Thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã làm suy yếu vị thế của ông trong nước. Trong khi đó, chỉ dựa vào các cuộc không kích khó có thể buộc Iran phải khuất phục.
Tác giả: David Rohde
Ngày 6 tháng 11 năm 2026, 5:55 chiều EST
Theo nhận định của các chuyên gia, những thất bại mang tính lịch sử của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã khiến Tổng thống Donald Trump có ít lựa chọn hơn nữa nếu muốn nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến với Iran.
Trump từng tuyên bố ông sẽ cân nhắc nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, các cuộc không kích của Mỹ khó có thể buộc chính quyền Iran phải đầu hàng, và giới lãnh đạo nước này nhiều khả năng vẫn giữ nguyên những yêu sách rộng lớn mà họ đã đưa ra trong các cuộc đàm phán.
Leslie Shedd, chuyên gia nghiên cứu không thường trú tại Hội đồng Đại Tây Dương và từng là cố vấn cấp cao cho Hạ nghị sĩ Michael McCaul, đảng Cộng hòa bang Texas, nhận định:
“Iran đã tỏ ra hoàn toàn không sẵn lòng tham gia những cuộc thảo luận hòa bình hợp lý nào.”
Trump có thể phát động các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, nhưng chính phủ nước này đã phải hứng chịu hàng nghìn cuộc tấn công như vậy.
Trong kịch bản khó xảy ra là Trump đi đến quyết định đặc biệt nghiêm trọng: thả một vũ khí hạt nhân chiến thuật xuống một cơ sở lưu trữ hạt nhân nằm sâu bên dưới núi Pickaxe, thì hành động đó cũng không thể xóa sổ chương trình hạt nhân Iran. Theo các chuyên gia, chương trình này được chôn sâu dưới lòng đất và phân bố trên nhiều địa điểm khắp đất nước.
Một cuộc tấn công bằng vũ khí hạt nhân, dù ở bất kỳ quy mô nào, sẽ là cuộc tấn công đầu tiên kể từ thảm họa Nagasaki. Nó sẽ tạo ra hậu quả phóng xạ kéo dài và đe dọa làm mất ổn định những thỏa thuận hiện có giữa các cường quốc hạt nhân về kiểm soát vũ khí.
Với việc đảng Dân chủ giành thêm ghế tại Quốc hội và các nghị sĩ Cộng hòa ngày càng hoài nghi về cuộc chiến Iran, các nhà lập pháp trở lại Washington vào tuần tới có thể yêu cầu thông qua một nghị quyết về quyền tiến hành chiến tranh của tổng thống hoặc cắt giảm ngân sách dành cho cuộc chiến.
Những lựa chọn khác của Trump — một chiến dịch ném bom của Mỹ, giảm lực lượng Mỹ tại khu vực hoặc đơn phương tuyên bố chiến thắng — cũng sẽ không làm thay đổi thực tế chiến lược.
Iran đã chứng minh rằng Mỹ không thể ngăn nước này thỉnh thoảng đóng cửa eo biển Hormuz và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao.
Theo Reuters, hôm thứ Tư, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đăng trên mạng xã hội X, phản ứng trước kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ:
“Lương tâm hay chi phí sinh hoạt, người Mỹ đã nói KHÔNG VỚI CHIẾN TRANH, và chúng tôi đồng tình với thông điệp này.”
Alexander Vindman, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời Trump, người từng làm nhân chứng chống lại Trump trong phiên luận tội đầu tiên, nhận định:
“Vấn đề căn bản là người Iran không có hứng thú với việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình. Họ muốn gây ra đủ tổn thất để bảo đảm rằng Mỹ và Israel sẽ không tái diễn hành động này.”
Robert Pape, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Chicago và chuyên gia an ninh quốc tế, viết trên Substack:
“Ngay cả khi núi Pickaxe bị vô hiệu hóa hoàn toàn, Tehran cũng không phụ thuộc vào một cơ sở ngầm duy nhất.”
Ông giải thích:
“Iran dựa vào một mạng lưới rộng khắp gồm các cơ sở kỹ thuật được gia cố, nằm sâu dưới lòng đất và được bảo vệ kiên cố. Cơ sở hạ tầng phân tán rộng này được thiết kế có chủ đích để chống lại hoạt động giám sát của nước ngoài và bảo vệ các tài sản trọng yếu trước những cuộc tấn công chính xác tiềm tàng.”
Các quan chức Iran cũng có khả năng xem quy mô thất bại của Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là sự xác nhận cho chiến lược cốt lõi của họ đối với Mỹ: gây sức ép kinh tế bằng cách đẩy giá năng lượng lên cao.
Gregory Brew, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran và dầu mỏ thuộc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), viết trên X:
“Chiến lược của Iran được xây dựng rõ ràng xoay quanh ý tưởng áp đặt các chi phí kinh tế — từ đó chuyển hóa thành chi phí chính trị — khiến Mỹ buộc phải giảm leo thang và bị ngăn cản không tiếp tục tấn công trong tương lai.”
Ông nói thêm:
“Họ tin rằng mình có thể chịu đựng những tổn thất tốt hơn một tổng thống Mỹ phải chịu trách nhiệm trước cử tri. Kết quả hôm thứ Ba đã cung cấp bằng chứng cho thấy, xét trên tổng thể, chiến lược này đã thành công.”
Một thành công của Trump là lệnh phong tỏa hải quân Mỹ đối với các tàu Iran tìm cách đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz đã tạo ra sức ép kinh tế rất lớn đối với chính quyền và nền kinh tế Iran.
Tuy nhiên, các quan chức Iran nhiều khả năng đang tính toán rằng Quốc hội Mỹ sẽ thông qua một nghị quyết về quyền tiến hành chiến tranh nhằm hạn chế khả năng tiếp tục cuộc chiến của Trump, hoặc cắt giảm ngân sách dành cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại vùng Vịnh.
Các nhà ngoại giao từ những quốc gia vùng Vịnh Ba Tư vẫn tiếp tục làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran.
Những tổn thất kinh tế mà các quốc gia này phải gánh chịu vẫn lớn hơn rất nhiều so với những gì người Mỹ đang trải qua.
Theo Reuters, trong tuần này, các quan chức Iran đã gửi cho Mỹ một đề xuất liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này.
Tuy nhiên, Trump nhiều khả năng sẽ yêu cầu Iran giải thể hoàn toàn chương trình hạt nhân trong bất kỳ cuộc đàm phán nào, nhằm tạo dựng dấu ấn lịch sử cho nhiệm kỳ tổng thống của mình.
Iran đã chống lại yêu cầu này trong nhiều thập niên.
Một lựa chọn cuối cùng khác của Trump — phát động một chiến dịch ném bom rồi tuyên bố chiến thắng — cũng sẽ không thay đổi thực tế chiến lược đã hình thành trong chín tháng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.
Vindman, người cũng từng là trung tá Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu, nhận định:
“Người Iran vẫn sẽ kiểm soát eo biển Hormuz. Họ có thể tấn công các mục tiêu theo ý muốn. Không có lối thoát dễ dàng nào khỏi tình thế này.”
Ghi chú dịch thuật: Bài viết sử dụng khái niệm war powers resolution để chỉ nghị quyết của Quốc hội nhằm hạn chế hoặc kiểm soát quyền sử dụng lực lượng quân sự của tổng thống. Đây là một điểm quan trọng trong tranh luận về giới hạn quyền lực hành pháp và vai trò giám sát của Quốc hội Mỹ.
Bài viết của David Rohde đăng trên MS NOW ngày 6/11/2026. Bản dịch giữ nguyên lập luận và các nhận định của những chuyên gia được dẫn lời trong nguyên tác.