Vào một buổi tối tháng 5 năm 1960 tại Buenos Aires, Argentina, một người đàn ông trung niên mang dáng vẻ một công chức khắc khổ bước xuống khỏi chuyến xe buýt muộn. Ông ta thững thờ đi bộ trên con đường Garibaldi vắng vẻ để trở về ngôi nhà nhỏ của mình. Người đàn ông đó tự xưng là Ricardo Klement, nhân viên cơ khí tại nhà máy ô tô Mercedes-Benz.
Klement không thể ngờ rằng, ẩn sau bóng tối của những rặng cây dọc đường, những đôi mắt của các điệp viên Mossad đang nhìn chằm chằm vào ông ta. Đối với họ, người đàn ông này không phải là Ricardo Klement. Ông ta là Adolf Eichmann – “kiến trúc sư trưởng” của giải pháp tối hậu (Final Solution), kẻ trực tiếp điều phối các đoàn tàu tử thần đưa 6 triệu người Do Thái vào các lò thiêu xác của Đức Quốc Xã.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, giống như nhiều tên tội phạm chiến tranh phát xít khác, Eichmann đã biến mất không dấu vết qua các “đường dây chuột” (ratlines) để trốn sang Nam Mỹ. Lực lượng tình báo thế giới gần như bỏ cuộc, nhưng Israel thì không.
Bước ngoặt xảy ra khi một người đàn ông Do Thái mù tên là Lothar Hermann, đang sống tại Argentina, phát hiện con gái mình đang hẹn hò với một chàng trai trẻ họ Eichmann. Chàng trai này thường xuyên khoe khoang về người cha “anh hùng” từng là sĩ quan cao cấp của Đức Quốc Xã. Hermann lập tức gửi thư thông báo cho phía Israel. Tướng Isser Harel, người đứng đầu Mossad lúc bấy giờ, hiểu rằng đây là cơ hội ngàn năm có một. Tuy nhiên, để tránh đánh động chính phủ Argentina và ngăn Eichmann tiếp tục đào tẩu, Israel không thể sử dụng con đường ngoại giao hay dẫn độ pháp lý. Mossad quyết định: Họ sẽ tiến hành một vụ bắt cóc bí mật ngay trên đất khách.
Một toán đặc vụ tinh nhuệ thuộc đơn vị ngầm “Kidon” (Lưỡi hái) được cử đến Buenos Aires dưới các hộ chiếu giả khác nhau. Họ thuê nhiều ngôi nhà an toàn, thay đổi xe liên tục và thiết lập một mạng lưới theo dõi Eichmann 24/7. Họ ghi lại từng chi tiết nhỏ nhất: Eichmann đi chuyến xe buýt nào, xuống trạm lúc mấy giờ, và tay nào thường cầm đèn pin khi đi bộ về nhà.
Đêm ngày 11 tháng 5 năm 1960, trời mưa lác đác. Chiếc xe buýt quen thuộc trờ tới trạm muộn hơn thường lệ 20 phút, 20 phút dài như thế kỷ đối với các đặc vụ Mossad đang ẩn nấp trong hai chiếc xe hơi hỏng máy giả tạo bên đường. Khi Eichmann bước xuống xe và đi ngang qua chiếc xe của Mossad, đặc vụ Peter Malkin lập tức lao ra. Malkin gọi to bằng tiếng Tây Ban Nha: “Một phút thôi, ông bạn!”
Eichmann giật mình lùi lại. Ngay lập tức, Malkin khóa chặt cổ tên cựu phát xít, trong khi các đồng đội lao đến hỗ trợ. Eichmann cố hét lên một tiếng kinh hoàng trước khi bị quật ngã xuống rãnh nước. Toàn bộ quá trình khống chế và tống Eichmann vào băng ghế sau của chiếc xe hơi chỉ diễn ra vỏn vẹn trong 30 giây. Chiếc xe lập tức rú ga lao vút đi vào bóng đêm, hướng về một ngôi nhà an toàn đã chuẩn bị sẵn.
Tại ngôi nhà an toàn, Eichmann bị trói chặt vào giường. Các điệp viên Mossad bắt đầu quá trình thẩm vấn để xác định danh tính. Tên cáo già khăng khăng mình là Ricardo Klement.
Tuy nhiên, các chuyên gia của Mossad bắt đầu kiểm tra các đặc điểm nhân trắc học: chiều cao, khoảng cách giữa hai mắt, và đặc biệt là các vết sẹo trên cơ thể. Khi điệp viên Israel yêu cầu ông ta cởi áo, họ tìm thấy vết sẹo đặc trưng dưới nách trái – nơi các sĩ quan thuộc lực lượng SS thường xăm nhóm máu (Eichmann đã cố tình tự xóa vết xăm này để phi tang).
Biết không thể chối cãi, người đàn ông trung niên run rẩy nhìn thẳng vào mắt các điệp viên và nói bằng tiếng Đức: “Tôi là Adolf Eichmann”. Lúc này, một phần khó khăn của chiến dịch đã hoàn thành, nhưng phần nguy hiểm nhất vẫn ở phía trước: Làm sao để đưa một trong những tên tội phạm bị truy nã gắt gao nhất thế giới ra khỏi biên giới Argentina mà không bị cảnh sát phát hiện?
Mossad đã dàn dựng một kế hoạch táo bạo tận dụng sự kiện hãng hàng không quốc gia Israel (El Al) có một chuyến bay đặc biệt chở phái đoàn ngoại giao Israel sang Argentina dự lễ kỷ niệm ngày độc lập. Ngày 20 tháng 5 năm 1960, vài giờ trước khi máy bay cất cánh trở về Tel Aviv, một bác sĩ của Mossad đã tiêm cho Eichmann một liều thuốc mê loại mạnh. Thuốc khiến gã rơi vào trạng thái nửa tỉnh nửa mê, có thể cử động nhẹ nhưng không thể nói năng hay tự chủ.
Các đặc vụ mặc cho Eichmann bộ đồng phục chỉnh tề của phi hành đoàn hãng El Al. Họ dìu gã đi qua cửa an ninh sân bay Buenos Aires giữa đêm tối. Khi nhân viên hải quan Argentina tỏ ý nghi ngờ về người phi công bước đi lảo đảo và mắt lờ đờ, các đặc vụ đi cùng đã nhanh chóng đưa ra các giấy tờ y tế giả và giải thích bằng giọng đầy lo lắng: “Anh bạn này vừa gặp một tai nạn xe hơi nhẹ ở thành phố, bị chấn động não và đang được đưa về nước để điều trị đặc biệt”.
Thủ tục thông quan hoàn tất. Chiếc máy bay chở phái đoàn Israel từ từ lăn bánh ra đường băng và cất cánh thành công vào bầu trời. Ngay khi máy bay đạt độ cao an toàn và ra khỏi không phận Argentina, loa phóng thanh trên khoang hành khách vang lên giọng nói nghẹn ngào của Tướng Isser Harel: “Adolf Eichmann đang ở trên máy bay này”. Cả khoang máy bay vỡ òa trong những giọt nước mắt và những tiếng ôm trầm lấy nhau của những người Do Thái sống sót sau thảm họa diệt chủng.
Chuyến bay đáp xuống Israel trong sự bảo vệ nghiêm ngặt chưa từng có. Việc Israel bắt giữ được Eichmann đã gây ra một cơn địa chấn ngoại giao lớn với Argentina, nhưng trên hết, nó là một cú sốc thức tỉnh toàn thế giới về những tội ác của Đức Quốc Xã vốn đang dần bị lãng quên.
Năm 1961, phiên tòa xét xử Adolf Eichmann được công khai tại Jerusalem, thu hút sự chú ý của hàng triệu người trên toàn cầu. Đứng sau bức tủ kính chống đạn, tên “đao phủ” năm nào giờ chỉ là một gã đàn ông hói đầu, rúm ró, liên tục ngụy biện rằng mình “chỉ làm theo mệnh lệnh”.
Tháng 5 năm 1962, Eichmann bị tuyên án tử hình bằng hình thức treo cổ, án tử hình duy nhất từng được thực hiện bởi luật pháp dân sự Israel cho đến ngày nay. Chiến dịch Garibaldi mãi mãi đi vào lịch sử như một minh chứng đanh thép cho lời thề của người Do Thái: Dù ở bất cứ đâu trên thế giới, công lý cũng sẽ tìm đến tận cửa.
Anh 1: phiên tòa xét xử Adolf Eichmann, bắt đầu vào ngày 11 tháng 4 năm 1961 và diễn ra tại Jerusalem, Israel.
Ảnh 2: Adolf Eichmann đang đi dạo trong khoảng sân nhỏ của nhà tù Ayalon ở Ramla, Israel, vào năm 1961
Dung Dang