1. Bối cảnh và Đề xuất từ phía Mỹ
Vào các cuộc họp cấp cao diễn ra đầu tháng 10 năm 2026, đại diện chính quyền Mỹ đã đưa ra ý tưởng đề nghị Liên minh Châu Âu (EU) chuyển giao quyền kiểm soát khoản tài sản trị giá 200 tỷ Euro (tương đương khoảng 227 tỷ USD) của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị phong tỏa tại Châu Âu cho phía Mỹ.
Theo đề xuất từ phía Mỹ, khoản ngân sách khổng lồ này sẽ được đặt dưới sự quản lý của Washington nhằm phục vụ như một “con bài mặc cả” then chốt trên bàn đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine. Động thái này nhằm trao cho Tổng thống Mỹ quyền định đoạt số phận của khoản tiền trên trong quá trình thương lượng cục diện chiến sự.
2. Phản ứng đanh thép và Quyết định bác bỏ của Lãnh đạo Châu Âu
Tại phiên bế mạc Hội nghị Thượng đỉnh EU diễn ra ở Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo Châu Âu đã đồng loạt đưa ra tuyên bố bác bỏ hoàn toàn yêu cầu này. EU khẳng định việc bàn giao tài sản phong tỏa của Nga cho bên thứ ba quản lý là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được.
Nhiều nhà lãnh đạo Châu Âu đã công khai đưa ra những lập trường cứng rắn:
-
Thủ tướng Phần Lan – Petteri Orpo: Khẳng định đây là khoản tài sản bị đóng băng tại Châu Âu thuộc về phía Nga — bên đang tiến hành cuộc chiến tàn phá Ukraine. Việc giải phóng hay chuyển giao khoản tiền này vượt khỏi thẩm quyền của Châu Âu cho Mỹ là không thể xảy ra. Ông nhấn mạnh EU sẽ tiếp tục nghiên cứu các cơ chế pháp lý để dùng chính tài sản này hỗ trợ cho Ukraine.
-
Thủ tướng Áo – Christian Stocker: Tuyên bố không tin tưởng vào phương án giao tài sản dưới sự kiểm soát của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh các định hướng chính sách của Washington có nhiều biến động. “Tài sản đang bị đóng băng tại Châu Âu thì sẽ tiếp tục ở lại Châu Âu. Đó là vấn đề của chúng tôi và chúng tôi là người quyết định.”
-
Thủ tướng Đức – Friedrich Merz: Nhấn mạnh rằng tất cả những vấn đề quan trọng liên quan đến Nga — từ việc đóng băng tài sản, duy trì hay dỡ bỏ các lệnh trừng phạt — đều thuộc quyền quyết định độc lập của Châu Âu.
-
Đại diện Cấp cao về Chính sách Đối ngoại EU – Kaja Kallas: Bày tỏ lập trường ủng hộ việc sử dụng phần lớn số tiền này để tài trợ trực tiếp cho khả năng phòng thủ và tái thiết của Ukraine thay vì chuyển quyền quản lý cho phía Mỹ.
3. Đánh giá và Tác động Chiến lược
-
Rủi ro về mặt chính trị: Ông Alexander Merezhko (Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Ukraine) cùng nhiều giới chức Châu Âu bày tỏ lo ngại: Nếu số tiền 227 tỷ USD rơi vào tay Mỹ để làm công cụ mặc cả, không gì đảm bảo khoản tiền này sẽ không bị trao ngược lại cho Moscow dưới các thỏa thuận có lợi cho Nga, gián tiếp vô hiệu hóa áp lực trừng phạt của Châu Âu.
-
Nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối: Theo quy định của Liên minh Châu Âu, bất kỳ quyết định nào liên quan đến việc thay đổi cơ chế quản lý tài sản trừng phạt đều đòi hỏi sự đồng thuận 100% của tất cả 27 quốc gia thành viên. Trước các động thái ép buộc chính trị gần đây, khả năng EU đạt được sự nhất trí để bàn giao tài sản cho Mỹ là gần như bằng không.
-
Khẳng định tính tự chủ của Châu Âu: Việc EU kiên quyết bác bỏ yêu cầu từ Mỹ cho thấy khối này đang nỗ lực duy trì vị thế độc lập trong việc định hình kiến trúc an ninh Châu Âu, đồng thời giữ chặt đòn bẩy tài chính quan trọng nhất đối với Điện Kremlin trong giai đoạn quyết định của cuộc xung đột.