Tổ chức phi chính phủ Human Rights Watch (HRW), trong báo cáo công bố ngày 12/05/2026, tố cáo Liên Hiệp Châu Âu xuất khẩu các phần mềm theo dõi sang các nước vi phạm nhân quyền. Báo cáo không đề cập đến những doanh nghiệp nào đã cung cấp các công cụ giám sát đại trà nhưng chỉ trích nhiều nước thành viên Liên Âu đã cho phép xuất khẩu các công cụ này.
Minh Anh – RFI
Trong thông cáo đăng trên trang mạng của mình, HRW cho biết đã thu thập được nhiều thông tin liên quan đến việc cấp giấy phép và xuất khẩu những công nghệ này ở mỗi nước thành viên Liên Âu. Báo cáo đặc biệt nêu đích danh các nước như Bulgarie, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Phần Lan và Ba Lan. Chính phủ những nước này dường như đã cho phép bán các phần mềm theo dõi sang các nước vi phạm nhân quyền từ lâu nay.
Trong số các công cụ này có phần mềm xâm nhập máy tính như phần mềm gián điệp và các hệ thống chặn thu thông tin viễn thông khác cho phép nghe lén. Theo báo cáo, Bulgarie đã bán loại công cụ điện tử này cho hơn 20 quốc gia, bao gồm Azerbaijan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Việt Nam, Uganda và Jordani. Còn Ba Lan được cho là vào năm 2023, đã xuất khẩu sang Rwanda hệ thống chặn thu thông tin liên lạc.
Nếu như các nước xuất khẩu biện minh rằng cho đến nay chưa phát hiện nguy cơ loại phần mềm này được sử dụng cho mục đích giám sát, đối với Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Liên Âu rõ ràng đã thất bại trong vai trò của mình : ngăn chặn các nước thành viên xuất khẩu các công nghệ như vậy, có thể được sử dụng để đàn áp phe đối lập.
Theo Liên Âu, mỗi nước thành viên tự chịu trách nhiệm về việc cấp giấy phép xuất khẩu. Quy định của EU chỉ ràng buộc các nước thành viên phải cung cấp thông tin cho Ủy Ban Châu Âu về việc xuất khẩu một số loại công nghệ này và Ủy Ban là bên công bố. Quy định này đã được thắt chặt hơn vào năm 2021 sau tai tiếng nhiều doanh nghiệp châu Âu đã bán các công cụ giám sát đại trà sang Trung Đông và Bắc Phi. Tuy nhiên đối với HRW điều đó là chưa đủ và chỉ trích EU thiếu cơ chế kiểm soát.