BẦU CỬ ISRAEL 2026: EISENKOT THẮNG VỀ CHÍNH TRỊ, NHƯNG CHƯA THẮNG QUYỀN LỰC

0
6
Gadi Eisenkot

Cập nhật theo các bản tin Reuters, AFP và báo chí Israel ngày 27–28/10/2026

Gadi Eisenkot

Cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, lãnh đạo đảng Yashar, trở thành đối thủ chính của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Benjamin Netanyahu

Thủ tướng lâu năm, đối mặt cuộc bầu cử mang tính phán xét về an ninh, chiến tranh và năng lực lãnh đạo.

Có một điểm cần đính chính ngay trong bài VietnamWeek mà ông gửi:

Eisenkot tuyên bố cử tri đã bác bỏ Netanyahu, nhưng kết quả hiện có chưa chứng minh Eisenkot đã thắng cử hoặc đủ khả năng thành lập chính phủ.

Reuters cho biết hai bên đang đưa ra những tuyên bố trái ngược về quyền lãnh đạo đất nước, trong khi các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu cho thấy tình trạng bế tắc.

1. Kết quả bầu cử: Netanyahu bị giáng đòn, nhưng chưa bị loại khỏi quyền lực

Các cuộc thăm dò sau khi đóng cửa phòng phiếu đưa ra những con số khác nhau:

Khối Netanyahu

51–52

Khối đối lập của Eisenkot

49–51

Ngưỡng đa số

61/120

Chưa ngã ngũ

Không khối nào đủ đa số

Số ghế là dự báo thăm dò sau bầu cử, không phải kết quả kiểm phiếu cuối cùng. Các kênh truyền hình đưa ra những phép tính khác nhau.

Theo Reuters:

  • Hai kênh dự báo các khối ngang nhau ở mức 51–51.

  • Một kênh dự báo khối Netanyahu có 52 ghế, so với 49 ghế của phía đối lập.

  • Các đảng Ả Rập nằm ngoài hai khối chính có thể nắm vai trò quyết định.

  • Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 77,7%, cao nhất trong hơn hai thập niên.(Investing.com)

Lưu ý: những con số trong phép so sánh trên là số ghế dự báo của các khối chính; không phải bảng phân bổ đầy đủ 120 ghế.

2. Vì sao Eisenkot có thể tuyên bố chiến thắng?

Eisenkot đang sử dụng khái niệm chiến thắng theo nghĩa chính trị, chứ không đơn thuần là chiến thắng về số ghế.

Ông lập luận rằng cử tri đã bác bỏ Netanyahu và liên minh cánh hữu – tôn giáo đang cầm quyền.

Điều này có cơ sở chính trị đáng chú ý.

Liên minh Netanyahu từng nắm khoảng 68 ghế trong Quốc hội khóa trước. Nếu các dự báo hiện tại được xác nhận, liên minh này mất phần lớn ưu thế và không còn con đường dễ dàng để tiếp tục cai trị.

Nhưng có một khác biệt căn bản:

  • Thất bại chính trị: Netanyahu mất sự ủng hộ so với nhiệm kỳ trước.

  • Thất bại bầu cử: Phải căn cứ vào kết quả kiểm phiếu chính thức và phân bổ ghế.

  • Mất quyền lực: Chỉ xác định được khi tiến trình thành lập chính phủ hoàn tất.

Israel không bầu Thủ tướng theo hình thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp. Cử tri bầu danh sách đảng vào Knesset, Quốc hội gồm 120 ghế. Chính phủ phải dựa trên khả năng xây dựng liên minh và giành được sự ủng hộ cần thiết.

Vì vậy, Netanyahu vẫn có thể tiếp tục làm Thủ tướng lâm thời trong thời gian thương lượng liên minh, ngay cả khi khối của ông thất thế.(Reuters)

3. Lá phiếu Ả Rập: biến số có thể quyết định tương lai Israel

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất là sự gia tăng tỷ lệ tham gia của cử tri Ả Rập Israel.

Các đảng Ả Rập có khả năng nắm giữ số ghế đủ lớn để tác động đến việc thành lập chính phủ. Reuters ghi nhận các đảng này có thể trở thành nhân tố quyết định trong thế bế tắc.

Tuy nhiên, đây cũng là nghịch lý của Eisenkot.

Ông muốn thay thế Netanyahu nhưng gần như loại trừ khả năng lập chính phủ cùng các đảng Ả Rập.

Điều đó khiến chiến thắng chính trị của ông chưa chuyển hóa thành chiến thắng nghị viện.

Một liên minh có thể chống Netanyahu trên lá phiếu nhưng vẫn không có đủ sự thống nhất để lập chính phủ.

Đây là bài học quan trọng về hệ thống nghị viện: đánh bại đối thủ không đồng nghĩa với việc có khả năng điều hành đất nước.

4. Bầu cử này có thực sự là sự bác bỏ đường lối chiến tranh của Netanyahu?

Không hoàn toàn.

Eisenkot là cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, có hồ sơ an ninh cứng rắn. Ông chỉ trích cách Netanyahu điều hành chiến tranh và cho rằng Israel thất bại khi Hamas vẫn duy trì quyền kiểm soát tại Gaza.

Nhưng Eisenkot không đại diện cho một sự chuyển hướng triệt để sang hòa giải với Palestine.

Reuters lưu ý ông phản đối việc thành lập nhà nước Palestine và vẫn chủ trương phá hủy hoặc giải thể cánh quân sự Hamas.(Investing.com)

Do đó, kết quả bầu cử nếu thực sự chấm dứt thời kỳ Netanyahu cũng chưa có nghĩa Israel sẽ:

  • Chấp nhận giải pháp hai nhà nước.

  • Chấm dứt đối đầu quân sự với Iran.

  • Thay đổi căn bản chính sách an ninh.

  • Chấm dứt ngay chiến tranh và khủng hoảng nhân đạo tại Gaza.

Có thể đây là một sự thay đổi về lãnh đạo và cách quản trị chiến tranh, chứ chưa chắc là sự thay đổi nền tảng chiến lược.

5. Hệ quả đối với Trump: Netanyahu yếu đi không đồng nghĩa Trump mất quyền lực

Bài VietnamWeek dẫn bình luận của Zev Shalev và Lev Parnas, cho rằng sự thất thế của Netanyahu có thể tạo ra hậu quả lớn đối với Trump.

Đây là một giả thuyết chính trị đáng phân tích, nhưng bài viết đi xa hơn những gì kết quả bầu cử hiện chứng minh.

Cần phân biệt ba vấn đề:

Một: Netanyahu và Trump có quan hệ chính trị gần gũi. Việc Netanyahu suy yếu có thể làm thay đổi mạng lưới ảnh hưởng và phối hợp chính sách giữa hai chính phủ.

Hai: Nếu Eisenkot thành lập được chính phủ, chính quyền Trump có thể phải thương lượng với một lãnh đạo mới về Iran, Gaza, an ninh khu vực và quan hệ Mỹ–Israel.

Ba: Điều đó không đồng nghĩa Trump tự động mất quyền lực chính trị trong nước Mỹ.

Tác động đến Trump còn phụ thuộc vào kết quả chính sách, tình hình kinh tế, chiến tranh, dư luận Mỹ và bầu cử giữa kỳ.

Cũng chưa có cơ sở để khẳng định việc Netanyahu thất thế sẽ trực tiếp làm thay đổi những vấn đề liên quan đến Jared Kushner, các khoản đầu tư hoặc mạng lưới Epstein. Những liên hệ đó cần chứng cứ độc lập.