Kết quả chính: Benjamin Netanyahu và đảng Likud vẫn đứng đầu về quy mô đảng, nhưng khối cánh hữu, cực hữu và tôn giáo của ông chỉ giành 53 ghế, thiếu 8 ghế để đạt đa số tối thiểu 61. Khối đối lập do Gadi Eisenkot dẫn dắt có 48 ghế; các đảng Arab giành tổng cộng 19 ghế.(The Jerusalem Post)

Đây là một cuộc bầu cử chưa tạo ra người chiến thắng có khả năng tự mình thành lập chính phủ.

1. Kết quả phân bổ 120 ghế

Nguồn: kết quả kiểm phiếu được công bố ngày 29–30/10.

Likud vẫn là đảng lớn nhất. Nhưng kết quả khác biệt đáng kể so với một số thăm dò và thăm dò sau khi đóng cửa phòng phiếu: kết quả cuối cùng không trao cho Netanyahu đa số như một số dự báo ban đầu.(The Times of Israel)

2. Ai có thể thành lập chính phủ?

Đây là bài toán quyết định.

Các phương án này đang được xem xét trong bối cảnh đàm phán thành lập chính phủ. Tổng thống Isaac Herzog sẽ tham vấn các đảng trước khi giao cho một ứng viên nhiệm vụ lập chính phủ.(Al Jazeera)

3. Điều gì khiến cuộc bầu cử này đặc biệt?

Netanyahu mất thế đa số, nhưng chưa bị đánh bại về quyền lực

Khối của Netanyahu giảm từ 68 ghế ở thời điểm cuối của Quốc hội trước xuống 53 ghế trong kết quả mới, mất 15 ghế so với mức đó. So sánh này cần thận trọng vì thành phần liên minh đã thay đổi trước bầu cử.

Dù vậy, Likud vẫn dẫn đầu và Netanyahu còn cơ hội thương lượng để giữ ghế thủ tướng. Đây là sự khác biệt giữa thất bại trong việc duy trì đa số và thất bại hoàn toàn trong cuộc đua quyền lực.(The Times of Israel)

Lá phiếu Arab trở thành nhân tố then chốt

Hai danh sách Arab, Joint List và Ra’am, giành 19 ghế, gần gấp đôi 10 ghế mà các đảng Arab nắm trong Quốc hội sắp mãn nhiệm.

Tỷ lệ đi bầu trong cộng đồng Arab tăng mạnh, khoảng 80% ở một số địa phương, theo các báo cáo. Đây là một chuyển động chính trị đáng chú ý: các cử tri Arab có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc ai điều hành chính phủ Israel, dù những khác biệt chính trị và an ninh khiến việc liên minh rất khó khăn.(The Times of Israel)

4. Tranh cãi về tính chính danh của cuộc bầu cử

Một diễn biến cần theo dõi là việc Likud tuyên bố cuộc bầu cử bị đánh cắp và đưa ra cáo buộc về gian lận hoặc can thiệp từ bên ngoài, trong đó có cáo buộc liên quan Qatar.

Các đảng Arab và Qatar bác bỏ cáo buộc. Cơ quan bầu cử và các quan chức liên quan cho biết những thông tin về vi phạm có hệ thống chưa được chứng minh; cuộc điều tra về nghi vấn can thiệp không đồng nghĩa kết quả bầu cử bị vô hiệu.(AP News)

Điểm đáng chú ý về thể chế là: khi một lãnh đạo hoặc đảng cầm quyền đặt nghi vấn lên kết quả bầu cử, cần phân biệt ba cấp độ:

• Có cáo buộc chính trị.

• Có điều tra chính thức.

• Có bằng chứng được kiểm chứng đủ để làm thay đổi kết quả.

Không thể coi ba điều này là một.

5. Tác động đối với Mỹ, Trump và Trung Đông

Cuộc bầu cử Israel có ý nghĩa vượt ra ngoài chính trị nội bộ.

Thứ nhất, đối với Trump: Một Netanyahu suy yếu về nghị viện có thể khó thực hiện các cam kết chính trị hoặc thỏa thuận đối ngoại mà không phải tính đến các đối tác liên minh. Nhưng chưa có cơ sở để kết luận Trump sẽ quyết định ai trở thành thủ tướng.

Thứ hai, đối với Iran và an ninh khu vực: Chính phủ mới sẽ phải đối diện các lựa chọn về Iran, Gaza, Lebanon, quan hệ với Mỹ và các nước Arab. Thành phần liên minh sẽ ảnh hưởng đến mức độ linh hoạt của Netanyahu hoặc người kế nhiệm trong những vấn đề này.

Thứ ba, đối với dân chủ Israel: Cuộc bầu cử cho thấy một xã hội có mức tham gia chính trị cao nhưng phân cực sâu sắc, với những bất đồng về an ninh, trách nhiệm đối với thất bại ngày 7/10/2023, nghĩa vụ quân sự của người Do Thái Chính thống và vị trí của công dân Arab.

Tỷ lệ cử tri đi bầu chính thức được báo cáo ở mức khoảng 77,9%, thuộc nhóm cao nhất trong nhiều thập niên.(The Times of Israel)

Nhận định

Kết quả bầu cử chưa chấm dứt thời Netanyahu. Nhưng nó thay đổi điều kiện để ông tiếp tục cầm quyền.

Nghịch lý của cuộc bầu cử Israel lần này là Netanyahu vẫn có nhiều ghế nhất trong khối của mình, nhưng các đảng đối lập cộng với các đảng Arab lại có đủ số ghế về mặt số học để tạo ra một đa số thay thế. Rào cản không nằm ở phép tính 67 ghế, mà nằm ở câu hỏi liệu các lực lượng ấy có chấp nhận hợp tác với nhau hay không.

Đó sẽ là cuộc đấu quyền lực thực sự trong những tuần tới.

Nguồn theo dõi: Reuters – Quy trình bầu cử Israel, Times of Israel – Kết quả bầu cử, AP – Phân tích kết quả.