Dòng trạng thái (tweet) vừa rồi của cựu Phó Tổng thống Mike Pence chính là một “gáo nước lạnh” cực kỳ nặng đô giáng thẳng vào chính quyền Trump 47 từ chính người từng là phó tướng trong nhiệm kỳ đầu tiên. Nó cho thấy mặt trận chỉ trích thỏa thuận này không chỉ đến từ phe Dân chủ (như Barack Obama) hay các đồng minh quốc tế (như Emmanuel Macron, Benjamin Netanyahu), mà đã chính thức bùng nổ ngay trong lòng phe Cộng hòa truyền thống.
BẢN DỊCH CHUẨN XÁC TWEET CỦA MIKE PENCE:
Theo nội dung được rò rỉ về Bản ghi nhớ (MOU) với Iran, thỏa thuận này: 🔴 KHÔNG hề nhắc đến việc tháo dỡ chương trình hạt nhân hay chương trình tên lửa đạn đạo. 🔴 KHÔNG hề có cam kết chấm dứt hỗ trợ cho Hamas, Hezbollah, hay các tổ chức khủng bố khác.
Nhưng đáng chú ý, Bản ghi nhớ với Iran lại bao gồm: 🔴 Việc dỡ bỏ cấm vận ngay lập tức từ thời điểm MOU được ký kết. Điều này đồng nghĩa với việc 3 TỶ ĐÔ LA mỗi tháng sẽ chảy thẳng vào ngân khố của Iran. 🔴 Cam kết giải phóng 100 TỶ ĐÔ LA tài sản bị đóng băng của Iran chỉ dựa trên cái gọi là “tiến triển” đàm phán. 🔴 Hoa Kỳ và các bên khác sẽ sắp xếp một quỹ tái thiết trị giá 300 TỶ ĐÔ LA cho Iran.
Bản ghi nhớ với Iran lần này mang đậm mùi vị của kiểu chính sách xoa dịu (appeasement) mà chúng ta từng thấy dưới thời Obama, kiểu xoa dịu mà Joe Biden từng cố thực hiện nhưng bị người Iran phớt lờ, và là kiểu xoa dịu mà chúng ta đã kiên quyết bác bỏ trong chính quyền Trump đầu tiên.
—————————
BÀI BÌNH LUẬN: KHI “PHÓ TƯỚNG” CŨ VẠCH TRẦN TRUMP: SỰ SỤP ĐỔ CỦA HỌC THUYẾT “ÁP LỰC CỰC ĐẠI”
Phát ngôn của Mike Pence không chỉ là một lời chỉ trích thông thường, mà là một đòn tấn công trực diện vào tính chính danh của thỏa thuận mà Donald Trump vừa ký điện tử vào ngày sinh nhật. Nó vạch trần một thực tế phũ phàng: Chính quyền Trump hiện tại đang làm ngược lại hoàn toàn những gì chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu tiên từng theo đuổi.
1. Những con số “giật mình” định lượng cho cái bẫy của Iran
Nếu như trước đó các bản tin chỉ nói chung chung về việc “nới lỏng kinh tế”, thì Mike Pence đã đưa ra những con số cụ thể mang tính sát thương cao:
3 tỷ USD mỗi tháng chảy vào ngân khố Iran ngay lập tức nhờ việc dỡ bỏ phong tỏa hàng hải dầu khí.
100 tỷ USD tài sản giải băng được treo thưởng chỉ dựa trên “thiện chí đàm phán suông” chứ không cần kết quả thực tế.
300 tỷ USD quỹ tái thiết – một con số khổng lồ mà chính người đóng thuế Mỹ và các nước phương Tây có thể phải gánh vác.
Những con số này chứng minh cho luận điểm trước đó: Iran đã thắng tuyệt đối về mặt định lượng. Họ nhận được “tiền tươi thóc thật” ngay từ hiệp một, trong khi Mỹ chỉ đổi lại một lời hứa hẹn sẽ bàn về hạt nhân ở hiệp hai (sau 60 ngày).
2. Gán nhãn “Chính sách xoa dịu” (Appeasement) – Nỗi đau của phe bảo thủ
Bằng việc dùng từ “Xoa dịu” và đặt thỏa thuận của Trump chung mâm với thời Obama và Biden, Mike Pence đã đánh thẳng vào tử huyệt uy tín của Donald Trump trước các cử tri cánh hữu Mỹ. Đối với phe Cộng hòa truyền thống, JCPOA 2015 của Obama là một “vết nhơ” nhu nhược. Giờ đây, Pence chứng minh thỏa thuận của Trump thậm chí còn tệ hơn: nới lỏng cấm vận trước, chi tiền nhiều hơn, nhưng lại thu về ít cam kết an ninh hơn.
Nó cho thấy đòn bẩy “Áp lực cực đại” (Maximum Pressure) – niềm tự hào của nhiệm kỳ Trump đầu tiên – đã bị chính ông Trump vứt vào sọt rác để đổi lấy sự ổn định kinh tế ngắn hạn (giảm giá xăng) nhằm phục vụ mục đích chính trị cá nhân.
3. Sự cô độc chiến lược của Donald Trump
Ván bài ngoại giao của Trump đang rơi vào thế bị bao vây tứ phía về mặt đồng thuận:
Giới tình báo (CIA) hoài nghi về thiện chí của Tehran.
Đồng minh cốt lõi (Israel, Pháp) từ chối tuân thủ và đòi kiểm tra văn bản.
Nội bộ phe Cộng hòa (Mike Pence, Lindsey Graham) phản pháo dữ dội và đòi minh bạch.
Khi một thỏa thuận quốc tế bị phản đối bởi cả đồng minh chiến lược lẫn các thế lực chính trị trong nước, tính bền vững của nó bằng không. “Nút tạm dừng” 60 ngày này không những không mang lại hòa bình, mà đang biến thành một bãi mìn chính trị mà chính ông Trump và JD Vance phải chật vật tháo gỡ trong những ngày tới tại Geneva.