Gần 48 giờ sau khi các thiết bị đầu cuối Starshield của Ukraine bắt đầu gặp trục trặc một cách bí ẩn, vẫn chưa có ai ở Washington hay tại SpaceX đứng ra nhận trách nhiệm về quyết định hạn chế khả năng liên lạc của quân đội Ukraine.
Các thiết bị đầu cuối Starshield — phiên bản quân sự hóa của hệ thống internet vệ tinh Starlink do SpaceX phát triển — bắt đầu mất kết nối khi đạt đến một tốc độ nhất định, gây ra tình trạng hỗn loạn trong các đơn vị máy bay không người lái (drone) của Ukraine.
Sự hạn chế bất ngờ này đã làm gián đoạn các hoạt động quân sự đang diễn ra, bao gồm việc sử dụng các loại máy bay không người lái tấn công tầm trung, cũng như các máy bay không người lái đánh chặn mà Ukraine sử dụng để bảo vệ các thành phố trước các đợt oanh tạc từ trên không của Nga.
“Việc không ai ở Washington muốn thừa nhận rằng mình đã gián tiếp giúp Nga sát hại người Ukraine cho thấy quyết định này mang tính độc hại về mặt chính trị đến mức nào,” nhà báo kiêm bình luận viên người Mỹ Michael Weiss chia sẻ với tờ Kyiv Independent.
Các hạn chế này xuất hiện trong bối cảnh Ukraine đang phải chịu áp lực đáng kể và liên tục từ chính quyền Trump, yêu cầu nước này ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga — một hành động mà Kiev coi là yếu tố thiết yếu trong công cuộc phòng thủ trước cuộc xâm lược của Nga.
Ukraine đã nhiều lần đề xuất một “thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng”, trong đó cả hai bên sẽ cùng chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng như nhà máy điện, nhà máy lọc dầu và các kho cảng dầu; tuy nhiên, phía Nga đã liên tục từ chối đề xuất này.
Nhà hoạt động người Ukraine Serhii Sternenko, cựu cố vấn của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, là một trong những người đầu tiên lên tiếng cảnh báo về các hạn chế này vào ngày 14 tháng 10, cho biết “một số nhiệm vụ quan trọng đã bị gián đoạn.”
“Các hạn chế được áp đặt mà không hề có bất kỳ cảnh báo trước nào,” Hạ sĩ quan Dimko Zhluktenko thuộc Trung đoàn Hệ thống Không người lái 413 chia sẻ với Kyiv Independent. “Theo ước tính của tôi, điều này đã gây thiệt hại cho Ukraine lên tới hàng chục triệu đô la.” Khi quy mô của vấn đề dần trở nên rõ ràng hơn trong suốt cả ngày, câu hỏi về việc ai là người thực sự ra lệnh áp đặt các hạn chế này càng trở nên gay gắt, nhưng đến nay vẫn chưa có câu trả lời xác đáng.
Giám đốc điều hành SpaceX, Elon Musk, đã đẩy trách nhiệm về tình trạng chậm tốc độ này sang Lầu Năm Góc và chính quyền Trump, khi tuyên bố vào ngày 14 tháng 10 rằng: “Các hệ thống Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Hoa Kỳ”.
“Mọi giới hạn về tốc độ hay mức độ sử dụng đều do quân đội Hoa Kỳ và cuối cùng là Tổng thống Hoa Kỳ quyết định”, ông Musk phản hồi Fedorov trên mạng xã hội.
Trang tin Axios, dẫn lời các “quan chức Hoa Kỳ”, đưa tin rằng các hạn chế này là kết quả của một “lỗi kỹ thuật trong hệ thống”, mặc dù chưa có bằng chứng nào khác được đưa ra để chứng minh cho thông tin này.
Theo Axios, Nhà Trắng phủ nhận việc tham gia vào việc áp đặt các hạn chế và cho biết họ dự định liên hệ với SpaceX để làm rõ chuyện gì đã xảy ra. Lầu Năm Góc vẫn chưa đưa ra lời giải thích công khai nào về các hạn chế này.
Động thái trên đã gây ra sự phẫn nộ từ cả hai đảng tại Washington, trong bối cảnh Tổng thống Trump – người vốn có tỷ lệ ủng hộ thấp – đang tiến gần đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nơi Đảng Cộng hòa được dự đoán sẽ phải đối mặt với thất bại nặng nề.
“Tôi không kỳ vọng Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth sẽ minh bạch hóa vấn đề này, vì vậy chúng tôi sẽ yêu cầu Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng mở một cuộc điều tra và báo cáo lại cho Quốc hội cũng như người dân Mỹ”, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Thom Tillis viết trên mạng xã hội.
Ông Tillis nhận định: “Ở mức độ nhẹ nhất, đây là một sai sót hoặc sơ suất không thể chấp nhận được; còn ở mức độ tồi tệ nhất, đây có thể là một quyết định có chủ đích nhằm dọn đường cho một cuộc tấn công từ phía Nga”.
Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal – người từng đồng bảo trợ Đạo luật Trừng phạt Lindsey Graham cùng cố Thượng nghị sĩ bang Nam Carolina – chia sẻ trên mạng xã hội: “Các báo cáo về việc Starlink gặp sự cố tại Ukraine là điều vô cùng đáng báo động; nó có khả năng làm tê liệt hệ thống phòng không trước các tên lửa và máy bay không người lái chết chóc của Nga. Ông Trump và ông Musk phải chịu trách nhiệm về việc này”.
Đến ngày hôm sau, hệ thống Starshield đã hoạt động ổn định hơn tại Ukraine, nhưng giới hạn tốc độ mới ở mức 160 km/h vẫn tiếp tục được áp dụng. “Chúng tôi hiện đã xác nhận rằng Starshield hoạt động ở tốc độ 160 km/h, nghĩa là các lỗi kỹ thuật đó đã được khắc phục. Tuy nhiên, chính giới hạn tốc độ này mới là vấn đề. 160 km/h là chưa đủ, và nó hạn chế khả năng tự vệ của chúng tôi trước phía Nga,” Zhluktenko chia sẻ với tờ Kyiv Independent.
“Hiện tại, hoạt động của Starshield đã được khôi phục và vẫn đang tiếp diễn; thông tin này đã được chúng tôi xác nhận thông qua các báo cáo từ các đơn vị,” một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng cho biết với Kyiv Independent.
“Bộ Quốc phòng cũng đang tiếp tục trao đổi để làm rõ mọi nguyên nhân và hoàn cảnh dẫn đến việc áp đặt hạn chế vào ngày hôm qua,” nguồn tin này nói thêm.
Một nguồn tin quân sự Ukraine khác, khi trao đổi với tờ Kyiv Independent với điều kiện giấu tên, cho biết một số đơn vị quân đội Ukraine khác vẫn đang gặp phải các vấn đề gián đoạn. “Có những trường hợp hệ thống hoạt động hoàn hảo, nhưng ở những nơi khác thì lại không như vậy”, nguồn tin này cho hay.
Cả SpaceX lẫn Lầu Năm Góc đều không phản hồi các yêu cầu bình luận từ tờ Kyiv Independent.
Nguồn : The Kyiv Independent