Có lý do khiến các tỷ phú liên tục quy phục Trump

Gần đây, Jensen Huang đã có một khoảnh khắc lỡ lời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa.

Khi đang đứng tại Nhà Trắng, CEO của Nvidia đã gọi các mô hình ngôn ngữ lớn là “AI” — rồi nhanh chóng đính chính lại thành “siêu trí tuệ” (super intelligence).

Lý do là vì Tổng thống Donald Trump đã quyết định rằng thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” (artificial intelligence) đã lỗi thời và “siêu trí tuệ” mới là xu hướng hiện hành. Ông tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng bất kỳ ai còn gọi nó là AI đều là “KẺ THÙ”. Và, giống như những cô cậu học trò tuổi teen bắt chước ngôn ngữ của đứa trẻ nổi tiếng nhất trường, một số người giàu nhất thế giới cũng hùa theo trào lưu này.

Elon Musk thông báo đổi tên SpaceXAI thành SpaceXSI. Mark Zuckerberg cũng đã biến “siêu trí tuệ” thành trọng tâm trong tầm nhìn chiến lược của mình đối với Meta. Đâu đó, có lẽ một vị giám đốc điều hành đang yêu cầu nhân viên truyền thông thực hiện lệnh “tìm và thay thế” (search-and-replace) trong tệp tài liệu Word trước buổi công bố báo cáo tài chính sắp tới.

Thật dễ hiểu khi người ta tự hỏi tại sao lại như vậy. Chẳng phải mục đích của việc trở thành tỷ phú — hay như trường hợp của Musk là đang tiến gần đến ngưỡng nghìn tỷ phú — là để không còn phải nịnh nọt bất kỳ ai hay sao? Tại sao lại phải chiều lòng một vị tổng thống muốn bạn sử dụng một cụm từ nghe như kịch bản phim khoa học viễn tưởng mà Keanu Reeves từng từ chối vào năm 1994?

Câu trả lời là: dù các tỷ phú có thể sở hữu khối tài sản khổng lồ hơn hầu hết mọi người, nhưng nhiều người trong số họ cũng có những lợi ích to lớn gắn liền với chính quyền liên bang.

Theo một cuộc điều tra của tờ Washington Post, Musk và các công ty của ông đã nhận được ít nhất 38 tỷ USD từ các hợp đồng chính phủ, các khoản vay, trợ cấp và tín dụng thuế. Riêng SpaceX đã nhận được các hợp đồng trị giá hàng tỷ USD từ Lực lượng Không gian (Space Force). Nvidia đã hợp tác với Bộ Năng lượng để xây dựng siêu máy tính AI lớn nhất của mình. Lầu Năm Góc cũng đã trao hợp đồng trị giá khoảng 500 triệu USD cho Scale AI — một công ty được Meta hậu thuẫn.

Và các hợp đồng liên bang chỉ là một phần trong các yếu tố tạo nên tầm ảnh hưởng đó. Các công ty công nghệ cần năng lượng, đất đai, giấy phép, thị thực, sự chấp thuận xuất khẩu và những chính sách ưu đãi từ các cơ quan quản lý. Họ phải lo lắng về các cuộc điều tra chống độc quyền, các mức thuế quan có thể làm thay đổi chuỗi cung ứng, cũng như một vị tổng thống sẵn sàng biến các chính sách thành vấn đề mang tính cá nhân.

Anthropic đã hiểu rõ thực tế đó diễn ra như thế nào. Công ty đã từ chối dỡ bỏ các biện pháp bảo vệ của Claude nhằm ngăn chặn hoạt động giám sát hàng loạt trong nước và việc sử dụng vũ khí sát thương tự hành hoàn toàn. Lầu Năm Góc đã xếp Anthropic vào nhóm rủi ro đối với chuỗi cung ứng, và một tòa phúc thẩm liên bang sau đó đã giữ nguyên quyết định này, cho phép Bộ Quốc phòng cấm Claude tiếp cận các hệ thống và công việc liên quan đến quốc phòng.

Đó là một bài học hữu ích cho bất kỳ CEO nào có trách nhiệm giải trình trước nhân viên, nhà đầu tư và hội đồng quản trị. Nếu cái giá phải trả để tránh một cuộc xung đột chỉ là đổi cụm từ “AI” lấy “siêu trí tuệ”, thì việc cân nhắc thiệt hơn chẳng có gì khó khăn cả.

Một vị tổng thống có kỷ luật hơn — hoặc ít nhất là bớt khao khát sự chú ý hơn — có thể sẽ tận dụng cùng một đòn bẩy đó để đưa ra những yêu sách hệ trọng hơn. Mỗi lần một tỷ phú chiều lòng Trump, họ lại vô tình tạo điều kiện để vị tổng thống kế nhiệm dễ dàng đưa ra những yêu cầu lớn hơn nữa. Và trong một nền dân chủ ổn định hơn, các nhà điều hành này có lẽ sẽ không phải chịu áp lực tương tự, bởi họ biết rằng Quốc hội và hệ thống tòa án sẽ bảo vệ họ.

Dường như đây là vấn đề mà các tỷ phú này nên tìm cách giải quyết. Tuy nhiên, vào lúc này, việc chỉ cần nói “siêu trí tuệ” vẫn là lựa chọn dễ dàng hơn cả.

Liệu AI có mơ về những chú cừu điện?

Về những vấn đề cấp bách, theo tờ Financial Times, OpenAI đã thông báo với các nhà đầu tư rằng doanh thu quy đổi theo năm của công ty đang tiến gần mốc 50 tỷ USD. Ở một diễn biến khác, công ty đang đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý hơn và đã cảnh báo hơn 100 tổ chức về các hoạt động nghi ngờ là hành vi bất thường của các tác nhân AI (AI agents).

Một cựu nhân viên từng lãnh đạo nhóm soạn thảo báo cáo an toàn đã tuyên bố trên tạp chí The Atlantic rằng: “Tôi rời bỏ OpenAI vì văn hóa công ty đã bị hỏng.” David Robinson đã tóm tắt vấn đề như sau: “Ngành công nghiệp AI đã thất bại trong việc dạy máy móc cách hành xử nhất quán theo lối của một người khôn ngoan và biết quan tâm đến người khác.”

Trong một cuộc phỏng vấn với Politico, sếp cũ của ông – Sam Altman – thừa nhận rằng những điều tồi tệ sẽ xảy ra với AI, nhưng khẳng định ông vạch ra ranh giới tại “những rủi ro thực sự thảm khốc”, chẳng hạn như việc mất quyền kiểm soát vào tay AI. Điểm khác biệt chính giữa công ty của ông và Anthropic là: “Chúng tôi tin rằng thế giới nên chấp nhận một số điều tồi tệ xảy ra để đổi lấy những lợi ích của công nghệ này và quyền tự chủ của con người.”

Ngoài ra, AI không có linh hồn. Nếu bạn chưa biết, Altman đã lên mạng xã hội để bác bỏ các thông tin cho rằng nhà đồng sáng lập của Anthropic đe dọa sẽ rút khỏi cuộc gặp với Giáo hoàng vì quan điểm của ngài cho rằng AI không có ý thức.

“Tôi cảm thấy rất không thoải mái khi mọi người cố gắng gán cho các mô hình AI những giá trị mang tính tôn giáo hoặc sự phó mặc khả năng phán đoán của con người cho chúng; tôi coi đó là một vấn đề an toàn thực sự,” Altman viết trên X.

Giáo hoàng cũng có quan điểm tương tự: “Các thuật toán thiếu đi tia sáng của nhân tính,” ngài đăng trên mạng xã hội.

Bất chấp tất cả, AI vẫn là tâm điểm chú ý tại Phố Wall. Chiến tranh. Lạm phát. Giá xăng dầu. Lãi suất tăng. Nợ công. Các nhà đầu tư gạt bỏ tất cả những điều đó sang một bên và tiếp tục đổ tiền vào AI. Hôm thứ Hai, chỉ số Nasdaq đã lập kỷ lục mới. Nvidia cũng lập kỷ lục mới. Tờ Wall Street Journal viết: “Nhóm cổ phiếu ‘Magnificent Seven’ (Bảy ông lớn công nghệ) cũng đóng cửa ở mức vốn hóa thị trường cao kỷ lục, với tổng giá trị thị trường đạt 24,8 nghìn tỷ USD.” Cuộc chơi vẫn tiếp diễn.

Giá như chúng ta có thêm bằng chứng cho thấy AI đang thực sự giúp các công ty gia tăng lợi nhuận. Các doanh nghiệp đang dốc toàn lực vào AI nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc chứng minh công nghệ này thực sự mang lại lợi nhuận. Torsten Slok, chuyên gia kinh tế trưởng tại Apollo, nhận định: “Sự bùng nổ của AI thể hiện rõ qua mức độ đầu tư của các công ty và định giá cổ phiếu, nhưng lại chưa thấy rõ trong các số liệu thống kê về năng suất; điều này có nghĩa là lợi ích về năng suất từ ​​AI vẫn chỉ là dự báo chứ chưa phải là thực tế đã được ghi nhận.”

Các quy định về thị thực

Chính quyền đang siết chặt các quy định về thị thực dành cho lao động và sinh viên nước ngoài, trong khi vẫn tôn vinh các CEO sinh ra ở nước ngoài. Hôm thứ Năm, chính quyền đã đình chỉ quyền tham gia chương trình chứng nhận lao động PERM đối với Microsoft, Adobe và các công ty khác—một bước quan trọng để nhà tuyển dụng bảo lãnh thẻ xanh cho nhân viên—với cáo buộc các công ty này lạm dụng hệ thống.

Phó Tổng thống JD Vance đã đưa ra thông báo này chỉ vài giờ trước khi ông Trump trao tặng Huân chương Quốc gia về Công nghệ và Đổi mới cho Satya Nadella, CEO của Microsoft. Ông Nadella sinh ra tại Ấn Độ.

Ông Trump cũng trao Huân chương Quốc gia về Khoa học cho Elon Musk (sinh ra tại Nam Phi), đồng sáng lập Google Sergey Brin (sinh ra tại Nga), CEO Nvidia Jensen Huang (sinh ra tại Đài Loan) và CEO AMD Lisa Su (sinh ra tại Đài Loan).

Khi cùng cha mẹ bước vào sự kiện, ông Huang chia sẻ với NBC News: “Tôi từng là người nhập cư, và cha mẹ đã đưa chúng tôi đến đây để theo đuổi giấc mơ Mỹ. Đây là một vinh dự to lớn và là điều chỉ có thể xảy ra tại nước Mỹ.”

Sự kiện tại Nhà Trắng—nơi Tổng thống mô tả là “kỷ nguyên vàng” của khoa học—cũng bao gồm thông báo về khoản ngân sách 100 triệu đô la dành cho các chương trình giáo dục cho các nhà nghiên cứu Mỹ trong lĩnh vực khoa học.

Trong khi đó, Bộ An ninh Nội địa (DHS) đang đề xuất mức phí ban đầu 70.000 đô la mà các trường đại học phải nộp để sinh viên quốc tế được làm việc tạm thời tại Mỹ trong hoặc sau khi tốt nghiệp; đề xuất này hiện đang bị vướng tại các tòa án liên bang. Ông Vance cho rằng các trường đại học đang lạm dụng chương trình này.

Chính quyền tuyên bố muốn “chiến thắng” trong cuộc đua với Trung Quốc. Những người nhập cư đã sáng lập hoặc góp phần lãnh đạo nhiều công ty AI nổi bật nhất của Mỹ.