VIETNAMWEEK.NET | THỜI SỰ QUỐC TẾ
Mới đây, Bộ Lao động Hoa Kỳ thông báo Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) – bao gồm rổ hàng hóa từ xăng dầu, dịch vụ y tế cho đến thực phẩm và giá thuê nhà – đã tăng 6,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức lạm phát hàng năm cao nhất của quốc gia này kể từ tháng 11/1990.
Trong khi giới chức trách đổ lỗi cho các điểm nghẽn chuỗi cung ứng, một góc nhìn sâu sắc hơn từ tờ The Guardian(Anh) chỉ ra rằng: Sự thiếu cạnh tranh và quyền lực thao túng của các tập đoàn khổng lồ mới là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến việc giá cả leo thang một cách bất hợp lý.
Góc nhìn bề nổi: Gián đoạn nguồn cung
Theo Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell, một lý do chính khiến giá cả leo thang là do nguồn cung bị gián đoạn do ảnh hưởng của đại dịch. Ông tin rằng sự tắc nghẽn này chỉ mang tính chất tạm thời. Phía chính quyền Tổng thống Joe Biden cũng đang nỗ lực khai thông các cảng container, giảm bớt thủ tục cấp bằng lái xe thương mại để giải quyết nạn thiếu tài xế xe tải nhằm hạ nhiệt giá cả.
Tuy nhiên, giới chính trị gia (đặc biệt là Đảng Cộng hòa) đã liên tục chỉ trích các chính sách thúc đẩy kinh tế của chính quyền đương nhiệm là sai lầm và cảnh báo về một “mùa đông giá rét” với giá xăng dầu phi mã và khan hiếm hàng hóa.
Nguyên nhân sâu xa: Sức mạnh thao túng thị trường của các tập đoàn khổng lồ
Trái ngược với những lời đổ lỗi cho chuỗi cung ứng, bài phân tích trên tờ The Guardian khẳng định vấn đề gốc rễ không hẳn nằm ở lạm phát, mà là sự thiếu cạnh tranh. Nền kinh tế Mỹ đang bị tập trung quá mức vào tay một số ít công ty khổng lồ. Thay vì giảm giá để cạnh tranh giành khách hàng, các tập đoàn này đang “mượn cớ” lạm phát để đồng loạt tăng giá, nhằm thu về mức lợi nhuận kỷ lục.
Dẫn chứng thực tế từ nhiều ngành công nghiệp then chốt:
-
Hàng tiêu dùng: Tập đoàn đa quốc gia Procter & Gamble (P&G) công bố tăng giá hàng loạt mặt hàng từ tã giấy đến giấy vệ sinh với lý do chi phí nguyên liệu và vận chuyển tăng. Thế nhưng, kết thúc quý họ lại báo cáo tỷ suất lợi nhuận khổng lồ lên tới 24,7% và chi tới 3 tỷ USD để mua lại cổ phiếu của chính mình. Đáng chú ý, đối thủ lớn duy nhất là Kimberly-Clark cũng tăng giá gần như cùng thời điểm, cho thấy dấu hiệu phối hợp giá.
-
Thực phẩm & Đồ uống: PepsiCo và Coca-Cola cũng đồng loạt tăng giá dù vẫn ghi nhận lợi nhuận hoạt động hàng tỷ USD. Tỷ suất lợi nhuận của Coca-Cola thậm chí vọt lên 28,9% . Nếu thị trường thực sự cạnh tranh gay gắt, họ đã không thể tăng giá một cách dễ dàng mà không bị mất khách hàng.
-
Năng lượng: Thay vì nhanh chóng tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu thị trường đang tăng cao, các đại gia dầu khí lớn tại Mỹ lại bắt tay bắt cặp, hạn chế nguồn cung để giữ giá dầu ở mức cao nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
Hệ lụy từ việc từ bỏ luật chống độc quyền
Bản tin chỉ ra rằng từ những năm 1980, khi Chính phủ Hoa Kỳ nới lỏng việc thực thi luật chống độc quyền, 2/3 tổng số các ngành công nghiệp tại Mỹ đã trở nên tập trung hơn :
-
Phố Wall từ hàng chục ngân hàng giờ cô đọng lại thành 5 ngân hàng khổng lồ.
-
Ngành hàng không nội địa từ 12 hãng lớn năm 1980 nay chỉ còn 4 hãng kiểm soát đến 80% thị phần chỗ ngồi.
-
Ngành sản xuất máy bay dân dụng lớn chỉ còn lại duy nhất Boeing.
Giải pháp nào cho nền kinh tế Mỹ?
Việc Fed giữ nguyên lãi suất hay chính phủ nỗ lực gỡ rối chuỗi cung ứng chỉ là các giải pháp tình thế phần ngọn. Tờ The Guardian kết luận rằng, dấu hiệu lạm phát giá cả hiện nay chính là hồi chuông cảnh báo về sự độc quyền kinh tế. Biện pháp triệt để và duy nhất để bảo vệ người tiêu dùng Mỹ lúc này là chính phủ phải tích cực áp dụng trở lại luật chống độc quyền để xé nhỏ các siêu tập đoàn, trả lại sự cạnh tranh lành mạnh cho thị trường.
(Nguồn tổng hợp từ Ngo Phong 247 / The Guardian)
*** Link video gốc để bạn theo dõi chi tiết: Ngo Phong 247 | Lý do nào gây nên lạm phát ở Hoa Kỳ