Theo lời tường thuật của bảy người có mặt trong cuộc họp thượng đỉnh với Donald Trump tại Bắc Kinh, Tập Cận Bình đã nổi giận một cách công khai với Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi. Tập tố cáo rằng Tokyo đang quay trở lại con đường “tái quân sự hóa.”
Theo các nguồn tin này, khi nói tới Nhật Bản, Tập trở nên gay gắt và nóng nảy đến mức khiến phía Mỹ bất ngờ.
Đây vốn không phải là chủ đề chính trong các cuộc tiếp xúc với Mỹ trước hội nghị. Tuy vậy, một số người nói rằng đây là giai đoạn căng thẳng và Tập đã nặng lời nhất trong suốt hai ngày họp với Trump.
Sau khi Tập công kích bà Takaichi và việc Nhật tăng cường ngân sách quốc phòng, Trump đáp lại rằng Tokyo buộc phải cứng rắn hơn về an ninh vì mối đe dọa ngày càng lớn từ …Bắc Hàn!
Không rõ Trump có nhắc luôn tới Trung Quốc, quốc gia mà Tokyo thực sự lo ngại, hay không.
Christopher Johnstone, cựu viên chức cao cấp phụ trách Nhật Bản tại Hội đồng An ninh Quốc gia của Mỹ đã nhận xét rằng thái độ cay cú và đầy công kích của Tập đối với Nhật chỉ càng đẩy Tokyo tiến nhanh hơn về hướng tự lực quân sự.
“Điều đáng kinh ngạc là Tập hoàn toàn không thấy được rằng chính ông ta đang tạo ra một nước Nhật mạnh hơn,” Johnstone nói.
Ông còn cho rằng luận điệu chống Nhật của Bắc Kinh hầu như chẳng thuyết phục được ai ngoài chính Trung Quốc.
Trong khi đó, Tokyo đang siết chặt hợp tác an ninh với hàng loạt các nước trong vùng từ Úc, Philippines cho tới cả Nam Hàn. Nỗi lo lớn nhất của các nước này cùng là một Trung Quốc ngày càng hung hăng, chứ không phải một nước Nhật “quân phiệt hóa trở lại.”
Nhật Bản từ nhiều năm nay đã công khai xem Trung Quốc là mối đe dọa chiến lược lớn hơn Bắc Hàn. Từ năm 2023, các tài liệu quốc phòng của Tokyo đều gọi các hoạt động quân sự và tư thế đối ngoại của Bắc Kinh là những “thách thức chiến lược lớn nhất” đối với Nhật.
Một dự thảo năm 2026 còn nhấn mạnh hàng loạt các hành động quân sự ngày càng táo bạo của Trung Quốc, đồng thời bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về quan hệ quân sự ngày càng khắng khít giữa Bắc Kinh và Moscow.
Quan hệ Trung–Nhật đã xuống dốc mạnh từ tháng 11 năm ngoái, sau khi bà Takaichi tuyên bố rằng nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan, điều đó có thể trở thành “mối đe dọa sống còn” với Nhật Bản và nó đủ để khiến Tokyo phải sử dụng quân đội.
Dù đây không phải là một thay đổi chính sách chính thức của Nhật, Bắc Kinh vẫn phản ứng dữ dội.
Từ đó tới nay, Trung Quốc liên tục mở rộng các đợt công kích Nhật, vừa bằng tuyên truyền vừa bằng biện pháp thực tế, trong đó có việc hạn chế xuất cảng đất hiếm.
Hôm thứ Sáu vừa rồi, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích việc Nhật tăng ngân sách quốc phòng thêm 9.7% trong năm 2025.
“Ngân sách quốc phòng Nhật đã tăng liên tiếp suốt 14 năm qua, nhưng phe bảo thủ của Nhật vẫn còn gào thét đòi tăng thêm nữa,” Bắc Kinh tuyên bố. “Điều đó cho thấy chiếc mặt nạ ‘quốc gia yêu chuộng hòa bình’ của Nhật đang rớt xuống, và nước này đang trượt dần đến chủ nghĩa quân phiệt mới.”
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Trung Quốc, một nước có ngân sách quân sự lớn thứ hai thế giới, năm ngoái đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm 7.4%, lên 336 tỷ đô la. Đây là lần tăng liên tiếp thứ 31 mỗi năm. Trong khi đó, Nhật chi tăng khoảng 62 tỷ đô la.
Sau phát biểu về Đài Loan của bà Takaichi, Tokyo gần như không nhận được sự hậu thuẫn công khai nào từ Trump hay các viên chức trong chính quyền Mỹ.
Điều đó khiến giới lãnh đạo Nhật cực kỳ bất an trước hội nghị Bắc Kinh, vì không ai biết rằng đối với Nhật Bản Trump sẽ nói gì, hoặc nhượng bộ tới đâu.
Trên đường bay về Washington, từ Air Force One, Trump có gọi điện cho bà Takaichi. Nhưng cả Tòa Bạch Ốc lẫn chính phủ Nhật đều im lặng về nội dung cuộc nói chuyện đó.
Nỗi lo của Tokyo hiện nay không chỉ nằm ở Trung Quốc, mà còn ở chính sự bấp bênh của liên minh Mỹ–Nhật dưới thời Trump. Từ chuyện Trump áp thuế lên cả các đồng minh cho tới cảm giác rằng khả năng răn đe quân sự của Mỹ đối với Bắc Kinh đang suy yếu vì cuộc chiến Iran.
Tờ Financial Times cuối tuần qua còn tiết lộ rằng Mỹ đã báo cho Nhật biết rằng việc giao 400 hỏa tiễn Tomahawk (loại Tokyo đặt mua năm 2024 để xây dựng năng lực “phản công” Trung Quốc) sẽ bị trì hoãn nghiêm trọng.
Không chỉ Nhật mà nhiều đồng minh khác của Mỹ cũng bắt đầu lo ngại về những cam kết của Washington đối với Đài Loan, sau khi Trump công khai gọi gói bán vũ khí trị giá 14 tỷ đô la cho Đài Bắc là một “con bài thương lượng” với Trung Quốc.
Tờ Financial Times cũng cho biết rằng Bắc Kinh hiện đang trì hoãn chuyến thăm viếng của Elbridge Colby, một viên chức hoạch định chính sách cao cấp của Ngũ Giác Đài, cho tới khi Washington làm rõ rằng liệu họ có thật sự phê chuẩn gói vũ khí cho Đài Loan hay không.
Tòa Bạch Ốc đã từ chối bình luận về phần nói chuyện về Nhật Bản giữa Trump và Tập. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cũng không trả lời yêu cầu phỏng vấn, còn văn phòng của thủ tướng Nhật cũng im thin thít.
Nguồn: Demetri Sevastopulo, Leo Lewis, & William Langley. (2026, May 24). Xi Jinping railed against Japan’s ‘remilitarisation’ at Donald Trump summit. Financial Times.