Tác giả: Jay Nordlinger
Ngày 28 tháng 10

Jay Nordlinger là nghiên cứu viên thường trú cấp cao tại Sáng kiến Dân chủ Mới (Renew Democracy Initiative) và cộng tác viên của The Next Move.

Trong những ngày gần đây, khi Donald Trump tăng cường liên minh với Vladimir Putin, tôi lại nghĩ đến một cụm từ xuất hiện từ đầu kỷ nguyên Trump: “balls and strikes” — bóng tốt và bóng xấu.

Một số nhà báo có khuynh hướng ủng hộ Đảng Cộng hòa tuyên bố rằng họ sẽ không đứng về phía Trump, cũng không chống Trump. Họ sẽ làm những trọng tài trung lập, chỉ đơn giản gọi bóng tốt và bóng xấu. Nghe có vẻ hay — hợp lý. Nhưng cách tiếp cận này ngay từ đầu đã có những vấn đề.

Thứ nhất, các trọng tài không gọi mọi cú ném. Họ lựa chọn. Những cú ném bất lợi cho Trump có thể hoàn toàn không được gọi.

Thứ hai, không phải mọi cú ném đều ngang nhau. Nỗ lực đảo ngược kết quả một cuộc bầu cử, tôi cho là một cú ném. Việc nới lỏng các quy định đối với ngành dầu khí, một cú ném khác. Nhưng quý vị thấy đấy, chuyện này có thể lấn át — thậm chí nhấn chìm — chuyện kia như thế nào?

Điều đó dẫn đến vấn đề lớn nhất của cách tiếp cận “bóng tốt, bóng xấu”: Nó có thể hiệu quả với một chính trị gia bình thường, có đủ tư cách cơ bản để đảm nhiệm chức vụ và tôn trọng trật tự hiến pháp ở mức tối thiểu. Nhưng nó không thể hiệu quả với một người như Trump.

Hãy để tôi nhắc lại một sự việc nhỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump — chẳng phải sự kiện quan trọng nhất trong những năm tháng ấy, nhưng dù sao cũng nói lên nhiều điều.

Có một thuyết âm mưu trong những góc tối cuồng loạn của đất nước chúng ta, đại ý như sau: Tổng thống Obama và Phó Tổng thống Biden đã thông đồng với Iran để ngụy tạo cái chết của Osama bin Laden. Sau đó, chính Biden đã cho sát hại các thành viên Đội SEAL số 6 nhằm che đậy âm mưu đó.

Tháng 10/2020, có người trên Twitter đăng tải và lan truyền thuyết âm mưu này. Người đó tự xưng là “Oscar the Midnight Rider 1111”. Donald Trump đã đăng lại bài viết của Oscar the Midnight Rider 1111.

Xin nhớ rằng Trump khi ấy là Tổng thống Hoa Kỳ. Không phải một kẻ lập dị vô danh nào đó trên Internet. Mà là tổng thống.

Trong một chương trình hỏi đáp trực tiếp trên truyền hình, Trump được hỏi về việc ông đã làm — về thuyết âm mưu mà ông khuếch đại.

“Tôi chẳng biết gì về chuyện đó,” ông nói. “Đó chỉ là một bài đăng lại. Đó là ý kiến của một người nào đó, và tôi chỉ đăng lại. Tôi đưa nó lên để mọi người tự quyết định. Tôi không đưa ra lập trường.”

Tôi xin hỏi quý vị: Phải làm trọng tài thế nào trong tình huống đó?

“Bóng hơi lệch ngoài”?

“Bóng chạm góc trong”?

Chẳng phải có những chuyện vượt quá khả năng phân định của một trọng tài hay sao? Chẳng phải chúng ta phải nói rằng: Một người như thế không nên được phép đến gần quyền lực chính trị trong phạm vi một trăm dặm hay sao?

Rồi cuộc bầu cử năm 2020 diễn ra, kéo theo một vòi rồng dối trá tuôn ra từ Nhà Trắng.

Trump thuyết phục hàng triệu người Mỹ rằng cuộc bầu cử đã bị đánh cắp khỏi tay họ. Ông hướng cơn thịnh nộ của họ vào các viên chức bầu cử, rồi cuối cùng là Quốc hội.

Ngày 6/1, một đám đông tấn công Quốc hội nhằm ngăn chặn một tiến trình hiến định. Họ đã thành công trong việc làm gián đoạn tiến trình ấy suốt nhiều giờ, trong khi tổng thống ngồi tại Nhà Trắng theo dõi sự việc qua truyền hình.

Phải làm trọng tài thế nào trong tình huống đó?

Quý vị có thấy sự nghèo nàn, bất lực của việc làm trọng tài khi một nhân vật như Donald Trump đang nắm dây cương quyền lực hay không?

Trong những tháng và năm tiếp theo, khi những kẻ bạo loạn bị truy tố, Trump gọi họ là những “người yêu nước” và “tù nhân chính trị”.

Sau ngày 7/10/2023 — khi Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 người khác làm con tin — ông bắt đầu gọi họ là những “con tin”.

Và ngay trong ngày tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ân xá cho tất cả bọn họ.

Cách tiếp cận “bóng tốt, bóng xấu” không thể bao quát được những chuyện này.

Nó không thể bao quát mức độ tham nhũng đáng kinh ngạc và sự coi thường pháp luật của Trump.

Nó cũng không thể bao quát những lời lẽ mang tính xúc phạm cá nhân, chẳng hạn như câu: “Im đi, đồ heo con.”

Đó là câu Trump nói với một nữ phóng viên đã chất vấn ông về Jeffrey Epstein.

Trump đã gây ra một tác động bào mòn khủng khiếp đối với toàn xã hội chúng ta.

Làm trọng tài thế nào trước những điều đó?

THE NEXT MOVE, LINDA CHAVEZ VÀ RACHEL JANFAZA

Phần tiếp theo của bài viết

Ngày 28/10
(Bài viết chuyển sang một nội dung tiếp nối, với tiêu đề được nêu như trên.)

Tháng 12/2025, diễn viên Rob Reiner và vợ ông, Michele, bị chính người con trai mắc bệnh tâm thần, Nick, đâm chết.

Tổng thống Hoa Kỳ viết rằng Reiner qua đời “theo những thông tin được đưa ra, vì cơn giận dữ mà ông ta gây ra cho người khác, bắt nguồn từ căn bệnh khổng lồ, dai dẳng, không thể chữa khỏi, làm tê liệt trí tuệ, được gọi là HỘI CHỨNG RỐI LOẠN DO TRUMP, đôi khi được gọi tắt là TDS”.

Tổng thống tiếp tục:

“Ông ta nổi tiếng vì khiến người khác PHÁT ĐIÊN bởi nỗi ám ảnh cuồng nộ đối với Tổng thống Donald J. Trump; chứng hoang tưởng rõ rệt của ông ta ngày càng lên đến những mức độ mới, trong khi chính quyền Trump vượt qua mọi mục tiêu và kỳ vọng về sự vĩ đại, và khi Kỷ nguyên Vàng của nước Mỹ đang hiện hữu, có lẽ chưa từng có trước đây.”

Một cú ném bóng quá cao? Một cú bóng lọt qua người bắt bóng?

Không. Đây là vấn đề về tư cách căn bản, một câu hỏi cốt lõi về nhân cách, thậm chí cả sức khỏe tâm thần.

Rồi đến nước Nga.

“Nga, Nga, Nga”, như Trump và đội ngũ của ông thường nói.

Trump liên tục tuyên bố rằng chính Ukraine, chứ không phải Nga, là bên khởi đầu cuộc chiến.

Ông liên tục công kích Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, gọi ông là “nhà độc tài”, trong khi ca ngợi hoặc bênh vực Putin.

Ông khiến Hoa Kỳ bỏ phiếu cùng Nga chống lại Ukraine tại Liên Hiệp Quốc.

Ông chấm dứt hỗ trợ tài chính của Mỹ dành cho Ukraine.

Ông đạt thỏa thuận dầu mỏ với Putin và che chắn cho Nga trước các biện pháp trừng phạt.

Ông tước đi những cảnh báo tình báo dành cho Ukraine, khiến Nga dễ dàng tàn sát những người vô tội hơn.

Nói ngắn gọn, Trump đã đặt đất nước vĩ đại của chúng ta về phía một nhà độc tài tàn bạo, kẻ thù của toàn nhân loại.

Vết nhơ mà điều này để lại cho nước Mỹ sẽ rất khó xóa sạch.

Và việc làm trọng tài hoàn toàn bất lực trong việc phản ánh đúng bản chất của tình hình.

Khi lên án Rob Reiner sau khi ông qua đời, Trump đã nói về “HỘI CHỨNG RỐI LOẠN DO TRUMP, đôi khi được gọi tắt là TDS”.

Ba chữ cái “TDS” là một công cụ đầy sức mạnh trong tay những người ủng hộ Trump.

Họ sử dụng nó như một cây gậy để chặn đứng mọi cuộc thảo luận.

Khi không còn lập luận nào để đưa ra, họ chỉ cần hét lên “TDS!” và tự coi mình là người chiến thắng.

Họ muốn quý vị nghĩ rằng chính quý vị mới là kẻ điên loạn.

Tuần trước, tôi thấy một người từng là đồng nghiệp của mình sử dụng cụm từ “TDS” trên mạng xã hội — một cách hoàn toàn nghiêm túc.

Họ còn có thể tiếp tục trò này được bao lâu nữa?

Nếu quý vị cho rằng Donald Trump không xứng đáng với chức vụ mà ông đang nắm giữ, thì quý vị không phải là người rối loạn.

Rất có thể, quý vị đơn giản chỉ là một người tử tế và một người yêu nước.

Ghi chú biên dịch: “Balls and strikes” là ẩn dụ lấy từ bóng chày Mỹ, chỉ cách đưa ra nhận định trung lập, nhất quán, không thiên vị. Trong bài, tác giả dùng hình ảnh này để phê phán kiểu báo chí chỉ chấm điểm từng phát ngôn, từng quyết định của Trump như thể mọi hành động đều có thể cân đo ngang nhau, trong khi vấn đề cốt lõi là tư cách nắm quyền và sự tôn trọng trật tự hiến pháp.