Kính gửi ông Donald J. Trump, Tổng thống thứ 45 và 47 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ
Từ ông Viktor Yushchenko, Tổng thống thứ 3 của Ukraine
Thưa Tổng thống,
Tôi viết những dòng này không bằng thuật ngữ ngoại giao hay ngôn từ nghi lễ. Tôi viết một cách đơn giản, từ một con người gửi đến một con người, và từ một tổng thống gửi đến một tổng thống — hai người đàn ông hiểu rằng có những thời khắc trong lịch sử mà các quyết định không chỉ định đoạt số phận của các quốc gia, mà còn là số phận của chính tự do.
Đối với người Ukraine, tự do không phải là một điều trừu tượng. Đó không phải là một khẩu hiệu được viết trong tuyên ngôn chính trị. Tự do nằm trong máu của chúng tôi. Nó đến với chúng tôi qua nhiều thế hệ — từ những người tổ tiên Cossack, từ những tiền nhân đã trân trọng tự do, phẩm giá và mảnh đất mà Chúa ban cho họ hơn bất cứ điều gì khác.
Chúng tôi là một dân tộc gắn bó sâu sắc với lòng đất quê hương. Bản sắc của chúng tôi lớn lên từ tình yêu đối với mái nhà, thửa ruộng, ngôi làng, thành phố, giáo đường, gia đình và bầu trời phía trên chúng tôi. Người Ukraine chưa bao giờ dòm ngó những gì thuộc về quốc gia khác. Nhưng chúng tôi cũng chưa bao giờ tự nguyện từ bỏ những gì thuộc về mình.
Thưa Tổng thống, hãy nhìn vào những gì đang xảy ra ở Ukraine ngay lúc này, vào chính thời điểm này. Mỗi ngày và đêm, các thành phố của chúng tôi rung chuyển dưới tên lửa hành trình của Nga, máy bay không người lái Shahed của Iran và bom hàng không. Nga tấn công vào các tòa nhà dân cư bình thường ở Kyiv cổ kính, những khu phố đang ngủ yên ở Zaporizhzhia, Odesa, Dnipro, Kharkiv và các thị trấn trên khắp đất nước chúng tôi. Các gia đình bị sát hại ngay trong chính ngôi nhà của mình. Hàng triệu người sống dưới mối đe dọa của một tiếng còi báo động khác, một vụ nổ khác, một đêm nữa nơm nớp lo sợ liệu con cái họ có còn sống vào sáng hôm sau hay không.
Và khi có những cuộc bàn tán về sự “nhượng bộ” hay các thỏa thuận với Putin, câu trả lời của Điện Kremlin là thêm nhiều tên lửa, thêm nhiều máy bay không người lái và thêm nhiều máu đổ. Các gia đình Ukraine đang phải trả giá.
Đằng sau mỗi con số thống kê là một sinh mạng con người. Một người mẹ chôn cất đứa con của mình. Một đứa trẻ đứng bên mộ cha. Một gia đình trở về nơi từng là nhà của họ và chỉ tìm thấy bê tông đổ nát cùng những bức ảnh văng vãi khắp đống tàn tích.
Đây không phải là một “cuộc xung đột” xa xôi. Đây là thực tế hàng ngày của hàng triệu người Ukraine.
Và đối diện với thực tế này, người Ukraine lại nghe thấy những lời kêu gọi rằng Ukraine nên dừng lại. Rằng Ukraine nên hạn chế các đợt tấn công vào hạ tầng tài trợ và duy trì cuộc chiến của Nga. Rằng việc thương mại năng lượng của Nga có thể tách rời khỏi tên lửa và máy bay không người lái mà Nga dội xuống các gia đình Ukraine. Điều đó là không thể.
Tiền trả cho nhiên liệu của Nga không phải là một điều trừu tượng gọi là “thương mại”. Nó tài trợ cho một nền kinh tế hướng tới chiến tranh tổng lực. Nga cần nguồn lực để tiến hành cuộc chiến phi nghĩa này và Ukraine đang chiến đấu để tước bỏ những nguồn lực đó của Nga.
Có một sự khác biệt đạo đức sâu sắc giữa kẻ xâm lược và quốc gia đang tự vệ.
Thưa Tổng thống, Nước Mỹ hiểu rõ sự liêm chính và khác biệt này hơn hầu hết các quốc gia. Nước Mỹ biết rõ việc tin rằng thương mại có thể thuần hóa kẻ xâm lược hoặc làm cho mối đe dọa biến mất nguy hiểm đến mức nào. Lịch sử đã dạy chúng ta bài học đó với một cái giá rất đắt.
Trước khi Hoa Kỳ tham gia Thế chiến II, Mỹ đã thương mại rộng rãi với Đế quốc Nhật Bản, bao gồm cả các vật liệu có chiến lược quan trọng. Washington đã hy vọng trong nhiều năm sẽ tránh được một cuộc chiến rộng lớn hơn ở Thái Bình Dương. Cuối cùng, áp lực kinh tế và ngoại giao đã không thể ngăn chặn thảm họa, và vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, Trân Châu Cảng đã bị tấn công.
Lịch sử có thể không lặp lại hoàn toàn giống hệt, nhưng nó đặt ra những câu hỏi tương tự một lần nữa. Các quốc gia tự do sẽ phải trả giá nào khi sự xâm lược được thưởng thay vì bị ngăn chặn?
Ukraine từng đặt niềm tin phi thường vào trật tự quốc tế do Hoa Kỳ dẫn dắt. Khi Liên Xô sụp đổ, Ukraine thừa hưởng một trong những kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới. Trong các cuộc đàm phán với các đồng minh, chúng tôi đã đồng ý từ bỏ nó. Chúng tôi làm vậy vì tin rằng một thế giới được trị vì bởi các thỏa thuận sẽ an toàn hơn một thế giới bị thống trị bởi vũ khí hạt nhân.
Năm 1994, Hợp chúng quốc Hoa Kỳ cùng với các đối tác đã ký Bản ghi nhớ Budapest, cung cấp cho Ukraine những đảm bảo chính thức về an ninh, chủ quyền và tính vô khả xâm phạm của biên giới chúng tôi. Họ đã cam kết không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại Ukraine. Nước Mỹ đã gánh vác một trách nhiệm đạo đức đối với Ukraine. Vậy thì làm sao hôm nay, khi một kẻ thù phản trắc tấn công chúng tôi, ai đó lại có thể quên đi chữ ký của nước Mỹ trên tài liệu này?
Ukraine đã giữ lời hứa. Nga đã thất hứa.
Lịch sử đó rất quan trọng trong ngày hôm nay. Bởi vì khi một quốc gia từ bỏ những vũ khí mạnh mẽ nhất trên Trái Đất để đổi lấy các cam kết quốc tế, rồi sau đó lại bị chính một trong những quốc gia đã đưa ra cam kết đó xâm lược, hậu quả của nó sẽ vượt xa khỏi phạm vi Ukraine.
Mọi quốc gia trên thế giới đang theo dõi và tự hỏi liệu các thỏa thuận với các cường quốc có còn ý nghĩa gì hay không. Họ đang hỏi liệu việc từ bỏ vũ khí hạt nhân làm cho một quốc gia an toàn hơn — hay dễ bị tổn thương hơn. Và họ đang dõi theo nước Mỹ.
Thưa Tổng thống, các quốc gia của chúng ta gắn kết với nhau không chỉ bằng các hiệp ước và ngoại giao. Chúng ta đã cùng nhau sát cánh nhiều lần trong quá khứ. Một trong sáu lính thủy đánh bộ nâng cao lá quốc kỳ Mỹ tại Iwo Jima là Trung sĩ Michael Strank, người có gia đình đến từ vùng Lemkivshchyna và là người đã hi sinh mạng sống khi chiến đấu cho Hoa Kỳ. Khi lực lượng Mỹ và Liên Xô gặp nhau tại sông Elbe vào tháng 4 năm 1945, Trung úy Mỹ William Robertson đã được ôm chồm lấy đầu tiên bởi một cậu bé người Ukraine đến từ vùng Cherkasy — Oleksandr Silvashko. Các binh sĩ Ukraine đã phục vụ bên cạnh lực lượng Mỹ ở Iraq và Afghanistan, và ngày nay, Ukraine tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm quân sự xương máu của mình với các đối tác Mỹ, bao gồm cả chuyên môn về chống lại máy bay không người lái do Iran thiết kế. Người Ukraine và người Mỹ đã cùng nhau đổ máu để bảo vệ tự do chống lại bạo ngược.
Thưa Tổng thống, trên hết, có một điều tôi muốn ông — và thế giới — hiểu rõ.
Xin đừng nhầm lẫn mong muốn hòa bình của người Ukraine với sự sẵn sàng đầu hàng. Tinh thần của người Ukraine không thể và sẽ không bao giờ bị khuất phục.
Không một dân tộc nào mong muốn hòa bình hơn một dân tộc mà con cái của họ đang bị sát hại. Nhưng hòa bình không thể đến bằng cách yêu cầu nạn nhân trả giá cho tội ác của kẻ xâm lược. Chúng tôi không thể đồng ý với một hòa bình mà sau này sẽ gây ra cái chết cho thêm nhiều con cháu của chúng tôi.
Chúng tôi là một dân tộc có cội nguồn sâu xa, gắn bó với đất mẹ bằng tình yêu, lao động và tinh thần tự do. Chúng tôi sẽ không bao giờ tự nguyện dâng nộp đất đai của mình cho bất kỳ ai. Đây là ngôi nhà của chúng tôi, do Chúa ban tặng. Chúng tôi đã ở đây, chúng tôi đang ở đây, và chúng tôi sẽ luôn ở đây. Chúng tôi không bị khuất phục bởi tên lửa, và chúng tôi không thể bị ép buộc phải đầu hàng.
Bản sắc Ukraine đã được tôi luyện qua hàng thế kỷ chịu đựng những nỗ lực nhằm xóa bỏ nó. Đế quốc Nga đã cố gắng làm câm lặng ngôn ngữ của chúng tôi, hủy hoại văn hóa của chúng tôi, làm bỏng rát dân tộc chúng tôi bằng nạn đói, bỏ tù các nhà lãnh đạo của chúng tôi và viết lại lịch sử của chúng tôi. Nhưng Ukraine vẫn sống sót. Chúng tôi sống sót vì cội nguồn của chúng tôi rất sâu, và vì dòng máu của một dân tộc tự do đang chảy trong cuống đao huyết mạch của chúng tôi.
Nga có thể phá hủy các tòa nhà của chúng tôi. Nó có thể khủng bố các thành phố của chúng tôi. Nó có thể giết hại người dân của chúng tôi. Nhưng nó không thể phá hủy con người chúng tôi. Nó không thể ép buộc người Ukraine ngừng làm người Ukraine.
Thưa Tổng thống, sự vĩ đại của nước Mỹ không được xây dựng bằng cách nhượng bộ sự bạo ngược, mà bằng cách hiểu rằng, vào những thời điểm quyết định của lịch sử, tự do phải được bảo vệ trước khi cái giá phải trả để bảo vệ nó trở nên lớn đến mức không thể đo đếm được.
Ukraine đang bảo vệ nguyên tắc đó ngày hôm nay bằng chính mạng sống của người dân chúng tôi.
Hôm nay, thế giới tự do phải đối mặt với những câu hỏi lớn hơn chính bản thân Ukraine: liệu biên giới có thể bị thay đổi bằng vũ lực; liệu các thỏa thuận giữa các quốc gia còn có ý nghĩa; liệu sự xâm lược có được tưởng thưởng; và liệu thế giới tự do có đứng về phía những người chọn con đường tự do hay không.
Người ta không thương lượng với kẻ bạo ngược — người ta ngăn chặn chúng.
Thưa Tổng thống, tôi tin rằng nước Mỹ hiểu điều này.
Với niềm tin vào sự thật, tự do và danh dự của thế giới tự do,
Viktor Yushchenko
Tổng thống Ukraine 2005-2010