Trump có thể nắm quyền phủ quyết, nhưng Quốc hội có thể tận dụng tòa án

0
4
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về Tình hình Liên bang trong phiên họp chung của Quốc hội tại Hạ viện ở Điện Capitol... | Kenny Holston-Pool/Getty Images

Ý kiến

Việc các thành viên Đảng Cộng hòa không dám đứng lên phản đối Tổng thống Donald Trump đã đẩy đất nước đến gần một trạng thái toàn trị, tạo điều kiện cho ông ta hành xử gần như tùy ý. Khi đã giành quyền kiểm soát Quốc hội, Đảng Dân chủ nên tránh cám dỗ trả đũa; thay vào đó, họ cần tập trung khôi phục cơ chế kiểm soát và đối trọng trong nền dân chủ Mỹ, đồng thời chứng minh rằng họ có khả năng điều hành một cách trách nhiệm.

Tổng thống Donald Trump vẫn sẽ giữ quyền phủ quyết đối với các nỗ lực của Đảng Dân chủ nhằm tái lập sự cân bằng giữa nhánh hành pháp và lập pháp. Có khả năng một số nghị sĩ Cộng hòa – vào những thời điểm nhất định – sẽ rút ra bài học từ những hành vi thái quá của ông Trump và hợp tác với Đảng Dân chủ để đạt được tỷ lệ hai phần ba số phiếu tại Quốc hội, qua đó bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống và khôi phục thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ không nên đặt cược vào điều này, bởi vẫn còn đủ số ghế an toàn cho Đảng Cộng hòa để có thể ngăn cản kiểu hợp tác lưỡng đảng đặc biệt như vậy.

Giả sử ông Trump vẫn có thể gây áp lực hoặc duy trì sự ủng hộ của ít nhất 34 thượng nghị sĩ khi Đảng Dân chủ nắm quyền tại Washington, thì kịch bản có thể xảy ra là hàng loạt cuộc đối đầu căng thẳng liên tiếp. Đảng Dân chủ sẽ tìm cách giành lại quyền kiểm soát thuế khóa và chi tiêu – những quyền hạn đã bị ông Trump làm suy yếu thông qua việc từ chối giải ngân các khoản ngân sách do Quốc hội phê chuẩn, cũng như sử dụng thuế quan để tăng nguồn thu bằng cách đặt gánh nặng lên vai người tiêu dùng. Ông Trump chắc chắn sẽ phủ quyết các biện pháp này, cũng như các đạo luật chống tham nhũng nhằm ngăn chặn khuynh hướng hối lộ, tống tiền và “bán” chính sách đối ngoại của Mỹ cho bên trả giá cao nhất. Những cuộc đối đầu về ngân sách là điều khó tránh khỏi. Dù ông Trump có thể nhượng bộ vào những thời điểm then chốt, thì mọi hành động của ông ta – như thường lệ – vẫn sẽ chỉ xoay quanh bản thân ông ta và những ý muốn nhất thời của chính ông ta.

Trước tình hình đó, Quốc hội vẫn còn một con đường ổn định hơn: thông qua tòa án. Một lý do chính khiến ông Trump thoát khỏi sự kiểm soát dù có nhiều hành vi vi hiến liên quan đến thuế khóa và chi tiêu, chính là vì Quốc hội do Đảng Cộng hòa lãnh đạo đã dung túng cho ông ta. Một số cá nhân là nạn nhân của ông Trump đã kiện ông và đòi lại được số tiền mà Quốc hội từng phân bổ cho họ; tuy nhiên, những người khác lại chịu thiệt thòi do các phán quyết phức tạp từ tòa án liên quan đến các vấn đề: ai có quyền khởi kiện, khi nào được khởi kiện, khởi kiện ở đâu và tại tòa án nào. Một số thành viên Đảng Dân chủ cũng từng cố gắng kiện ông Trump, nhưng các tòa án lại có cách nhìn nhận rất hạn hẹp đối với những trường hợp các nghị sĩ Quốc hội cá nhân đứng ra khởi kiện nhằm bảo vệ thẩm quyền của chính cơ quan lập pháp này.