Ngày 24/09/2026, tổng thống Emmanuel Macron bất ngờ tuyên bố Pháp sẽ triển khai phương tiện quân sự tới bảo vệ cảng Yanbu, trên bờ Biển Đỏ, nằm cách nước Pháp rất xa, trong khi Ả Rập Xê Út và lực lượng Houthi tại Yemen đang trong xung đột.
Anh Vũ RFI
Vì sao Pháp đưa lực lượng bảo vệ cảng Yanbu của Ả Rập Xê Út?
Trước hết, cần nhìn vào vị trí của Yanbu. Đây không chỉ là một cảng dầu thông thường. Yanbu là điểm cuối phía tây của một tuyến đường ống dầu xuyên Ả Rập Xê Út, nối các mỏ dầu ở phía đông, gần Vịnh Ba Tư, với bờ Biển Đỏ ở phía tây.
Tuyến đường ống này có ý nghĩa đặc biệt bởi nó cho phép Ả Rập Xê Út đưa dầu ra thị trường quốc tế mà không bị phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh khu vực đang gia tăng căng thẳng, đây trở thành một lợi thế chiến lược. Nhưng cũng chính vì thế, Yanbu trở thành một mục tiêu quan trọng.
Các lực lượng Houthi từ Yemen đã tiến hành nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và drone nhằm vào các mục tiêu ở Ả Rập Xê Út. Ngày 24 tháng 9, cảng Yanbu cũng nằm trong số những địa điểm bị tấn công. Đêm cùng ngày, quân đội Ả Rập Xê Út cho biết đã đánh chặn khoảng nửa tá tên lửa hướng về Yanbu.
Khi tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố đưa các phương tiện quân sự tới bảo vệ cảng, Paris muốn giải quyết một vấn đề mà họ cho là không chỉ liên quan đến an ninh của Ả Rập Xê Út. Đó còn là vấn đề an ninh năng lượng và thương mại.
Pháp nhập khẩu khoảng 7 đến 10% lượng dầu từ Ả Rập Xê Út. Nếu các cơ sở dầu khí và tuyến xuất khẩu của Ả Rập Xê Út tiếp tục bị tấn công, nguy cơ gián đoạn nguồn cung có thể tác động tới thị trường dầu mỏ và cuối cùng ảnh hưởng đến giá nhiên liệu tại châu Âu.
Nói cách khác, với Paris, bảo vệ Yanbu cũng là bảo vệ một mắt xích trong chuỗi cung ứng năng lượng mà chính Pháp có lợi ích trực tiếp.
Điểm đáng chú ý là cảng Yanbu nằm cách Yemen khoảng 1.200 km. Khoảng cách rất lớn, nhưng không còn đủ để bảo vệ cảng này trước các loại vũ khí tầm xa mà Houthi đang sở hữu.
Theo các chuyên gia, phong trào Houthi, một đồng minh của Iran, có năng lực tác chiến trên bộ đáng kể, đồng thời sở hữu tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và các loại drone có tầm hoạt động xa.
Điều đó làm thay đổi đáng kể những tính toán an ninh của Ả Rập Xê Út. Trước đây, một cơ sở nằm sâu trong lãnh thổ Ả Rập Xê Út có thể được xem là tương đối an toàn trước các lực lượng vũ trang hoạt động tại Yemen. Nhưng với tên lửa và drone tầm xa, khoảng cách 1.200 km không còn là một lá chắn tuyệt đối.
Điểm đáng chú ý là cảng này là đầu ra của tuyến đường ống dầu dài hơn 1.200 km, nối khu vực sản xuất dầu ở phía đông Ả Rập Xê Út với Biển Đỏ. Vì vậy, nếu Yanbu bị vô hiệu hóa, nó có thể ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út.
Đây cũng là lý do bài viết đặt quyết định của ông Macron trong bối cảnh giá dầu và giá nhiên liệu đang tăng. Khi một phần các tuyến vận chuyển và xuất khẩu dầu ở Trung Đông bị đe dọa, thị trường có thể phản ứng bằng cách đẩy giá dầu lên cao.
Theo lập luận của Paris, vì vậy, giải pháp không chỉ là tìm cách xử lý giá nhiên liệu ở khâu cuối cùng, chẳng hạn tại các trạm xăng, mà cần bảo vệ nguồn cung ngay từ đầu. Và vì thế, Yanbu là một trong những điểm mà Paris cho rằng cần được bảo vệ.
Điều này cũng giải thích tại sao Macron nhấn mạnh rằng nhiệm vụ của Pháp là bảo vệ các cơ sở của Yanbu, chứ không phải tham gia trực tiếp vào cuộc chiến giữa Ả Rập Xê Út và Houthi.
Tại sao Ả Rập Xê Út vẫn cần sự hỗ trợ của Pháp?
Ả Rập Xê Út trên thực tế không phải là một quốc gia thiếu năng lực phòng thủ. Riyad sở hữu lực lượng không quân lớn, cùng nhiều hệ thống phòng không, trong đó có hệ thống Patriot của Mỹ. Chính quân đội Ả Rập Xê Út đã đánh chặn các tên lửa hướng tới Yanbu.
Vậy tại sao vẫn cần sự hỗ trợ của Pháp? Câu trả lời nằm ở quy mô của mối đe dọa và diện tích mà Ả Rập Xê Út phải bảo vệ.
Lãnh thổ Ả Rập Xê Út rất rộng, trong khi tuyến đường ống dầu kéo dài hơn 1.200 km. Houthi lại liên tục thử khả năng phòng thủ của Ả Rập Xê Út bằng các cuộc tấn công tầm xa.
Do đó, lực lượng Pháp được đưa vào không phải để thay thế hệ thống phòng thủ của Ả Rập Xê Út, mà để bổ sung thêm một lớp phòng thủ. Cụ thể, Paris có thể triển khai các hệ thống phòng không Mamba để giám sát và bảo vệ khu vực cảng.
Các tàu chiến Pháp đang hoạt động trong khu vực cũng được duy trì ở trạng thái sẵn sàng. Trong trường hợp cần thiết, máy bay chiến đấu Rafale từ căn cứ Al Dhafra của Pháp tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có thể được huy động. Một phương án khác là sử dụng các tàu khu trục trang bị tên lửa đánh chặn Aster 15 và Aster 30. Những phương tiện này đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hoặc drone đang hướng tới các mục tiêu cần bảo vệ.
Điều đáng nói là Pháp không bắt đầu từ con số không. Quân đội Pháp đã duy trì hiện diện tại Trung Đông trong nhiều năm. Từ năm 2024, Pháp cũng tham gia chiến dịch châu Âu Aspides nhằm bảo vệ tự do lưu thông của tàu thương mại trên Biển Đỏ trước các cuộc tấn công của Houthi.
Pháp đồng thời có các căn cứ quân sự tại Djibouti và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Paris có sẵn một mạng lưới quân sự trong khu vực, cho phép phản ứng nhanh hơn khi một đồng minh đề nghị hỗ trợ.
Pháp có nguy cơ bị cuốn vào cuộc chiến ở Trung Đông hay không?
Theo cách Paris giải thích, nhiệm vụ tại Yanbu có giới hạn khá rõ: bảo vệ cơ sở của Ả Rập Xê Út trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone.
Nói cách khác, Pháp không tuyên bố tham gia các hoạt động tấn công Houthi trên lãnh thổ Yemen.
Các phương tiện quân sự được nhắc tới chủ yếu phục vụ mục đích phòng thủ: radar để phát hiện mục tiêu, hệ thống phòng không để đánh chặn và máy bay hoặc tàu chiến trong trạng thái sẵn sàng hỗ trợ.
Theo giới quan sát, quyết định này đã có trong tiền lệ các hoạt động bảo vệ trên không mà Pháp từng thực hiện.
Trong thập niên 1980, Pháp từng triển khai các chiến dịch Manta và Épervier tại Tchad để hỗ trợ chính quyền nước này trước các lực lượng được Libya hậu thuẫn.
Việc Pháp đánh chặn tên lửa và drone nhằm bảo vệ một quốc gia đồng minh cũng không đồng nghĩa với việc Pháp chính thức bước vào một cuộc chiến mới.
Về pháp lý, tổng thống Pháp, với tư cách Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, có thể quyết định triển khai quân đội trong những điều kiện nhất định, đặc biệt khi một quốc gia bị tấn công yêu cầu hỗ trợ.
Tuy nhiên, Quốc Hội vẫn có vai trò giám sát. Chính phủ phải thông báo cho Quốc Hội trong vòng ba ngày sau khi bắt đầu triển khai. Nếu chiến dịch kéo dài quá bốn tháng, chính phủ phải xin phép Quốc Hội để tiếp tục.
Việc bảo vệ Yanbu được Paris xác định là hoạt động hỗ trợ phòng thủ cho Ả Rập Xê Út, chứ không phải quyết định đưa Pháp vào một cuộc chiến trực tiếp với Houthi hay Iran.
Pháp bảo vệ Yanbu chỉ vì dầu mỏ ?
Dầu mỏ chắc chắn là một phần quan trọng của câu chuyện, nhưng không phải toàn bộ. Có thể nhìn quyết định của Paris qua ba lợi ích gắn với nhau.
Thứ nhất là an ninh năng lượng.
Yanbu là cửa ngõ quan trọng để Saudi Arabia đưa dầu ra thị trường qua Biển Đỏ. Trong lúc, Houthi đã gây sức ép lên hoạt động vận tải tại Biển Đỏ. Pháp vốn đã tham gia các hoạt động bảo vệ tự do hàng hải trong khu vực. Việc hỗ trợ bảo vệ Yanbu còn nằm trong một bối cảnh rộng hơn về bảo vệ các tuyến thương mại quốc tế.
Ả Rập Xê Út là một đối tác quan trọng của Pháp, đồng thời là khách hàng truyền thống của ngành công nghiệp quốc phòng Pháp. Trong khi Riyadh được cho là thất vọng về mức độ hỗ trợ quân sự từ Mỹ, Paris có cơ hội thể hiện khả năng cung cấp một dạng hỗ trợ an ninh trực tiếp hơn.
Đối với Pháp, đây cũng là cách chứng minh rằng nước này vẫn có khả năng hành động quân sự độc lập và nhanh chóng tại một khu vực cách xa châu Âu.
Tóm lại : Pháp không chỉ bảo vệ một cảng dầu của Ả Rập Xê Út. Paris đang bảo vệ một mắt xích của nguồn cung năng lượng, một tuyến giao thương chiến lược, đồng thời củng cố quan hệ với Riyad và vị thế của chính mình tại Trung Đông.
Và đó cũng là lý do một cảng nằm cách nước Pháp hàng nghìn kilomet lại trở thành một địa điểm mà Paris nhận thấy cần phải trực tiếp bảo vệ.
(Tổng hợp từ Le Point và Les Echos)