Trump Mất Kiểm Soát Khi TT Carney Dạy cho ông ta 1 bài học nhớ đời chưa từng có

0
3
Người Việt Today (dẫn chương trình: Anh Đức):

Tóm tắt diễn biến chính: Đối lập ngoại giao tại châu Á giữa Donald Trump và Mark Carney

Bản tin mở đầu bằng việc đặt cạnh nhau hai sự kiện diễn ra song song trong cùng một khung thời gian tại châu Á:
  • Tổng thống Mỹ Donald Trump: Thực hiện chuyến công du châu Á nhằm phô diễn sức mạnh ngoại giao Mỹ nhưng kết thúc với nhiều bế tắc. Tại điểm dừng chân đầu tiên ở Philippines, ông không ký được thỏa thuận khoáng sản và chuỗi cung ứng (Silica) như kỳ vọng. Tại Hội nghị Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Thâm Quyến (Trung Quốc), ông không đạt được thỏa thuận thương mại mới và vướng vào lùm xùm khi cố gắng đứng cạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin trong bức ảnh tập thể nhưng bị Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình điều chỉnh vị trí.

  • Thủ tướng Canada Mark Carney: Có mặt tại cả Philippines và Thâm Quyến cùng thời điểm nhưng đạt được hàng loạt thỏa thuận kinh tế thực chất, đồng thời đưa ra những tuyên bố thẳng thắn trên truyền thông quốc tế về sự sụt giảm niềm tin của các đồng minh đối với Washington.

Diễn biến chi tiết qua từng phần của bản tin

1. Chuyến dừng chân tại Philippines: Cái bắt tay không thành

  • Động thái của Canada: Thủ tướng Mark Carney đến Philippines trước ông Trump, tiến hành đàm phán và ký kết thỏa thuận thương mại cụ thể với chính phủ nước này.

  • Kết quả của Mỹ: Ông Trump đến sau với kỳ vọng ký thỏa thuận Silica về khoáng sản và chuỗi cung ứng mà Nhà Trắng đã quảng bá trước đó. Tuy nhiên, phía Philippines từ chối ký kết vào thời điểm này, khiến ông Trump rời Manila tay trắng. Bản tin nhận định sự từ chối này xuất phát từ việc các điều khoản đề xuất không có lợi cho đối tác hoặc thiếu sự tin tưởng vào tính cam kết lâu dài của Washington dưới thời ông Trump.

2. Hội nghị APEC tại Thâm Quyến: Sự cố bức ảnh tập thể

  • Tại hội nghị ở Thâm Quyến, ông Trump tìm cách đứng sát Tổng thống Nga Vladimir Putin trong lúc chụp ảnh tập thể nhằm tạo hình ảnh về một liên minh quyền lực hoặc khả năng kiểm soát trật tự thế giới.

  • Với tư cách nước chủ nhà, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhẹ nhàng can thiệp và điều phối lại vị trí, tách ông Putin ra khỏi vị trí cạnh ông Trump. Giới quan sát tại hiện trường mô tả ông Trump trông giống người đang chờ đợi sự chú ý hơn là người dẫn dắt cuộc chơi.

3. Những con số thương mại thực tế của Canada

Trong hai ngày diễn ra hội nghị, Thủ tướng Mark Carney đã công bố và ký kết loạt thỏa thuận mang lại tác động kinh tế trực tiếp:
  • Với Trung Quốc: Đạt thỏa thuận cắt giảm hơn 90% các vướng mắc thương mại song phương.

  • Với Đông Nam Á (ASEAN): Ký thỏa thuận hợp tác với mạng lưới các quốc gia trong khu vực có quy mô 700 triệu dân.

  • Với Ấn Độ: Thông báo Canada đang trên đà hoàn tất thỏa thuận thương mại tự do với Ấn Độ trong vòng 3 tháng tới.

  • Tổng quy mô thị trường: Tính chung các hiệp định hiện có và sắp ký, Canada đang mở rộng tiếp cận tới gần 3 tỷ người tiêu dùng bên ngoài Hoa Kỳ để giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ trước các đe dọa áp thuế từ ông Trump.

4. Phỏng vấn trên tờ New York Times: “Trung Quốc chuyên nghiệp hơn Hoa Kỳ”

Trong cuộc phỏng vấn với tờ New York Times ngay tại hội nghị, khi được hỏi về sự khác biệt khi đàm phán với Bắc Kinh và Washington:
  • Ông Carney nhận xét phía Trung Quốc làm việc chuyên nghiệp, có tính tuyến tính, hợp lý và có thể dự đoán được kết quả.

  • Đối với Hoa Kỳ, ông cho biết hai bên vẫn tồn tại nhiều vướng mắc dù đã có Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (USMCA). Bản tin nhấn mạnh đây là đánh giá thực dụng từ đồng minh thương mại gần gũi nhất của Mỹ, phản ánh việc Washington đang đánh mất sự tin cậy trong mắt đối tác.

5. Liệt kê 6 “quân bài” kinh tế của Canada

Đáp lại tuyên bố của ông Trump rằng “Mỹ nắm giữ tất cả quân bài và Canada hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ”, Thủ tướng Carney không phản ứng gay gắt mà liệt kê 6 chỉ số thực tế của Canada:
  1. Nhu cầu hợp tác rộng mở từ các nền kinh tế khác trên toàn cầu.

  2. Vị thế tài chính vững chắc nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển (G7).

  3. Đang bước vào đầu chu kỳ siêu đầu tư về năng lượng.

  4. Tốc độ tạo việc làm hiện cao gấp 2 lần Hoa Kỳ.

  5. Đầu tư nước ngoài tính trên đầu người cao gấp 2 lần Hoa Kỳ.

  6. Kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ đạt mức cao nhất trong vòng 40 năm qua.

6. Bài học từ Starlink và rủi ro hạ tầng công nghệ

Đề cập đến cuộc chiến tại Ukraine, ông Carney chỉ ra bài học về sự phụ thuộc công nghệ: việc chính quyền ông Trump và tỷ phú Elon Musk từng hạn chế hệ thống vệ tinh Starlink tại Ukraine đã biến một lợi thế công nghệ thành lỗ hổng an ninh nghiêm trọng. Ông gọi đây là “rủi ro đuôi dày” (những sự kiện có xác suất thấp nhưng hậu quả thảm khốc) và khẳng định các đồng minh như Canada, Na Uy, Hàn Quốc, Nhật Bản đều đang tự đặt câu hỏi về quyền kiểm soát hạ tầng công nghệ Mỹ trong tình huống khủng hoảng.

7. Điều kiện khôi phục lòng tin với Washington

Khi được hỏi liệu quan hệ Mỹ – Canada có thể hàn gắn hay không, ông Carney khẳng định mối quan hệ này không tự động phục hồi ngay cả khi nhiệm kỳ của ông Trump kết thúc. Ông ví lòng tin ngoại giao như hợp đồng bảo hiểm rủi ro: một khi rủi ro đã xảy ra, các quốc gia sẽ không dỡ bỏ các biện pháp phòng vệ mà đòi hỏi hành động và kết quả thực tếthay vì lời nói hay ý định.

8. Phát biểu gây chú ý của Elon Musk và phản ứng từ phía Canada

  • Tuyên bố của Elon Musk: Cũng tại hội nghị ở Thâm Quyến, trả lời phỏng vấn New York Times, tỷ phú Elon Musk tuyên bố mình chưa bao giờ thuộc phong trào cực đoan, bày tỏ sự hối tiếc về khoản tiền khổng lồ đã chi cho chiến dịch tranh cử của Đảng Cộng hòa và kỳ vọng vào sự hợp tác ôn hòa hơn với thống đốc đắc cử bang Texas.

  • Phản ứng của ông Carney: Khi được hỏi về ông Musk và chiếc xe Tesla từng sở hữu, Thủ tướng Canada hài hước cho biết ông đã bán chiếc xe đó từ lâu vì giá trị bán lại của nó không còn được như trước. Bản tin bình luận sự việc này cho thấy giới hạn của quyền lực: ảnh hưởng chính trị không thể mua đứt lâu dài và luôn biến động theo lợi ích của người cầm quyền.

9. Chiến lược thu hút 1.000 tỷ USD đầu tư và tái cấu trúc đối ngoại

  • Kế hoạch 5 năm của Canada: Ông Carney công bố mục tiêu thu hút 1.000 tỷ USD vốn đầu tư tư nhân và hợp tác công – tư trong 5 năm tới vào năng lượng sạch, giao thông, trí tuệ nhân tạo (AI) và quốc phòng dựa trên các dự án đã được phê duyệt.

  • Đa dạng hóa liên minh: Canada đang tham gia nhiều “cấu hình” hợp tác mới với Liên minh châu Âu (EU), khối Pháp ngữ và các nước châu Á – Thái Bình Dương. Theo bản tin, việc Mỹ tự cô lập bằng các chính sách thuế quan đang thúc đẩy các đồng minh tự xây dựng tuyến đường thương mại và công nghệ không đi qua Washington.

10. Sự sụt giảm niềm tin của công chúng Canada

Bản tin dẫn nhận định rằng người dân Canada — quốc gia có hơn 200 năm chia sẻ đường biên giới, văn hóa và an ninh với Mỹ — hiện nay có xu hướng tin tưởng Trung Quốc hơn Hoa Kỳ trong các giao dịch thương mại. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc ông Trump liên tục đe dọa áp thuế, gọi Canada là “tiểu bang thứ 51” và hạn chế tiếp cận công nghệ quốc phòng.

Tổng kết so sánh của bản tin

Cuối chương trình, người dẫn chương trình tổng hợp lại các mâu thuẫn giữa tuyên bố của Tổng thống Donald Trump và thực tế diễn ra trong chuyến công du:
Chủ đề Tuyên bố của Tổng thống Donald Trump Thực tế diễn biến được nêu trong bản tin
Vị thế ngoại giao tại châu Á Khẳng định chuyến đi thể hiện sức mạnh lãnh đạo của Mỹ và khả năng dẫn dắt trật tự thế giới. Không ký được thỏa thuận tại Philippines; không đạt thỏa thuận thương mại tại Thâm Quyến; bị điều chỉnh vị trí chụp ảnh cạnh ông Putin; chuyên cơ phải đổi hướng bất ngờ từ Anchorage sang Fairbanks.
Tương quan kinh tế với Canada Cho rằng Canada không có quân bài đàm phán nào và hoàn toàn phụ thuộc vào Mỹ. Canada tăng trưởng việc làm và thu hút FDI đầu người gấp đôi Mỹ, xuất khẩu ngoài Mỹ cao nhất 40 năm và mở rộng thỏa thuận tới gần 3 tỷ người tiêu dùng.
Sự tôn trọng của đồng minh Tuyên bố đang khôi phục sự tôn trọng của thế giới dành cho nước Mỹ.
Đồng minh thân cận nhất là Canada công khai đánh giá Trung Quốc đàm phán chuyên nghiệp hơn Mỹ và đang xây dựng hạ tầng độc lập khỏi Washington.
Bản tin khép lại bằng câu hỏi mở về việc làm thế nào và ai sẽ là người có thể khôi phục lại lòng tin đã mất giữa Hoa Kỳ và các đồng minh truyền thống.