Cập nhật theo các bản tin tối 3/11 và sáng 4/11 theo giờ UTC. Giờ California hiện vẫn là tối 3/11. Các kết quả dưới đây phân biệt dự báo người thắng với kiểm phiếu hoàn tất.

Diễn biến đã thay đổi rất lớn so với bản cập nhật trước: Đảng Dân chủ không còn chỉ hy vọng lật ghế Thượng viện. AP hiện đưa tin Dân chủ đã giành quyền kiểm soát Thượng viện, đồng thời đang tiến gần chiến thắng tại Hạ viện.

Đây là một thất bại chính trị nghiêm trọng đối với Đảng Cộng hòa và chương trình nghị sự nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump.

1. Tin lớn nhất: Dân chủ giành lại Thượng viện

Theo AP, chiến thắng của Josh Turek tại Iowa giúp Dân chủ đủ số ghế để giành quyền kiểm soát Thượng viện. AP đã gọi cuộc đua này là kết quả quyết định.

Những chiến thắng Thượng viện đáng chú ý

Sáu ghế này cho thấy mức độ lan rộng của chiến thắng Dân chủ: không chỉ tại các bang chiến trường truyền thống mà cả ở những địa bàn vốn nghiêng mạnh về Cộng hòa.

2. Hạ viện: Dân chủ được dự báo giành lại đa số

Reuters đưa tin truyền thông Mỹ đã dự báo Dân chủ sẽ giành quyền kiểm soát Hạ viện. ABC và CBS cũng đưa tin Dân chủ được dự báo nắm đa số.

Trước bầu cử, Dân chủ cần giành thêm tối thiểu 3 ghế ròng theo một cách tính phổ biến về số ghế tranh chấp. Kết quả cuối cùng sẽ còn phụ thuộc những địa hạt chưa được gọi tên người thắng.

Nếu Dân chủ kiểm soát cả hai viện, đây sẽ là thay đổi thể chế lớn nhất của nhiệm kỳ Trump hiện nay.

3. Bản đồ thống đốc: Cộng hòa mất thêm các bang quan trọng

Một diễn biến còn có ý nghĩa rộng hơn là Dân chủ giành nhiều chức thống đốc tại những bang lớn hoặc có vai trò chiến lược.

Bức tranh nổi bật: Dân chủ không chỉ có chiến thắng ở cấp liên bang. Đảng này còn giành nhiều chức vụ hành pháp cấp bang, trong đó Texas là cú sốc đặc biệt lớn.

4. Trump phản ứng thế nào?

Theo ABC, trong cuộc trao đổi với Politico vào tối bầu cử, Trump nói rằng:

“We didn’t get the people out.”

Ông lập luận rằng nếu bản thân có tên trên lá phiếu, Cộng hòa đã thắng áp đảo.

Đây là phản ứng đáng chú ý bởi Trump đã trực tiếp vận động cho nhiều ứng viên Cộng hòa, trong khi một số người được ông hậu thuẫn đã thất bại.

Điều này mở ra một cuộc tranh luận trong nội bộ Cộng hòa:

• Liệu vấn đề nằm ở Trump và mức độ ủng hộ dành cho tổng thống?

• Hay nằm ở chất lượng ứng viên và chiến lược tranh cử?

• Hay cử tri đang phản ứng với kinh tế, giá nhiên liệu và cuộc chiến Iran?

AP cho biết các vấn đề cử tri quan tâm gồm chi phí sinh hoạt, chính sách của Trump, chiến tranh Iran và tham nhũng trong chính quyền. Một số nhân vật Cộng hòa đã quy trách nhiệm cho Trump về các thất bại.

Không nên quy toàn bộ kết quả cho một nguyên nhân duy nhất. Đây là tổng hợp của nhiều yếu tố.

5. Thị trường tài chính đã bắt đầu phản ứng

Reuters ghi nhận các hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm mạnh, cổ phiếu AI tại châu Á đi xuống, lợi suất trái phiếu Kho bạc giảm và đồng USD suy yếu khi các kết quả ban đầu cho thấy Dân chủ có thể giành quyền kiểm soát Quốc hội.

Điều giới đầu tư lo ngại có thể gồm:

• Chính sách quản lý AI và công nghệ.

• Khả năng gia tăng giám sát đối với các doanh nghiệp lớn.

• Chính sách thuế, ngân sách và trần nợ.

• Các cuộc điều tra Quốc hội và bất ổn chính sách.

Tuy nhiên, phản ứng thị trường trong đêm bầu cử chưa phải bằng chứng về xu hướng dài hạn. Cần theo dõi phiên giao dịch chính thức và lợi suất trái phiếu trong những ngày tiếp theo.

6. Ý nghĩa thể chế: Trump sẽ bị hạn chế quyền lực đến đâu?

Nếu Dân chủ giữ cả Hạ viện và Thượng viện, có ba thay đổi lớn cần theo dõi.

1. Quốc hội tăng cường giám sát

   Các ủy ban có thể mở điều tra, tổ chức điều trần và yêu cầu hồ sơ về hoạt động hành pháp, các hợp đồng chính phủ, chính sách nhập cư, chiến tranh và xung đột lợi ích.

2. Ngân sách và luật pháp trở thành mặt trận đối đầu

   Chính quyền sẽ khó thông qua chương trình lập pháp nếu không đạt thỏa hiệp với Dân chủ.

3. Trách nhiệm giải trình trở thành trọng tâm

   Các vấn đề về minh bạch, quyền lực tổng thống, tài chính chính trị và giám sát các tập đoàn có thể được đưa trở lại trung tâm nghị trường.

Nhưng cần tránh một hiểu lầm: kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa Dân chủ có thể tự động bãi bỏ mọi chính sách của Trump, kết thúc chiến tranh hoặc phế truất tổng thống.

Việc luận tội và kết tội vẫn có các ngưỡng hiến định riêng. Tổng thống vẫn giữ quyền phủ quyết, và Thượng viện vẫn cần đa số đặc biệt để vượt phủ quyết trong điều kiện thông thường.

7. Đánh giá tổng thể: Đây có phải là một làn sóng xanh?

Theo tôi, có cơ sở mạnh để gọi đây là một làn sóng chính trị của Dân chủ, nhưng cần phân biệt giữa kết quả bầu cử và sự thay đổi bền vững trong cử tri.

Ba lý do:

1. Dân chủ lật sáu ghế Thượng viện, bao gồm Texas, Kansas và South Carolina — những chiến thắng vượt xa kỳ vọng ban đầu.

2. Dân chủ được dự báo giành cả hai viện Quốc hội.

3. Các chiến thắng thống đốc tại Georgia, Ohio, Iowa và Texas cho thấy sự dịch chuyển không chỉ giới hạn ở một cuộc đua liên bang.

   AP News+1

    

Tuy nhiên, cuộc bầu cử giữa kỳ không phải cuộc bầu cử tổng thống. Cử tri có thể bỏ phiếu chống đảng cầm quyền vì giá cả, ứng viên, chiến tranh hoặc những vấn đề cụ thể mà chưa chắc đã chuyển hẳn lòng trung thành chính trị.

Góc khai thác cho VietnamWeek / SBTN

Luận điểm dẫn chương trình:

Cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 đang trở thành phép thử về quyền lực tổng thống Mỹ. Khi Dân chủ giành Thượng viện và được dự báo thắng Hạ viện, câu hỏi không chỉ là ai thắng bao nhiêu ghế, mà là cử tri Mỹ có đang yêu cầu Quốc hội khôi phục vai trò kiểm soát quyền lực hành pháp hay không.

Đây là góc có sức nặng hơn việc chỉ tường thuật các ứng viên thắng cử.

Nguồn cập nhật trực tiếp

• AP — Diễn biến và kết quả bầu cử

• CBS News — Theo dõi bầu cử

• Guardian — Bản đồ kết quả toàn quốc

Kết luận ngắn: Dân chủ đã giành Thượng viện; các hãng tin lớn cũng dự báo Dân chủ lấy lại Hạ viện. Nếu các dự báo được duy trì, Trump sẽ bước vào hai năm cuối nhiệm kỳ với một Quốc hội đối lập ở cả hai viện — một bước ngoặt chính trị lớn của nước Mỹ.