Chính quyền Trump sẽ không gia hạn thỏa thuận thương mại USMCA, thay vào đó chọn đàm phán thêm nhằm đạt được các cải thiện.
David J. Lynch | Ngày 1 tháng 7 năm 2026
Mỹ đã từ chối gia hạn hiệp định thương mại với Canada và Mexico trước hạn chót hôm thứ Tư, thay vào đó bắt đầu một quá trình có thể dẫn đến một thỏa thuận được làm mới hoặc một chuỗi các cuộc rà soát hàng năm làm suy giảm đầu tư.
Theo Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada (USMCA) năm 2020, ba quốc gia có thời hạn đến thứ Tư để gia hạn thỏa thuận thêm 16 năm hoặc tiếp tục đàm phán các sửa đổi tiềm năng. Các quan chức Mỹ và Mexico dự kiến sẽ tổ chức vòng đàm phán thứ ba vào tuần bắt đầu từ ngày 20 tháng 7 tại Thành phố Mexico.
Các cuộc thảo luận chính thức với Canada vẫn chưa bắt đầu. Quan hệ giữa Washington và Ottawa đã trở nên lạnh nhạt trong năm qua, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump có những lời chế giễu về việc biến quốc gia hàng xóm thành “tiểu bang thứ 51” của Mỹ và hành động trả đũa của Canada đối với mức thuế quan của Mỹ. Nếu không đạt được thỏa thuận nào, hiệp định thương mại Bắc Mỹ sẽ phải chịu sự rà soát hàng năm trong một thập kỷ trước khi hết hạn vào năm 2036 — một kết quả mà ít ai lường trước.
Vào thứ Tư, Jamieson Greer, Trưởng đoàn đàm phán thương mại Mỹ, đã tiến hành cuộc rà soát hiệp định theo yêu cầu trong một cuộc họp trực tuyến với các đối tác ở Mexico và Canada. Mỹ đã ngăn chặn khả năng gia hạn và “sẽ tiếp tục làm việc với Mexico và Canada để giải quyết các thiếu sót của Hiệp định cũng như tình trạng thâm hụt thương mại của chúng tôi với các nước này”, ông Greer cho biết trong một tuyên bố.
“Về mặt lý thuyết, họ có thể làm điều này hàng năm trong 10 năm tới. Nhưng tôi tin rằng chính quyền muốn hoàn thành việc này trước cuối năm nay”, Dan Ujczo, một luật sư thương mại ở Columbus, Ohio, nhận định.
Trong hơn ba thập kỷ, các đời Tổng thống Mỹ thuộc cả hai đảng đều theo đuổi mô hình thương mại khu vực dựa trên cơ sở giảm hoặc xóa bỏ hầu hết thuế quan đối với hàng hóa di chuyển giữa ba quốc gia Bắc Mỹ.
Tuy nhiên, ông Trump đã từ bỏ phương pháp đó và áp đặt các mức thuế mới đối với hàng hóa từ Canada và Mexico, ảnh hưởng đến thép, nhôm, đồng, xe hạng nặng và các mặt hàng khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của USMCA. Chính quyền coi những hành động này là quan trọng hơn việc cập nhật thỏa thuận thương mại ba bên mà ông Trump đã đạt được trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.
“Tổng thống đã thay đổi cục diện giữa Mỹ, Canada và Mexico. Tôi có thể nói rằng ông ấy đã đưa USMCA vào trong các chính sách thương mại và thuế quan mới”, một quan chức cấp cao trong chính quyền phát biểu giấu tên cho biết.
Mới chỉ 6 năm trước, ông Trump đã ăn mừng USMCA tại một lễ kỷ niệm ở Nhà Trắng, gọi đó là “thỏa thuận thương mại lớn nhất, công bằng nhất, cân bằng nhất và hiện đại nhất từng đạt được”. Nhưng giờ đây, ông thường xuyên gièm pha hiệp định này, gợi ý rằng ông có thể rút Mỹ khỏi thỏa thuận và làm xáo trộn gần 2.000 tỷ USD thương mại hàng hóa và dịch vụ hàng năm.
Khó chịu vì thâm hụt thương mại ngày càng tăng với Mexico, ông Trump muốn có các điều khoản mới nhằm đưa thêm việc sản xuất ô tô về Mỹ và hạn chế khả năng của Trung Quốc trong việc lách thuế quan của Mỹ bằng cách vận chuyển hàng hóa đến khách hàng Mỹ thông qua Mexico. Canada và Mexico hy vọng sẽ thoát khỏi các mức thuế quan trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, nhưng có vẻ khó đạt được sự miễn trừ hoàn toàn.
Sự không chắc chắn kéo dài về các quy tắc thương mại Bắc Mỹ sẽ ít ảnh hưởng đến nền kinh tế Mỹ, nhưng có khả năng sẽ làm giảm đầu tư vào hai quốc gia láng giềng — một khả năng không làm chính quyền Trump bận tâm. Các công ty lo lắng về rủi ro khi đầu tư vào Canada hoặc Mexico nên xây dựng các nhà máy mới tại Mỹ, vị quan chức cấp cao của chính quyền nhận định.
Triển vọng viết lại một phần USMCA — hiệp định thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1994 — có thể đã gây ra những nghi ngại trong giới lãnh đạo doanh nghiệp. Đầu tư trực tiếp nước ngoài của Mỹ vào Mexico năm ngoái là 15,9 tỷ USD, giảm nhẹ so với 16,5 tỷ USD vào năm 2024.
Hạn chốt đường “cửa sau” của Trung Quốc vào thị trường Mỹ là một phần cốt lõi trong việc xem xét lại USMCA. Mexico đã tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Chính quyền Trump hiện muốn đảm bảo một lập trường chung về kiểm soát xuất khẩu và giới hạn đầu tư liên quan đến Trung Quốc.
“Vì lý do an ninh quốc gia… Tôi muốn chuỗi cung ứng của chúng ta xuất phát từ bán cầu này… từ Bắc Mỹ. Đó là nơi chúng ta muốn có nó”, ông Greer nói trước khán giả tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại vào tháng 5.
Các nhà sản xuất ô tô Mỹ có nhiều nguy cơ bị ảnh hưởng nhất trong cuộc rà soát đang diễn ra. Xe do các công ty như General Motors và Ford sản xuất phải vượt qua biên giới Mexico và Canada nhiều lần trước khi hoàn thiện. Do đó, chế độ miễn thuế của USMCA là sống còn đối với hoạt động của họ.
Các chính sách thương mại của ông Trump đã gây tổn hại cho ngành sản xuất trong nước mà ông ủng hộ, các lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành cho biết. Các nhà máy sản xuất xe và phụ tùng của Mỹ đã mất hơn 21.000 việc làm kể từ khi USMCA có hiệu lực.
Theo các thỏa thuận “thương mại có qua có lại” mà chính quyền đã đạt được với Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh Châu Âu, việc vận chuyển xe sản xuất tại các thị trường đó đến Mỹ và chịu mức thuế quy định còn rẻ hơn so với việc sản xuất chúng tại Mỹ, các lãnh đạo ngành cho biết.
Thêm vào đó, nhiều mẫu xe Nhật Bản được bán tại Mỹ — chẳng hạn như Nissan Armada và Toyota Land Cruiser — không chứa linh kiện nào của Mỹ, theo Cơ quan An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Mỹ.
“Các nhà sản xuất ô tô Mỹ hiện phải đối mặt với sự bất lợi. … Chúng tôi kêu gọi một giải pháp nhanh chóng và bền vững để đảm bảo một sân chơi bình đẳng và mang lại sự chắc chắn dài hạn cần thiết cho các khoản đầu tư ô tô thâm dụng vốn”, Matt Blunt, Chủ tịch Hội đồng Chính sách Ô tô Mỹ, phát biểu.
Trong đợt cải tổ USMCA, các quan chức chính quyền đã đề xuất yêu cầu một nửa linh kiện của xe phải được sản xuất tại Mỹ để được hưởng mức thuế thấp hơn. Mỹ cũng đang đẩy mạnh việc tăng tỷ lệ nội địa hóa Bắc Mỹ lên hơn 80% so với mức 75% như hiện nay.
Các giám đốc điều hành ngành ô tô cho biết họ sẽ gặp khó khăn để đáp ứng các mục tiêu cao hơn này. Sau nhiều thập kỷ chuyển sản xuất ra nước ngoài, một số phụ tùng ô tô, chẳng hạn như bộ dây điện (wiring harnesses), không có sẵn với số lượng lớn trong nước.
Nhà Trắng khẳng định họ tiếp tục làm việc với ngành công nghiệp và lên tiếng bảo vệ phương pháp tiếp cận của Tổng thống.
“Không có Tổng thống nào làm nhiều hơn để hồi sinh ngành công nghiệp ô tô Mỹ như Tổng thống Trump, người đã khởi xướng một chương trình nghị sự quyết liệt về thuế quan ô tô, cắt giảm thủ tục hành chính nhanh chóng, giảm thuế và thậm chí là một khoản khấu trừ thuế mới đối với tiền lãi vay cho ô tô Sản xuất tại Mỹ (Made-in-USA)”, Kush Desai, người mạn đàm của Nhà Trắng cho biết.
Trong khi Nhà Trắng theo đuổi một thỏa thuận cập nhật, một số đại diện ngành than phiền rằng họ đã mất đi quyền tiếp cận truyền thống vào các cuộc đàm phán. Điều lệ chính thức cho 16 ủy ban tư vấn thương mại ngành đã hết hạn vào đầu năm nay.
Chính quyền cho biết vào tháng 5 rằng họ sẽ sớm bổ nhiệm các hội đồng ngành mới. Nhưng cho đến khi điều đó diễn ra, các giám đốc điều hành — những người trước đây được chính phủ cho phép xem các bản thảo thỏa thuận khi chúng đang được đàm phán và đưa ra góp ý — hiện vẫn đang đứng ngoài cuộc.
“Chính quyền chưa cho thấy họ sẵn sàng tham gia một cách toàn diện, có cấu trúc với ngành công nghiệp, và tôi hy vọng điều đó không dẫn đến các kết quả dưới mức kỳ vọng về mặt chính sách thương mại”, một giám đốc điều hành ngành sản xuất cho biết.
Nguồn : The Washington Post