Chúng ta đã nghe rất nhiều CEO nói về việc AI sẽ thay đổi công việc của mọi người. Nhưng AI sẽ thay đổi chính công việc của CEO như thế nào?
Ali Ghodsi, CEO của Databricks, nói với tôi rằng AI đã giúp ông làm việc hiệu quả hơn khoảng 10 lần so với một năm trước — hiệu quả đến mức hiện nay ông tham dự ít cuộc họp hơn rất nhiều.
Công cụ đứng sau tuyên bố đó là Genie, một tác nhân AI (AI agent) mà Databricks vừa nâng cấp toàn diện trong tuần này và hiện quảng bá như một trợ lý luôn hoạt động dành cho doanh nghiệp. Ghodsi sử dụng Genie để theo dõi hoạt động của một công ty trị giá 190 tỷ USD với 12.000 nhân viên. Ông đã trình diễn cách thức hoạt động của công cụ này, qua đó cho thấy một phần tương lai của những tổ chức được vận hành bằng AI.
Thông qua giao diện tương tự ChatGPT, ông có thể đặt câu hỏi về xu hướng chi tiêu của những khách hàng lớn nhất, kỹ sư nào đang có hiệu suất làm việc tốt nhất, hoặc cách suy nghĩ về việc tái cơ cấu tổ chức. Chỉ trong vài phút, hệ thống đưa ra câu trả lời.
Genie cũng tự hoạt động trong nền mà không cần người dùng liên tục đưa ra yêu cầu, chẳng hạn soạn thảo các bản ghi nhớ phục vụ cuộc họp bằng cách khai thác thông tin từ lịch làm việc của CEO.
Với lớp dữ liệu ngữ cảnh (context layer) bên dưới, Genie xây dựng sự hiểu biết về từng nhân viên trong công ty và công việc họ đảm nhiệm, dựa trên mọi thứ, từ lượng mã lập trình mà một người viết ra, biên bản ghi âm cuộc họp cho đến hồ sơ bán hàng.
Điều đó cũng có nghĩa khả năng hữu ích của Genie bị giới hạn bởi chính tổ chức sử dụng nó, chứ không chỉ bởi năng lực của AI: hệ thống có thể cung cấp bao nhiêu thông tin phụ thuộc vào lượng dữ liệu công ty đã thu thập về nhân viên và mức độ sẵn sàng đưa dữ liệu đó vào hệ thống.
Trong số báo tuần này, chúng tôi phỏng vấn một cựu cố vấn AI của Nhà Trắng, người từng chú ý đến Megaspeed — công ty điện toán đám mây mua gom chip NVIDIA và hiện trở thành tâm điểm của những cáo buộc liên quan đến ban lãnh đạo công ty này và CEO NVIDIA Jensen Huang.
Hãy đọc tiếp để tìm hiểu.
CUỘC TRANH LUẬN VỀ LỆNH CẤM XUẤT KHẨU CHIP
Khi Ben Buchanan viết về Megaspeed cho cuốn sách mới của mình, ông không ngờ rằng công ty điện toán đám mây châu Á này lại trở thành tâm điểm của vụ bê bối NVIDIA trong tuần này.
Trong thời gian giữ chức cố vấn AI tại Nhà Trắng dưới chính quyền Biden, ông từng soạn thảo chính sách nhằm ngăn Trung Quốc tiếp cận những dòng chip Mỹ có hiệu suất cao nhất.
Điều khiến ông chú ý lúc đó đơn giản hơn nhiều: Megaspeed, một công ty có trụ sở tại Singapore, tách ra từ một doanh nghiệp Trung Quốc vào năm 2023, đã gần như chỉ sau một đêm trở thành khách hàng lớn nhất của NVIDIA tại Đông Nam Á.
Buchanan, hiện giảng dạy tại Đại học Johns Hopkins, hy vọng sự chú ý dành cho vụ việc lần này sẽ giúp thúc đẩy điều mà ông đã vận động từ năm 2021: siết chặt hơn các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc.
Nhân dịp cuốn sách mới của ông, The Bitter Struggle (Cuộc đấu tranh cay đắng), được phát hành trong tuần này, tôi đã trao đổi với ông về quan điểm của ông trong cuộc tranh luận và liệu ông có nhìn thấy con đường nào để thay đổi chính sách hay không.
Cuộc trò chuyện đã được biên tập lại để ngắn gọn và rõ ràng hơn.
Vì sao ngành sản xuất chip trở thành vấn đề an ninh quốc gia trọng yếu đến như vậy?
Ben Buchanan:
Chip là huyết mạch của các hệ thống AI hiện đại.
AI vận hành theo quy luật được gọi là scaling law (quy luật mở rộng quy mô): bạn đưa càng nhiều năng lực tính toán vào quá trình huấn luyện một hệ thống thì hệ thống đó càng trở nên mạnh hơn.
Khi chúng tôi bước vào Nhà Trắng năm 2021, chúng tôi tin rằng AI sẽ có vai trò thiết yếu đối với an ninh quốc gia, và năng lực tính toán sẽ đóng vai trò thiết yếu đối với AI.
Đó chính là nền tảng cho chính sách của chúng tôi.
Sáu năm sau, tôi cho rằng những nhận định đó đã được thực tế chứng minh. AI quan trọng đối với an ninh quốc gia, và năng lực tính toán quan trọng đối với AI. Hiện nay, cả hai đảng đều đã nhận thức được điều này.
Trong năm 2021 và 2022, chúng tôi đưa ra lập luận đó khi chưa có nhiều bằng chứng như hiện nay. Chúng tôi có niềm tin rất mạnh, và tôi cho rằng những bằng chứng khi ấy đã chỉ ra hướng đi đúng, nhưng việc nói về vai trò của AI trong các hoạt động không gian mạng vào thời điểm đó vẫn còn phần nào mang tính dự đoán.
Ngày nay, rõ ràng AI có vai trò quan trọng trong các hoạt động tác chiến mạng và an ninh quốc gia nói chung.
Điều đó khiến việc bảo vệ lập luận này hiện nay dễ dàng hơn đáng kể so với vài năm trước.
NVIDIA lập luận rằng cấm xuất khẩu chip sang Trung Quốc chỉ khiến Trung Quốc đẩy mạnh phát triển chip nội địa. Ông nghĩ sao?
Ben Buchanan:
Trung Quốc đã bắt đầu những nỗ lực nội địa hóa ngành công nghiệp chip từ năm 2015.
Khi chúng tôi bước vào Nhà Trắng năm 2021, đã rõ ràng rằng nỗ lực nội địa hóa của Trung Quốc không diễn ra thuận lợi.
Chúng tôi cho rằng có thể khiến quá trình đó trở nên khó khăn hơn bằng cách từ chối cung cấp thêm thiết bị sản xuất chip cho Trung Quốc. Chúng tôi đã thực hiện điều đó, đồng thời hạn chế cung cấp chip trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đánh giá của chúng tôi không phải là Trung Quốc thiếu sự tập trung, thậm chí cũng không phải thiếu tiền. Vấn đề là việc này cực kỳ khó thực hiện, và Trung Quốc cần thiết bị phương Tây để làm được điều đó. Chúng tôi có khả năng ngăn họ tiếp cận những thiết bị này.
Tôi vô cùng tôn trọng năng lực kỹ thuật và tài năng khoa học của Trung Quốc. Trung Quốc đã thành công trong việc nội địa hóa một số ngành công nghiệp khác.
Nhưng tôi cho rằng sản xuất chip tiên tiến là công việc khó khăn nhất mà loài người đang thực hiện. Và xin nói thêm, ngay cả Hoa Kỳ cũng gặp khó khăn trong lĩnh vực này.
Trung Quốc cần những đầu vào thiết yếu, bao gồm máy móc tiên tiến từ Hà Lan, Mỹ và Nhật Bản, để nội địa hóa sản xuất chip.
Nếu không có những đầu vào đó, Trung Quốc vẫn còn một chặng đường rất dài mới có thể đạt tới trình độ sản xuất chip tiên tiến nhất thế giới.
Các bạn không cần phải chỉ tin vào lời tôi nói.
Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã điều trần năm 2025 rằng Trung Quốc chỉ có thể sản xuất 200.000 chip, mỗi chip có chất lượng thấp hơn đáng kể so với sản phẩm tương đương của NVIDIA.
Viện Institute for Progress từng đưa ra đánh giá rằng Mỹ và các đồng minh dân chủ có lợi thế khoảng 100 lần so với Trung Quốc về năng lực sản xuất tài nguyên tính toán.
Chưa từng có một hệ thống AI thực sự mạnh nào của Trung Quốc được huấn luyện bằng chip do chính Trung Quốc sản xuất.
Sản xuất chip rất khó. Trung Quốc hiện chưa thể đạt tới trình độ tiên tiến nhất, và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu thiết bị sản xuất có thể khiến việc đó trở nên khó khăn hơn nữa.
Ông nhìn nhận thế nào về sự cân bằng giữa việc tạo ra thị trường cho doanh nghiệp Mỹ và bảo vệ an ninh quốc gia?
Ben Buchanan:
Giá cổ phiếu NVIDIA đã tăng gấp 20 lần kể từ khi các biện pháp kiểm soát chip ban đầu được áp dụng vào năm 2022.
Lý do là nguồn cung chip từ TSMC về cơ bản gần như cố định, trong khi nhu cầu tăng trưởng vô cùng mạnh mẽ. Biên lợi nhuận của NVIDIA đạt 70–80%.
Như chính CEO Jensen Huang từng nói, các công ty Mỹ cũng không thể mua đủ chip từ NVIDIA.
Niềm tin của chúng tôi ngay từ đầu là AI sẽ đủ quan trọng để tạo ra nhu cầu khổng lồ, NVIDIA sẽ hoạt động kinh doanh rất tốt, và chính sách kiểm soát xuất khẩu vẫn có thể phát huy hiệu quả nếu chúng ta chỉ đơn giản quy định rằng NVIDIA không được bán chip cho Trung Quốc.
Và đó chính xác là những gì đã xảy ra.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu không ngăn được Trung Quốc tiếp cận chip thông qua những quốc gia khác. Theo ông, việc thực thi cần đi sâu đến đâu trong chuỗi cung ứng?
Ben Buchanan:
Năm 2024, chúng tôi xây dựng quy định được gọi là Diffusion Rule (Quy tắc phổ biến công nghệ), đặc biệt nhằm giải quyết vấn đề này. Quy định được hoàn tất vào năm 2025.
Mục đích của quy định là ngăn chặn hoạt động buôn lậu và việc tiếp cận trung tâm dữ liệu từ xa thông qua các nước thứ ba như Singapore và Malaysia.
Tổng thống Trump đã tuyên bố ông sẽ không thực thi quy định đó. Tôi cho rằng ông ấy nên thực thi.
Ghi chú của biên tập viên Reuters: Chính quyền Trump đã hủy bỏ quy định này vào tháng 5/2025, với lý do quy định quá phức tạp và gây bất lợi cho khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Mỹ.
Khi đó, chúng tôi rất lo ngại về hoạt động buôn lậu.
Chúng tôi biết Trung Quốc sẽ làm mọi thứ có thể để tiếp cận chip, và việc truy cập từ xa vào các trung tâm dữ liệu là một rủi ro đáng kể.
Chúng tôi muốn chủ động ngăn chặn nguy cơ này trước khi nó xảy ra.
Theo luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, NVIDIA, với tư cách là nhà xuất khẩu, có những trách nhiệm thực sự, bên cạnh trách nhiệm thực thi của chính phủ.
Rõ ràng là cả hai phía đều đã thất bại trong trường hợp này.
Khi còn làm việc trong chính phủ, ông không hạn chế các mô hình AI có trọng số mở (open-weight models), mặc dù hiện nay phần lớn những mô hình mã nguồn mở hàng đầu đều đến từ Trung Quốc?
Ben Buchanan:
Chúng tôi hiểu rõ cuộc tranh luận này, cả những mặt tích cực lẫn tiêu cực.
Quan điểm của chúng tôi khi đó là lợi ích của các mô hình có trọng số mở lớn hơn những rủi ro mà chúng tạo ra. Vì vậy, chúng tôi không áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với chúng.
Sự chú ý hiện nay dành cho NVIDIA, kết hợp với kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ, có khiến ông lạc quan hơn về khả năng thay đổi chính sách không?
Ben Buchanan:
Có.
Các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội đã nói khá rõ rằng họ nhìn thấy những nguy cơ thực sự trong việc chuyển giao công nghệ này cho Trung Quốc, và họ muốn ngăn chặn điều đó.
Vì vậy, đúng, tôi cho rằng có một con đường tiềm năng để tiến tới các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt hơn.
Con đường đó tồn tại, nhưng tôi đã từ bỏ việc đưa ra dự đoán về chính quyền hiện tại.
Những diễn đàn lập pháp rõ ràng nhất là hai dự luật MATCH Act và Outbound Act đang được Quốc hội xem xét.
Cả hai đều là những dự luật hợp lý, có thể buộc chính quyền phải hành động trong việc kiểm soát thiết bị sản xuất chip và bản thân các loại chip.
Nếu có bất kỳ thay đổi nào xảy ra, rất có thể nó sẽ bắt đầu từ những dự luật này.
NGHIÊN CỨU MỚI VỀ VAI TRÒ KÉP CỦA AI TRONG CÁC CUỘC TẤN CÔNG MẠNG
Khi các cuộc tấn công mạng có sử dụng AI liên tục xuất hiện trên các bản tin, liệu AI có thể hỗ trợ lực lượng phòng thủ mạnh mẽ ngang với khả năng hỗ trợ những kẻ tấn công hay không?
Theo một nghiên cứu mới của nhóm do Dawn Song, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học California, Berkeley, dẫn đầu, câu trả lời có lẽ là không, ít nhất trong tương lai gần.
Sự bất cân xứng này xuất phát từ chính cấu trúc của cuộc chiến mạng:
Kẻ tấn công chỉ cần một lỗ hổng khai thác thành công, trong khi bên phòng thủ phải bảo vệ mọi hệ thống và triển khai bản vá ở tất cả những nơi cần thiết.
Bài kiểm chuẩn của nhóm nghiên cứu tập trung vào loại tấn công được gọi là one-day attacks (tấn công khai thác lỗ hổng vừa được công bố bản vá).
Khi một bản vá bảo mật được phát hành, kẻ tấn công so sánh phiên bản mới với phiên bản trước đó để tìm ra lỗ hổng vừa được sửa. Sau đó, chúng xây dựng mã khai thác nhằm tấn công những hệ thống chưa được cập nhật.
Phương thức này đã tồn tại trước khi AI xuất hiện, nhưng đòi hỏi chuyên môn và nhiều công sức.
Trong các thử nghiệm của Song, AI có thể tự tạo ra những mã khai thác hoạt động được chỉ từ các bản vá bảo mật trong khoảng hai giờ, với chi phí chưa đến 30 USD.
Tốc độ này khiến việc triển khai bản vá chậm trễ trở nên đặc biệt nguy hiểm.
Chẳng hạn, tại các bệnh viện, quá trình kiểm tra hệ thống và nguy cơ gián đoạn hoạt động khiến việc cập nhật bảo mật diễn ra rất chậm. Thời gian triển khai trung bình vào khoảng 500 ngày.
Nếu AI có thể biến một bản vá thành công cụ tấn công chỉ trong vài giờ, câu hỏi thực sự không còn là liệu giải pháp khắc phục đã tồn tại hay chưa, mà là mất bao lâu để các tổ chức có thể cài đặt nó.
Phóng viên: Krystal Hu. Biên tập: Rosalba O’Brien.