Sự kiện ngày 12/6/2026 phơi bày một kịch bản quen thuộc dưới thời Donald Trump: Chiến thuật tuyên bố chiến thắng đơn phương trước khi các bên thực sự đặt bút ký vào văn bản cuối cùng. Việc ông Trump dõng dạc khẳng định Mỹ đã “chấm dứt chiến tranh với Iran” ngay tại Nhà Trắng tạo ra một hiệu ứng truyền thông bùng nổ, nhưng phản ứng lạnh lùng từ Tehran ngay sau đó cho thấy khoảng cách giữa lời nói của một nhà kinh doanh chính trị và thực tế khắc nghiệt của ngoại giao Trung Đông.
TUYÊN BỐ “CHẤM DỨT CHIẾN TRANH” CỦA TRUMP: CHIẾN THUẬT ÉP GIÁ VÀ THỰC TẾ LẠNH LÙNG TỪ TEHRAN
Bình luận thời sự | Vietnamweek.net Ngày 12 tháng 6, 2026
1. Tại sao Trump phải vội vã tuyên bố “Chấm dứt chiến tranh”?
Hành động đứng trước các phóng viên tại Nhà Trắng để công bố một thỏa thuận còn đang ở dạng “khái niệm” (conceptual) phản ánh áp lực chính trị và kinh tế khổng lồ mà chính quyền Trump đang phải gánh chịu sau hơn 100 ngày xung đột leo thang với Iran:
-
Giải tỏa cơn sốt nghẹt thở của thị trường: Việc Eo biển Hormuz bị đóng băng và lệnh phong tỏa hàng hải kéo dài đã đẩy giá dầu và chi phí vận tải toàn cầu lên mức báo động, đe dọa trực tiếp đến cam kết ổn định kinh tế của Trump trước cử tri Mỹ. Bằng cách tuyên bố “đã chấm dứt chiến tranh”, Trump ngay lập tức gửi một tín hiệu xoa dịu đến các thị trường tài chính và năng lượng thế giới, đẩy giá dầu hạ nhiệt ngay trong ngày.
-
Tâm lý chiến ép Iran vào “Sự thực đã rồi”: Bằng cách khẳng định Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã duyệt thỏa thuận (dù chỉ dựa trên “sự thấu hiểu” cá nhân), Trump đang dùng áp lực dư luận quốc tế để khóa chân Tehran. Nếu Iran từ chối ký kết trong vài ngày tới, Trump sẽ dễ dàng đổ lỗi cho Iran là bên “lật lọng” và “phá hoại hòa bình”, tạo cái cớ chính đáng để tái khởi động các biện pháp trừng phạt khốc liệt hơn.
2. Gáo nước lạnh từ Bộ Ngoại giao Iran: Sự vênh nhau về bản chất thỏa thuận
Phản ứng lập tức từ đại diện Bộ Ngoại giao Iran trên tờ The National — “Cho đến nay, Iran vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cuối cùng về thỏa thuận này… các chi tiết được nhắc tới chỉ là suy đoán” — đã bóc trần sự vênh nhau rất lớn giữa hai bên:
-
Góc nhìn của Trump: Ông tập trung vào việc Iran phải cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân để đổi lấy việc mở cửa eo biển và dỡ phong tỏa cảng. Đối với Trump, đây là một giao dịch thương mại sòng phẳng: Mỹ thả lỏng tay, Iran phải dừng hạt nhân.
-
Góc nhìn của Iran (như dự thảo của Mehr News đã rò rỉ): Iran đòi hỏi nhiều hơn thế. Họ yêu cầu tiền mặt (giải phóng 24 tỷ USD, nhận trước 50%), yêu cầu Mỹ cam kết rút quân, tài trợ tái thiết, và đặc biệt là tách hoàn toàn chương trình tên lửa đạn đạo cùng mạng lưới ủy nhiệm (Hezbollah) ra khỏi bàn đàm phán.
Sự im lặng của Tehran và tuyên bố “chưa chốt chi tiết” là minh chứng cho thấy Iran không chấp nhận một thỏa thuận chỉ xoay quanh mong muốn của Mỹ. Họ đang tận dụng thế hoãn binh để ép Washington phải chấp nhận các điều khoản tài chính và địa chính trị có lợi cho họ trước khi cử người sang Geneva ký kết.
Kịch bản nào cho những ngày tới?
Tuyên bố ngày 12/6 của Donald Trump đã đẩy ván bài ngoại giao này vào giai đoạn nước rút đầy rủi ro. Chúng ta đang đứng trước hai kịch bản:
-
Kịch bản 1 (Thỏa hiệp giao dịch): Mỹ chấp nhận nhượng bộ một phần về mặt tài chính (giải phóng tài sản bị đóng băng) để đổi lấy việc ký kết bản MOU tại Geneva nhằm mở cửa Eo biển Hormuz ngay lập tức. Đây sẽ là thắng lợi ngắn hạn cho cả hai: Trump có giá dầu hạ, Iran có tiền mặt và thời gian 60 ngày để dưỡng thương.
-
Kịch bản 2 (Lật bàn phút chót): Nếu Iran kiên quyết giữ các yêu sách “khó nuốt” như đòi Mỹ rút quân hoặc bồi thường 300 tỷ USD, hoặc nếu Israel chủ động kích hoạt một cuộc tấn công phá hoại tại Lebanon để ngăn chặn thỏa thuận, tuyên bố của Trump sẽ bỗng chốc trở thành một trò hề chính trị. Chiến tranh sẽ quay trở lại với mức độ tàn khốc hơn khi lòng tin giữa các bên hoàn toàn đổ vỡ.
Lời kết:
Donald Trump nói ông đã “chấm dứt chiến tranh”, nhưng ở Trung Đông, hòa bình không bao giờ được định đoạt chỉ bằng lời tuyên bố của một phía tại Washington. Khi các lò ly tâm hạt nhân của Iran vẫn quay và các phi đội F-35 của Israel vẫn sẵn sàng cất cánh, bản ghi nhớ “mang tính khái niệm” của Trump vẫn chỉ là một lâu đài trên cát trên một bãi mìn địa chính trị chưa có lời giải.
Vietnamweek.net