Một thẩm phán liên bang đã yêu cầu Bộ Tư pháp nộp văn bản cam kết có chữ ký và tuyên thệ vào tuần tới, xác nhận rằng họ sẽ không tiếp tục triển khai quỹ này.
Hôm thứ Sáu, một thẩm phán liên bang tại Virginia đã gia hạn lệnh chặn quỹ bồi thường trị giá 1,8 tỷ USD của chính quyền Trump, dành cho những cá nhân tin rằng họ là nạn nhân của một chính phủ liên bang bị cáo buộc là đã bị “vũ khí hóa” để chống lại họ.
Phán quyết của Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Leonie Brinkema tiếp tục duy trì lệnh chặn tạm thời mà bà đã ban hành trước đó vào ngày 29 tháng 5, nhằm ngăn Bộ Tư pháp triển khai hệ thống chi trả trị giá 1,8 tỷ USD từ tiền thuế của dân — một khoản tiền mà những người chỉ trích gọi là “quỹ đen” (slush fund).
Bà Brinkema yêu cầu Bộ Tư pháp nộp một bản tuyên bố có tuyên thệ vào tuần tới, xác nhận rằng họ sẽ không tiếp tục triển khai quỹ này — và văn bản đó phải có chữ ký của cả Quyền Bộ trưởng Tư pháp lẫn Bộ trưởng Tài chính. Bà cho biết có khả năng sẽ bác bỏ vụ kiện vì lý do vấn đề đã trở nên vô nghĩa (moot) nếu chính quyền nộp văn bản hủy bỏ quỹ. Nếu Bộ Tư pháp không cung cấp bản tuyên bố này, vụ kiện tụng pháp lý nhiều khả năng sẽ tiếp diễn.
“Quỹ Chống Vũ khí hóa (Anti-Weaponization Fund) đặt ra mối đe dọa trực tiếp và nghiêm trọng đối với trật tự hiến pháp và thẩm quyền của Quốc hội,” Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (đảng Cộng hòa, bang Louisiana) và Thượng nghị sĩ Cory Booker (đảng Dân chủ, bang New Jersey) đã viết trong một bản kiến nghị gửi tới tòa án; văn bản này đã được bà Brinkema đọc to tại phiên tòa hôm thứ Sáu.
“Thực tế là, bên cạnh các mục đích khác, quỹ này được thiết kế để bồi thường cho những kẻ nổi loạn đã tấn công Điện Capitol Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 1,” các thượng nghị sĩ viết. Khoảng 1.500 kẻ bạo loạn trong sự kiện ngày 6 tháng 1 được Tổng thống Donald Trump ân xá khi ông trở lại Nhà Trắng vào năm 2025 nằm trong số những người có khả năng cao nhất sẽ hưởng lợi từ quỹ này.
Bộ Tư pháp dưới thời ông Trump đã thành lập quỹ này như một phần của thỏa thuận dàn xếp bắt nguồn từ vụ kiện trị giá 10 tỷ USD mà Tổng thống đệ trình chống lại Sở Thuế vụ (IRS) liên quan đến việc rò rỉ hồ sơ khai thuế của ông. Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche từng phát biểu vào thời điểm công bố quỹ rằng, tài khoản này — với toàn bộ kinh phí lấy từ tiền thuế của dân — sẽ thiết lập một “quy trình hợp pháp để các nạn nhân của việc lạm dụng luật pháp và vũ khí hóa quyền lực” có thể “tìm kiếm sự bồi thường.”
Tuy nhiên, làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội đã buộc chính quyền Trump phải lùi bước. Vào ngày 2 tháng 6, ông Blanche tuyên bố tại một phiên điều trần của Quốc hội rằng: “Chúng tôi sẽ không tiếp tục triển khai quỹ này nữa, chấm hết.” Việc Blanche từ bỏ quỹ này không làm các tổ chức phản đối quỹ nản lòng trong việc tiếp tục theo đuổi vụ kiện nhằm ngăn chặn nó. Một liên minh gồm các cựu công tố viên vụ án ngày 6 tháng 1 và các tổ chức phi lợi nhuận – những bên đã khởi kiện tại Virginia – lập luận rằng các tuyên bố của Blanche không có giá trị ràng buộc về mặt pháp lý.
Họ cũng chỉ ra việc ông Trump vẫn tiếp tục công khai ủng hộ quỹ này ngay cả sau khi Blanche đã điều trần trước Quốc hội.
Trong một cuộc phỏng vấn được ghi hình trước với chương trình “Meet the Press” phát sóng ngày 7 tháng 6, ông Trump nói: “Tôi nghĩ quỹ chống lại việc vũ khí hóa [hệ thống tư pháp] là một ý tưởng tuyệt vời, và nhiều đảng viên Cộng hòa khác cũng nghĩ vậy. Cần phải thông qua nó.”
Thẩm phán Brinkema bày tỏ lo ngại về những bình luận của ông Trump cũng như việc Blanche từ chối cam kết bằng văn bản về việc hủy bỏ quỹ; đây là những lý do dẫn đến quyết định của bà vào thứ Sáu. Bà cho rằng các tuyên bố của cựu tổng thống “có sức nặng lớn” và là “dấu hiệu khá rõ ràng cho thấy sẽ có động lực hoặc lý do để biến nó thành hiện thực.”
Ông Trump từng chỉ trích gay gắt lệnh ngày 29 tháng 5 của bà Brinkema – lệnh ban đầu ngăn chặn quỹ này – và gọi bà là “một thẩm phán cánh tả cực đoan” trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social. Vị thẩm phán đã nhắc lại sự công kích đó khi trao đổi với luật sư của Bộ Tư pháp trong phiên tranh tụng hôm thứ Sáu.
Bộ Tư pháp đã đề nghị bác bỏ vụ kiện với lập luận rằng tuyên bố của Blanche đồng nghĩa với việc không còn vấn đề gì để tòa án phải phán quyết. Các nguyên đơn khởi kiện phản đối quỹ này đã nhiều lần bác bỏ lập luận đó.
Khi đề cập đến lập luận của Bộ Tư pháp, bà Brinkema khẳng định rằng việc Bộ Tư pháp có thể tự nguyện hủy bỏ quỹ không làm mất đi thẩm quyền phán quyết của bà đối với vấn đề này.
“Họ [chính quyền Trump] không thể né tránh sự giám sát của tòa án chỉ bằng cách thay đổi hành vi một cách tạm thời,” bà Brinkema nói.