Thỏa thuận của Tổng thống với Iran đang ở tình thế bấp bênh.
Ngôi sao của CNN, Erin Burnett, đã đưa ra một số bằng chứng không thể chối cãi rằng, bất chấp tuyên bố của Tổng thống Donald Trump, chính quyền của ông không có “quyền kiểm soát hoàn toàn” eo biển Hormuz.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tấn công một tàu chở hàng đang di chuyển qua eo biển vào thứ Năm, lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Tehran đồng ý hợp tác hướng tới một thỏa thuận hòa bình vào tuần trước, theo báo cáo của Phố Wall.
Con tàu bị tấn công bằng máy bay không người lái vài giờ sau khi hải quân bán quân sự của Iran cảnh báo các tàu chỉ được đi theo các tuyến đường mà chế độ đã cho phép, làm suy yếu tuyên bố của Trump rằng eo biển hoàn toàn mở cửa theo bản ghi nhớ mà ông đã ký hồi đầu tháng này.
Trước khi vụ tấn công xảy ra, ông Trump từng khẳng định với các phóng viên tại Phòng Bầu dục rằng: “Chúng ta nắm quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển này.”
Tuy nhiên, Burnett nhận định rằng hành động tấn công của Tehran đã nói lên tất cả một cách “đanh thép hơn bất kỳ lời nói nào”.
“Rõ ràng là nếu thực sự nắm quyền kiểm soát hoàn toàn eo biển, thì các quốc gia khác sẽ không thể ném bom tàu bè ngay tại đó,” Burnett nói. “Đó là điều hiển nhiên.”
Thỏa thuận có thời hạn 60 ngày nhằm mở lại eo biển này yêu cầu Iran phải nỗ lực hết sức để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền thương mại qua lại, đổi lại việc Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.
Tổng thống rất muốn mở lại eo biển sau khi cuộc chiến với Iran khiến hoạt động vận tải biển gần như tê liệt, tạo ra nút thắt cổ chai đối với nguồn cung dầu toàn cầu từ vùng Vịnh và đẩy giá dầu tăng vọt.
Trong khuôn khổ thỏa thuận, tuần này Mỹ cũng đã miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran và cho phép Tehran bán dầu thô bằng đồng đô la lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ.
Thỏa thuận này vấp phải nhiều chỉ trích vì mang lại lợi ích cụ thể cho Iran trong khi chỉ đổi lại những cam kết mơ hồ; ngay cả các đồng minh của Tổng thống cũng thừa nhận rằng thỏa thuận này kém chặt chẽ hơn so với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) thời chính quyền Obama – văn bản mà ông Trump đã hủy bỏ trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.
Burnett cho biết, sau vụ tấn công hôm thứ Năm, tính khả thi và tương lai của bản ghi nhớ (MOU) mà ông Trump đưa ra càng trở nên bấp bênh và thiếu chắc chắn hơn.
“Họ vẫn đang kiểm soát Eo biển Hormuz. Họ có thể đóng cửa eo biển này bất cứ lúc nào họ muốn, bất chấp những gì ông Trump vừa tuyên bố,” bà Burnett nói.
Bà cũng chỉ ra rằng eo biển này chỉ là một trong những vấn đề mà Washington và Tehran dường như không tìm được tiếng nói chung về nội dung bản ghi nhớ (MOU).
Ông Trump khẳng định các thanh sát viên hạt nhân sẽ được phép vào Iran, trong khi chính quyền nước này kiên quyết từ chối điều đó.
Tổng thống Iran cũng cho biết chương trình tên lửa của họ không nằm trong thỏa thuận, trong khi ông Trump lại nói rằng tên lửa của Tehran là một trong những lý do khiến Mỹ tham chiến ngay từ đầu.
Tờ The Daily Beast đã liên hệ với Nhà Trắng để đề nghị bình luận về vấn đề này.