đánh giá về quy trình và cơ sở.

Việc có hay không một sự trao đổi lợi ích giữa các sự kiện trên là một câu hỏi khác, đòi hỏi chứng cứ độc lập.

Trình tự thời gian, sự gần gũi về quan hệ hoặc lợi ích tài chính có thể tạo ra nghi vấn, nhưng không tự nó chứng minh một thỏa thuận bất hợp pháp.

Đây chính là nơi một cuộc điều tra có trách nhiệm phải bắt đầu: tìm hồ sơ, không thay hồ sơ bằng suy đoán.

5. Một vấn đề lớn hơn: Tiền chính trị và xung đột lợi ích

Vấn đề cốt lõi của USD1 không nằm ở việc một tổng thống có quyền sở hữu tài sản tư nhân hay không.

Vấn đề là sự giao thoa giữa lợi ích tài chính riêng và quyền lực quản lý nhà nước.

Chính phủ Mỹ có ảnh hưởng sâu rộng đối với thị trường stablecoin thông qua luật pháp, giám sát ngân hàng, thực thi lệnh trừng phạt, chống rửa tiền, cấp phép và các quyết định quản lý.

Tổng thống có vai trò quan trọng trong việc định hướng chính sách, lựa chọn nhân sự hành pháp và ký ban hành luật.

Trong khi đó, một doanh nghiệp có lợi ích gắn với gia đình tổng thống có thể hưởng lợi từ chính sự mở rộng của thị trường mà chính quyền đang thúc đẩy.

Đây là một rủi ro thể chế cần được xem xét ngay cả khi chưa có bằng chứng về bất kỳ quyết định nào bị tác động bởi lợi ích cá nhân.

Đạo luật GENIUS được Tổng thống Trump ký ngày 18/7/2025, thiết lập khuôn khổ liên bang đối với stablecoin thanh toán, trong đó có các yêu cầu liên quan đến dự trữ, công bố thông tin và giám sát tổ chức phát hành.

Đạo luật tạo ra một khuôn khổ pháp lý mới cho thị trường.

Nhưng luật hóa một ngành không tự động giải quyết mọi xung đột lợi ích phát sinh khi người nắm quyền hành pháp có quan hệ tài chính với doanh nghiệp hoạt động trong ngành đó.

Một báo cáo của Congressional Research Service cũng ghi nhận những tranh luận về phạm vi áp dụng của các quy định xung đột lợi ích hiện hành đối với tổng thống và hoạt động kinh doanh tiền điện tử.

Cần thận trọng với cách diễn đạt rằng tổng thống hoàn toàn đứng ngoài mọi quy tắc đạo đức hoặc pháp luật. Phạm vi áp dụng của từng quy định phụ thuộc vào văn bản, đối tượng, hành vi và cách giải thích pháp lý.

Nhưng câu hỏi chính sách vẫn rất rõ ràng:

Nếu một quyết định về cấp phép, giám sát, trừng phạt hoặc quy định stablecoin có thể làm thay đổi đáng kể lợi nhuận của doanh nghiệp gắn với gia đình tổng thống, cơ chế nào bảo đảm quyết định đó được đưa ra vì lợi ích công?

Không thể chỉ dựa vào lời cam kết tự nguyện.

Một hệ thống đáng tin cậy cần cơ chế công khai lợi ích, giám sát độc lập, lưu trữ hồ sơ, kiểm soát xung đột và trách nhiệm giải trình.

6. Abu Dhabi, vốn quốc tế và câu hỏi an ninh quốc gia

Thương vụ MGX–Binance còn đặt USD1 vào một câu chuyện lớn hơn về cạnh tranh quyền lực tài chính toàn cầu.

MGX đại diện cho tham vọng của Abu Dhabi trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến. Binance có mạng lưới quốc tế, lượng người dùng lớn và vị trí quan trọng trong hệ sinh thái tài sản số.

Khi một nhà đầu tư có liên hệ với chính quyền nước ngoài lựa chọn một sản phẩm có lợi ích kinh tế gắn với gia đình tổng thống Mỹ, vấn đề không chỉ còn là lựa chọn phương tiện thanh toán.

Nó đặt ra yêu cầu minh bạch về nguồn vốn, quyền sở hữu và ảnh hưởng.

Các câu hỏi cần điều tra bao gồm:

Ai là chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng của các pháp nhân liên quan?

Những quyền quản trị nào đi kèm khoản đầu tư?

Có thỏa thuận phụ, quyền tiếp cận dữ liệu hoặc các ưu đãi thương mại ngoài hợp đồng chính hay không?

Các cơ quan Mỹ đã đánh giá rủi ro xung đột lợi ích và an ninh quốc gia như thế nào?

Một khoản đầu tư từ nước ngoài không mặc nhiên là hoạt động gây ảnh hưởng bất hợp pháp. Hợp tác tài chính quốc tế có thể mang lại lợi ích kinh tế thực sự.

Nhưng sự minh bạch phải tương xứng với mức độ nhạy cảm của giao dịch.

Đặc biệt, khi những bên liên quan có quan hệ với các lĩnh vực chịu giám sát của chính phủ Mỹ, công chúng có quyền biết những lợi ích nào đang tồn tại và cơ chế nào ngăn chúng tác động không phù hợp đến chính sách.

7. Câu hỏi về quyền lực của đồng tiền tư nhân

USD1 cũng đặt ra một vấn đề ít được chú ý hơn: quyền lực kỹ thuật.

Theo điều khoản công bố, BitGo có quyền thực hiện đóng băng và nâng cấp USD1, kể cả đối với token đang được nắm giữ, trong những điều kiện được quy định. Việc đóng băng cũng có thể phát sinh từ yêu cầu pháp luật, quy trình tuân thủ hoặc những căn cứ khác theo điều khoản áp dụng.

Điều đó cho thấy stablecoin không phải một hình thức tiền mặt kỹ thuật số hoàn toàn vô danh và không thể can thiệp.

Các tổ chức phát hành và hạ tầng liên quan có thể nắm giữ quyền lực đáng kể đối với khả năng lưu thông của tài sản.

Quyền lực đó có thể hỗ trợ chống tội phạm tài chính, thực thi lệnh trừng phạt và ngăn chặn dòng tiền bất hợp pháp.

Nhưng nó cũng đặt ra những vấn đề về quy trình, minh bạch, khiếu nại và bảo vệ người dùng.

Ai có quyền ra quyết định đóng băng?

Trong bao lâu?

Cơ chế kháng nghị là gì?

Khi có sai sót, ai chịu trách nhiệm?

Và nếu hệ thống phụ thuộc vào một số ít tổ chức phát hành hoặc nền tảng phân phối, rủi ro tập trung quyền lực được xử lý thế nào?

Trong bối cảnh đó, vụ thất thoát tài sản quy mô lớn tại Binance được công bố cuối tháng 10/2026 càng làm nổi bật vấn đề.

Theo các thông tin được công bố về vụ việc, một phần tài sản liên quan đã được các tổ chức phát hành stablecoin đóng băng. Khả năng đóng băng không đồng nghĩa tài sản đã được thu hồi hoặc hoàn trả.

Sự kiện ấy cho thấy stablecoin vừa có thể là công cụ thanh toán, vừa là một tầng quyền lực trong hệ thống tài chính.

Nhưng đây không phải bằng chứng rằng USD1 gây ra vụ tấn công hay WLF có trách nhiệm đối với lỗ hổng an ninh của Binance.

Đó là hai vấn đề điều tra riêng biệt, chỉ có thể kết nối nếu dữ liệu giao dịch và hồ sơ kỹ thuật chứng minh mối liên hệ.

8. Hồ sơ còn thiếu: Những gì công chúng chưa được biết

Cuộc điều tra USD1 không thể dừng ở những thông cáo báo chí.

Muốn xác định mạng lưới quyền lực thực sự, cần công khai hoặc tiếp cận được những tài liệu sau:

Hồ sơ thứ nhất: Sở hữu hưởng lợi. Sơ đồ pháp nhân đầy đủ của WLF, các công ty nắm giữ quyền sở hữu, tỷ lệ vốn, quyền biểu quyết, quyền phân phối và các thỏa thuận liên quan.

Hồ sơ thứ hai: Kinh tế USD1. Các hợp đồng giữa WLF, BitGo, đơn vị phân phối và đối tác thanh khoản; cách phân chia lợi tức dự trữ; chi phí phát hành và doanh thu.

Hồ sơ thứ ba: Thương vụ MGX–Binance. Hợp đồng đầu tư, chứng từ thanh toán, hồ sơ lựa chọn USD1, các trao đổi về ưu đãi và quyền lợi giữa các bên.

Hồ sơ thứ tư: Quyền lực chính sách. Các cuộc tiếp xúc với cơ quan quản lý, hồ sơ vận động hành lang, công bố lợi ích tài chính và quy trình xử lý xung đột lợi ích.

Hồ sơ thứ năm: Quyền kiểm soát kỹ thuật. Quyền đóng băng, quyền nâng cấp, cơ chế quản trị khóa kiểm soát và quy trình xử lý sự cố.

Mỗi hồ sơ trả lời một câu hỏi khác nhau. Chỉ khi ghép chúng lại, công chúng mới có thể hiểu đồng tiền này vận hành như thế nào và lợi ích được phân phối ra sao.

KẾT LUẬN: AI KIỂM SOÁT NGƯỜI KIỂM SOÁT TIỀN?

USD1 được giới thiệu như một sản phẩm tài chính nhằm mở rộng việc sử dụng đồng USD trong nền kinh tế số.

Mục tiêu đó tự thân không có gì bất thường.

Stablecoin có thể giảm chi phí chuyển tiền, tăng tốc thanh toán và tạo ra những phương thức tiếp cận tài chính mới.

Nhưng khi một sản phẩm tài chính gắn với lợi ích kinh tế của gia đình tổng thống được thúc đẩy bởi những giao dịch quốc tế quy mô lớn, vấn đề không còn chỉ là công nghệ.

Nó trở thành câu chuyện về cấu trúc quyền lực.

Ai kiểm soát tài sản dự trữ?

Ai quyết định đường đi của đồng tiền?

Ai hưởng lợi từ mỗi bước tăng trưởng?

Ai có thể tác động đến chính sách quản lý?

Và ai giám sát những người nắm giữ các quyền lực đó?

Những câu hỏi này không đòi hỏi phải mặc định có tham nhũng mới trở nên chính đáng.

Ngược lại, chính vì những nghi vấn chưa được giải đáp, minh bạch mới là điều kiện để phân biệt giữa hoạt động kinh doanh hợp pháp và xung đột lợi ích không thể chấp nhận.

Trong một nền dân chủ, người dân không cần chứng minh một thương vụ là bất hợp pháp mới có quyền yêu cầu công khai những lợi ích có khả năng chi phối quyền lực công.

Bởi đồng tiền có thể được bảo chứng bằng tài sản, nhưng niềm tin vào thể chế chỉ có thể được bảo chứng bằng trách nhiệm giải trình.

Hết Kỳ 1.

Kỳ 2 – Binance: 6,3 tỷ USD và quyền lực đóng băng tài sản – Ai bảo vệ người dùng trong hệ thống tài chính không biên giới?