Nhà Trắng đã phát lại một đoạn quảng cáo vận động tranh cử và biến nó thành một “thông báo dịch vụ công”. Ngay cả các thành viên Đảng Cộng hòa cũng lên tiếng chỉ trích hành động này.
Nếu đã xem đoạn quảng cáo truyền hình được phát sóng vào Chủ nhật trong một trận đấu của giải NFL, có thể bạn sẽ thấy nó trông rất quen thuộc.
Đoạn quảng cáo này là bản sao y hệt một video vận động tranh cử năm 2024 của Tổng thống Donald Trump, trong đó ông đề cập đến “trận chiến cuối cùng” chống lại “những người cộng sản” và “những kẻ hiếu chiến”.
Tuy nhiên, có một điểm khác biệt quan trọng. Lần này, quảng cáo không do ban vận động tranh cử của ông Trump hay một ủy ban hành động chính trị nào chi trả. Ở phần cuối cùng, một dòng thông báo đã nêu rõ đơn vị tài trợ: “Được chi trả bởi Chính phủ Hoa Kỳ”.
Đây chỉ là quảng cáo mới nhất trong chuỗi các đoạn phim tuyên truyền do chính quyền Trump tung ra trong tuần qua bằng ngân sách công, với danh nghĩa là “thông báo dịch vụ công cộng” (PSA).
Tuy nhiên, ngay cả các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội cũng bày tỏ lo ngại rằng những quảng cáo này có thể vi phạm các quy định pháp luật về thông báo dịch vụ công cộng.
“Đó là một thông điệp hay. Tôi thích thông điệp đó,” Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune (đảng Cộng hòa, bang South Dakota) phát biểu với các phóng viên hôm thứ Hai. “Nhưng không nên dùng tiền thuế của dân để chi trả cho nó.”
Thượng nghị sĩ sắp mãn nhiệm Thom Tillis (đảng Cộng hòa, bang North Carolina) thậm chí còn thẳng thắn hơn: “Tôi ghét nó.”
“Cảm giác như thể Viktor Orbán đang nói chuyện với người dân Hungary vậy,” ông Tillis nhận xét. “Muốn chạy quảng cáo đó ư? Chúng ta có thừa nguồn lực mà. Chi phí cho mấy quảng cáo đó đâu có bao nhiêu.”
Ông Tillis cho biết đoạn quảng cáo này “chẳng có chút hợp lý nào đối với tôi,” khi đề cập đến nội dung cũng như nguồn kinh phí chi trả cho nó.
“Nếu đó là một thông điệp rõ ràng, có sức hút với đông đảo công chúng — một thông báo dịch vụ công cộng thực thụ — thì không sao cả. Nhưng đằng này thì không phải vậy,” ông Tillis nói. “Chẳng khác nào chúng ta đang chống lại chủ nghĩa cộng sản ngay sau khi vừa gặp gỡ lãnh đạo của thế giới cộng sản.”
Ông nói thêm rằng “chẳng có điểm nào hợp lý cả,” nhưng điều vô lý nhất đối với ông chính là việc dùng tiền thuế của dân để chi trả cho quảng cáo này.
Ngay cả Thượng nghị sĩ Mike Rounds (đảng Cộng hòa, bang South Dakota) — người thường xuyên lên tiếng bảo vệ ông Trump — cũng tỏ ý không đồng tình với các quảng cáo này.
“Đó không phải là việc tôi sẽ làm,” ông chia sẻ với chương trình MS NOW.
Tính đến thứ Tư, ông Trump đã tham gia lồng tiếng cho ba đoạn quảng cáo truyền hình — do chính quyền liên bang chi trả — được phát sóng tại các thị trường truyền thông lớn.
Trong đoạn quảng cáo gần đây nhất phát sóng hôm Chủ nhật, ông Trump tuyên bố: “Chúng ta sẽ giải phóng nước Mỹ khỏi những kẻ xấu xa này một lần và mãi mãi,” ám chỉ “nhà nước ngầm” (deep state), “những kẻ hiếu chiến,” “những người theo chủ nghĩa toàn cầu,” “những người cộng sản,” “những người theo chủ nghĩa Marx,” “những kẻ phát xít,” “giới chính trị bệnh hoạn” và “truyền thông đưa tin giả.”
Trong một đoạn quảng cáo khác, ông Trump tuyên bố rằng “đây mới chỉ là sự khởi đầu cho kỷ nguyên vàng của nước Mỹ”. Đoạn quảng cáo thứ ba có cảnh ông Trump khẳng định “nước Mỹ sẽ không bao giờ trở thành một quốc gia cộng sản”, cùng lời nhận xét của Giám đốc điều hành UFC Dana White rằng ông Trump là “người cứng rắn và kiên cường nhất mà tôi từng gặp, và không gì có thể ngăn cản ông ấy đấu tranh hết mình vì đất nước mà ông yêu mến”. Ca khúc “Love Me” được phát làm nhạc nền cho các đoạn quảng cáo này.
Cả ba đoạn quảng cáo đều kết thúc bằng cùng một dòng thông báo: “Được chi trả bởi Chính phủ Hoa Kỳ”.
Nhà Trắng đã lên tiếng bảo vệ các đoạn quảng cáo này, khẳng định đây là những thông báo phục vụ lợi ích công cộng và cho biết các chính quyền tiền nhiệm cũng từng công bố những nội dung tương tự.
“Đừng để giới truyền thông đưa tin giả (Fake News) lấp liếm những lời dối trá của họ về các thông báo phục vụ công cộng đầy ấn tượng của chúng tôi đang được phát sóng trên truyền hình,” Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung viết trên mạng xã hội X.
Tuy nhiên, chưa có chính quyền nào hành động táo bạo đến mức như Nhà Trắng dưới thời ông Trump. Tổng thống thậm chí đã sử dụng lại một đoạn quảng cáo vận động tranh cử, trong khi các đoạn quảng cáo khác cũng mang chủ đề và hình ảnh tương tự.
Điều càng làm mờ ranh giới giữa thông tin công và thông điệp chính trị là việc các đoạn quảng cáo này xuất hiện ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Tất nhiên, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa tỏ ra không hay biết gì về các đoạn quảng cáo này và khẳng định họ chưa từng xem chúng — bao gồm cả đoạn quảng cáo mới nhất được phát sóng trong các chương trình “Fox News Sunday”, “Saturday Night Live” và một số trận đấu bóng bầu dục.
Các Thượng nghị sĩ John Hoeven (Đảng Cộng hòa, bang North Dakota) và John Curtis (Đảng Cộng hòa, bang Utah) đều cho biết họ đã bỏ lỡ các đoạn quảng cáo này.
“Tôi không biết đó là quảng cáo chính trị vì tôi chưa xem nó,” ông Curtis nói.
Tuy nhiên, việc chưa xem quảng cáo không ngăn cản họ đưa ra bình luận. Thượng nghị sĩ John Cornyn (Đảng Cộng hòa, bang Texas) tiết lộ rằng ông cũng chưa xem các đoạn quảng cáo này, nhưng cho biết chỉ cần đọc thông tin về chúng là đủ để ông đưa ra kết luận.
“Tất cả chúng ta đều biết rằng không được phép sử dụng tiền thuế của dân cho mục đích đó,” ông Cornyn nói. Thượng nghị sĩ Shelley Moore Capito (đảng Cộng hòa, bang Tây Virginia) cũng cho biết bà sẽ không chạy những quảng cáo kiểu đó, nhưng vì chưa thực sự xem chúng nên “tôi chỉ có thể nói đến thế thôi.”
“Xét đến những ồn ào xung quanh vụ việc, tôi nghĩ số tiền đó có lẽ nên được chi cho những mục đích khác thì tốt hơn,” bà nói.
Tuy nhiên, vẫn có một số thành viên đảng Cộng hòa lên tiếng bảo vệ Tổng thống. Thượng nghị sĩ Rick Scott (đảng Cộng hòa, bang Florida) khẳng định với các phóng viên rằng Trump “không phải là tổng thống đầu tiên làm điều này,” mặc dù Trump chắc chắn là tổng thống đầu tiên tái sử dụng một quảng cáo vận động tranh cử và dùng tiền thuế của dân để phát sóng nó dưới dạng thông báo dịch vụ công.
Về phía đảng Dân chủ, họ không chỉ dừng lại ở việc bày tỏ lo ngại mà còn bắt tay vào hành động.
Thượng nghị sĩ Patty Murray bang Washington — thành viên cấp cao nhất của đảng Dân chủ trong Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện — cùng Thượng nghị sĩ Chris Murphy (đảng Dân chủ, bang Connecticut) đã gửi thư cho Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin. Họ yêu cầu giải trình về các quảng cáo này cũng như nguồn kinh phí thực hiện, đồng thời gọi việc sử dụng ngân sách chính phủ để phát sóng “các quảng cáo chính trị” là hành động “bất hợp pháp và là sự lạm dụng tiền thuế của dân một cách tham nhũng đến mức gây sốc.”
“Thật khó có thể hình dung ra một sự tương phản nào đáng lên án hơn thế: trong khi Tổng thống Trump cắt giảm bất hợp pháp ngân sách cho các nghiên cứu y tế mang tính sống còn, ông ấy lại sử dụng trái phép tiền thuế của người dân Mỹ để tài trợ cho hoạt động tuyên truyền của chính phủ và đưa các quảng cáo từ chiến dịch tranh cử năm 2024 của mình trở lại sóng truyền hình,” họ viết.
Trong một diễn biến khác, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal (đảng Dân chủ, bang Connecticut) đã phát biểu trên chương trình MS NOW rằng những quảng cáo này là một “điều tồi tệ không thể chấp nhận được.”
“Những quảng cáo mang tính đảng phái, đầy ác ý và hoàn toàn đáng xấu hổ dựa trên những thông tin sai lệch này lẽ ra không bao giờ được chi trả bằng tiền thuế của dân,” ông Blumenthal nói, đồng thời cho biết thêm rằng “Tổng thống lại một lần nữa lạm dụng quyền lực một cách bất hợp pháp. Ông ấy cần phải chịu trách nhiệm về hành động này.”
Ông Murphy cũng đưa ra cảnh báo về tiền lệ nguy hiểm có thể xảy ra.
“Nếu đây trở thành quy tắc mới,” ông nói, “thì mọi tổng thống trong tương lai sẽ chỉ việc sử dụng tiền thuế của dân để thực hiện các chiến dịch tranh cử chính trị của mình.” Khi Thượng nghị sĩ Maggie Hassan (đảng Dân chủ, bang New Hampshire) cố gắng thông qua một nghị quyết theo thủ tục đồng thuận vào thứ Ba—với nội dung khẳng định rằng người đóng thuế không nên phải chi trả cho các quảng cáo tuyên truyền của ông Trump—thì Thượng nghị sĩ Cynthia Lummis (đảng Cộng hòa, bang Wyoming) đã nhanh chóng lên tiếng phản đối.
“Thông điệp cốt lõi của những thông báo dịch vụ công này rất đơn giản: các giá trị Mỹ rất đáng để bảo vệ trước những hệ tư tưởng thất bại của chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa xã hội,” bà Lummis phát biểu tại Thượng viện. “Nếu đó là điều khiến vị thượng nghị sĩ đến từ New Hampshire lo ngại, thì tôi cho rằng nỗi lo ngại ấy phản ánh nhiều điều về phe của bà ấy hơn là về chính thông báo dịch vụ công đó.”