The Narativ | Biết Sớm Hơn
ZEV SHALEV Ngày 18 tháng 6
NƯỚC MỸ LÙI LẠI, PUTIN TIẾN VỀ PHÍA TÂY
Pete Hegseth đã bay đến Brussels vào hôm thứ Năm và dội một gáo nước lạnh vào toàn bộ châu Âu. Cựu người dẫn chương trình cuối tuần thích uống rượu whiskey của đài Fox, nay là Bộ trưởng Quốc phòng, đã ra lệnh đánh giá lại toàn bộ lực lượng quân đội Mỹ tại châu lục này trong vòng sáu tháng. Đồng thời, lệnh có hiệu lực ngay lập tức: cắt giảm mạnh số lượng quân chi viện mà Washington sẽ gửi đến nếu chiến tranh nổ ra — bao gồm khoảng 1/3 số chiến đấu cơ, cùng với các máy bay ném bom chiến lược và vũ khí tấn công sâu mà châu Âu không thể thay thế trong nhiều năm tới. Ông ta che đậy quyết định này bằng cái mác “yêu cho roi cho vọt”, gọi NATO là “một con hổ giấy và một con đường một chiều”, đồng thời chế giễu các đồng minh vì đã chi tiền cho “bình đẳng giới và biến đổi khí hậu”.
Nhưng hãy nhìn vào bản đồ quân sự, đừng bận tâm đến những lời lăng mạ. Nga hiện đã bắt đầu thăm dò không phận của NATO và tập trung quân lực áp sát ranh giới phía sau mặt trận Ukraine. Những khí tài mà Hegseth vừa rút đi lại chính là những thứ cốt lõi để chặn đứng một cuộc tấn công vào Lithuania, Ba Lan hoặc Romania. Việc cắt giảm phòng thủ của châu Âu không chỉ là một nhát dao đâm sau lưng các đồng minh — nó còn trao cho Vladimir Putin cơ hội vàng để mở rộng cuộc chiến vượt ra khỏi phạm vi Ukraine và tràn vào lãnh thổ của NATO. Hôm nay, Trump không hề kết thúc một cuộc chiến. Ông ta đang dọn đường cho cuộc chiến tiếp theo.
“MOSCOW CỦA CÁC NGƯỜI SẼ PHẢI BỐC CHÁY”
Gáo nước lạnh ở Brussels đã được tổng duyệt từ trước. Vài ngày trước tại hội nghị G7, Trump đã lên lịch gặp riêng một-một với các nhà lãnh đạo của Pháp, vùng Vịnh, Ai Cập và Ấn Độ — nhưng hoàn toàn ngó lơ Ukraine. Ông ta chỉ dành cho Zelensky một cuộc gặp chớp nhoáng bên lề với sự có mặt của Macron trong phòng. Khi Zelensky đưa ra những bức ảnh về cuộc không kích của Nga vào Pechersk Lavra, một trong những thánh địa thiêng liêng nhất của Kyiv, Trump chỉ nhún vai: “Nó chẳng ảnh hưởng gì đến chúng tôi cả, chúng tôi ở cách xa hàng ngàn dặm.”
Vào thứ Năm, Ukraine đã khiến Moscow không thể ngoảnh mặt làm ngơ — một trận bão máy bay không người lái (drone) lớn nhất trút xuống thủ đô nước Nga kể từ khi Putin phát động cuộc xâm lược bốn năm trước. Trận đánh đã làm tê liệt cả bốn sân bay của Moscow, phóng hỏa một nhà máy lọc dầu cung cấp 40% lượng xăng cho thành phố, và trút những làn khói đen kịt đầy dầu xuống các khu dân cư nơi mà thậm chí không có một tiếng còi báo động nào vang lên. “Nếu Ukraine bốc cháy, thì Moscow của các người cũng sẽ phải bốc cháy theo,” Zelensky cảnh báo. Giờ đây, những kẻ diều hâu cứng rắn tại Nga đang yêu cầu Putin “phải tấn công kẻ thù một cách không thương tiếc” — và nên nhớ, Nga đang nắm giữ kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới.
TÒA ÁN QUYẾT ĐỊNH AI LÀ CÔNG DÂN
Vào thời điểm phần lớn độc giả đang ăn trưa, Tối cao Pháp viện có thể đã quyết định xong liệu một đứa trẻ sinh ra trong một bệnh viện ở Texas có được công nhận là người Mỹ hay không. Các thẩm phán sẽ đưa ra các phán quyết cuối nhiệm kỳ vào sáng nay, và vụ kiện Trump v. Barbara đang dẫn đầu — đây là vụ kiện thách thức sắc lệnh mà Trump đã ký ngay ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, nhằm tước quyền công dân của những đứa trẻ sinh ra tại đây có cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hoặc chỉ giữ thị thực (visa) tạm thời.
Quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship) đã được duy trì từ năm 1868, được ghi rõ trong Tu chính án thứ mười bốn. Trong các phiên tranh tụng hồi tháng Tư, đa số thẩm phán có vẻ đã sẵn sàng bác bỏ sắc lệnh này, nhưng vụ án giờ đây lại xoay quanh việc liệu một thẩm phán đơn lẻ có quyền đảo ngược quyết định của tổng thống trên phạm vi toàn quốc hay không — một lối đi hẹp hơn có thể giúp sắc lệnh của Trump sống sót một phần. Cũng trong ngày hôm nay, hội đồng thẩm phán này sẽ phán quyết về quyền hạn của Trump trong việc sa thải người đứng đầu các cơ quan độc lập.
KÝ TỪ XA, NHƯNG SÚNG VẪN NỔ
Trump và Tổng thống Iran Pezeshkian đã ký thỏa thuận khung nhằm chấm dứt chiến tranh vào tuần này — được thực hiện qua hình thức điện tử. Nhà Trắng hiện tuyên bố thỏa thuận đã “có hiệu lực”, các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran đã được bãi bỏ và lượng uranium làm giàu của Tehran đang được đưa đi pha loãng. Thế nhưng ngay sau đó, Trump lại lên tiếng cảnh báo rằng ông ta sẽ tiếp tục ném bom “nếu họ không biết điều”.
Thượng nghị sĩ Schumer gọi cuộc chiến này là “một trong những thảm họa lớn nhất của nước Mỹ”; trong khi nghị sĩ Cassidy thuộc đảng Cộng hòa gọi thỏa thuận này là “sai lầm ngoại giao tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ”. Israel thì đang lập tức thử lửa thỏa thuận này bằng cách tiêu diệt một người trong một vụ tấn công bằng drone ở miền nam Lebanon hôm thứ Năm, đồng thời kiên quyết từ chối rút quân khỏi vùng Litani.
OBAMA MỞ CỬA DINH THỰ VÀO NGÀY JUNETEENTH
Ba cựu tổng thống, cùng với các nghệ sĩ Stevie Wonder và Bruce Springsteen đã tụ họp tại Công viên Jackson ở Chicago ngày hôm nay để khánh thành Trung tâm Tổng thống trị giá 850 triệu đô la của Barack Obama. Trung tâm này sẽ chính thức mở cửa cho công chúng vào thứ Sáu, đúng ngày lễ Juneteenth (Ngày Quốc khánh của người Mỹ gốc Phi). Vị tổng thống da màu đầu tiên cắt băng khánh thành di sản của mình ngay trong cái buổi sáng mà Tối cao Pháp viện đang cân đo đong đếm xem ai mới có quyền được làm công dân Mỹ.
BỨC TRANH TOÀN CẢNH
Mặc dù sự kháng cự của Ukraine là vô cùng phi thường, chúng ta không được phép mơ mộng rằng những cuộc tấn công bằng drone này từ phía Ukraine — dù có hiệu quả đến đâu — là đủ để đánh bại Nga. Và mặc dù thông điệp của Zelensky gửi tới Putin về việc Moscow bốc cháy là một lời nhắc nhở rằng Nga không phải là kẻ bất bại, nó vẫn chưa thể làm lay chuyển quyết tâm của Putin trong việc tấn công Lithuania, Romania và tiến xa hơn về phía Tây.
Những gì đang hiển hiện rõ ràng một cách đáng báo động từ sự thay đổi chính sách của Pete Hegseth tại Brussels là Trump thực chất đang rút lui khỏi NATO. Ông ta đang bỏ mặc các đồng minh của chúng ta trước sự hung hăng quân sự của Putin, trong bối cảnh nước Nga đang tìm cách mở rộng chiến trường. Ngay tại quê nhà, tòa án do chính Trump gầy dựng đang định đoạt xem ai mới được coi là một người Mỹ, trong khi tại Chicago, vị tổng thống da màu đầu tiên đang mở cánh cửa chào đón công chúng vào thư viện tổng thống của mình.