CBS News hiện xác nhận cả hai diễn biến trên trong trang tổng hợp bầu cử. AP mô tả kết quả là một thất bại rộng lớn của Đảng Cộng hòa, với Dân chủ giành Thượng viện, tiến gần chiến thắng tại Hạ viện trong bản cập nhật ban đầu và lật nhiều ghế tại các bang đỏ.

Điểm thay đổi căn bản: Cuộc bầu cử không còn chỉ là câu chuyện Dân chủ giành lại một vài ghế. Đây là sự chuyển giao quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội.

1. Thượng viện: Dân chủ lật 7 ghế

AP ghi nhận các chiến thắng quan trọng tại Texas, Kansas, South Carolina, Bắc Carolina và Ohio, bên cạnh những diễn biến khác trong cuộc đua Thượng viện.

Những cú sốc chính trị lớn

Nguồn xác nhận các kết quả này: AP và CBS News.

Còn bao nhiêu ghế?

Tôi chưa có một bảng kết quả cuối cùng đồng bộ đủ để chốt chính xác tổng số ghế của từng khối trong mọi cuộc đua. Vì vậy, không nên lấy số ghế bị lật rồi tự suy ra toàn bộ số ghế cuối cùng.

Điều đã rõ: Dân chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện theo dự báo của CBS News.

2. Hạ viện: Cú đảo chiều lớn sau bốn năm

AP cho biết Dân chủ lật khoảng hai chục ghế Hạ viện trong đêm bầu cử, trong khi kết quả vẫn tiếp tục được cập nhật.

Trước bầu cử, Dân chủ cần lật ít nhất 3 ghế ròng theo cách tính phổ biến. Số ghế bị lật được AP báo cáo cho thấy quy mô thắng lợi vượt xa mục tiêu tối thiểu.

Tuy nhiên, cần phân biệt:

• Dự báo đảng giành quyền kiểm soát Hạ viện.

• Các cuộc đua riêng lẻ đã được gọi tên người thắng.

• Kiểm phiếu chính thức hoàn tất.

Ba trạng thái này không đồng nhất.

3. Bản đồ thống đốc: Một cuộc tái định hình chính trị

AP xác nhận các chiến thắng thống đốc tại Texas, Iowa và Georgia trong tổng hợp kết quả; CBS cũng đưa tin về các cuộc đua này.

Những kết quả trên có giá trị vượt ra ngoài cuộc đua Quốc hội: chúng cho thấy Dân chủ đang đạt thành quả ở cả cấp liên bang lẫn cấp bang.

4. Vì sao Cộng hòa thất bại?

Đây là phần quan trọng nhất nếu muốn giải thích cuộc bầu cử thay vì chỉ đọc kết quả.

Theo phân tích của Northeastern University, các yếu tố góp phần vào chiến thắng Dân chủ gồm:

1. Chi phí sinh hoạt và khủng hoảng khả năng chi trả

   Giá cả, nhà ở và áp lực ngân sách gia đình tiếp tục là mối quan tâm lớn.

2. Chiến tranh Iran và giá nhiên liệu

   Chiến tranh và hệ quả kinh tế làm gia tăng sự bất mãn đối với chính quyền.

3. Chính sách nhập cư

   Cách thực thi chính sách của chính quyền Trump trở thành một trong các vấn đề gây chia rẽ.

4. Chất lượng ứng viên và ảnh hưởng của Trump

   Một số ứng viên Cộng hòa phải trả giá cho chiến lược tranh cử và sự liên kết quá chặt với tổng thống.

Northeastern lưu ý rằng chiến thắng của Dân chủ chưa chắc đồng nghĩa cử tri đã tán thành toàn bộ chương trình chính sách của đảng này.

Đây là một phân biệt quan trọng: bỏ phiếu chống chính quyền không nhất thiết đồng nghĩa bỏ phiếu ủng hộ mọi chính sách của phe đối lập.

5. Trump sẽ đối mặt điều gì trong hai năm cuối nhiệm kỳ?

Dù vậy, việc Dân chủ kiểm soát cả hai viện không có nghĩa họ có thể tự động chấm dứt chiến tranh, đảo ngược mọi sắc lệnh hay phế truất tổng thống. Những hành động đó chịu các giới hạn hiến pháp và pháp luật riêng.

6. Góc nhìn chiến lược: Đây có phải cuộc trưng cầu dân ý về Trump?

Tôi đánh giá cuộc bầu cử này có ba tầng ý nghĩa.

Tầng một — Chính trị: Cử tri trao quyền kiểm soát Quốc hội cho đảng đối lập, hạn chế khả năng thống trị nghị trình của Nhà Trắng.

Tầng hai — Kinh tế: Giá cả và chi phí sinh hoạt có thể đã trở thành điểm yếu chiến lược của Cộng hòa, đặc biệt khi chiến tranh làm tăng rủi ro năng lượng.

Tầng ba — Thể chế: Cuộc bầu cử sẽ mở ra một phép thử mới đối với hệ thống kiểm soát quyền lực tổng thống, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Nhưng có một cảnh báo: chưa thể kết luận đây là sự chuyển đổi lâu dài trong bản sắc chính trị của cử tri Mỹ chỉ dựa trên một cuộc bầu cử giữa kỳ.

7. Tiêu đề đề xuất cho VietnamWeek / SBTN

Nguồn theo dõi

• CBS News — Tổng hợp bầu cử giữa kỳ

• AP — Dân chủ giành Thượng viện, diễn biến Quốc hội

• Guardian — Bản đồ kết quả bầu cử

Kết luận: Bản cập nhật mới nhất đã xác nhận sự chuyển giao quyền lực lớn: Dân chủ giành cả Thượng viện lẫn Hạ viện theo dự báo của CBS News. Những kết quả tại Texas, Kansas, Ohio và các bang chiến trường khiến thất bại của Cộng hòa có ý nghĩa sâu rộng hơn một cuộc bầu cử giữa kỳ thông thường.

Điều cần theo dõi tiếp theo không chỉ là tổng số ghế cuối cùng, mà là cách Quốc hội mới sử dụng quyền giám sát và liệu chiến thắng này có tạo ra thay đổi thực chất trong chính sách Mỹ hay không.