Ông Donald Trump hôm thứ Sáu cho biết Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã ký kết một thỏa thuận, theo đó Mỹ sẽ thiết lập sự hiện diện quân sự đáng kể tại Greenland, đồng thời ngăn chặn các đối thủ của Mỹ xây dựng căn cứ trên hòn đảo này.
By Gram Slattery, Erin Banco, Jacob Grønholt-Pedersen and Stine Jacobsen
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ viết rằng các đối thủ của Mỹ sẽ không thể thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm trên đảo nếu không có sự chấp thuận của Hoa Kỳ, và thỏa thuận này không có thời hạn kết thúc.”Theo chỉ đạo của tôi, chúng tôi đã làm việc với đại diện của Đan Mạch và Greenland để đảm bảo rằng Hoa Kỳ sẽ MÃI MÃI có toàn quyền thực hiện các hành động cần thiết tại Greenland nhằm bảo đảm và bảo vệ an ninh cho cả Greenland lẫn Hợp chủng quốc Hoa Kỳ,” ông Trump viết.
Trước đó cùng ngày, Reuters đưa tin độc quyền rằng Mỹ và Đan Mạch đang tiến gần đến một thỏa thuận nhằm tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland – một vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch – nhưng thỏa thuận này sẽ không bao gồm việc thực hiện tham vọng lâu nay của ông Trump là mua lại hòn đảo này cho Hoa Kỳ.
Mỹ vốn đã có quyền gần như tuyệt đối về việc bay qua không phận và đặt căn cứ tại Greenland nhờ một hiệp ước ký năm 1951.
Tuy nhiên, thông báo của ông Trump cho thấy ông hài lòng với kết quả đàm phán và có thể sẽ không khơi lại ý định thâu tóm vùng lãnh thổ này, ít nhất là trong tương lai gần. Ông cho biết – dù không đi vào chi tiết – rằng Mỹ sẽ sớm triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn tại hòn đảo này, nơi hiện đã có một căn cứ của Lực lượng Không gian (Space Force) ở vùng tây bắc hẻo lánh.
“Đây là một giấc mơ đã trở thành hiện thực đối với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ,” ông Trump viết.
MỨC ĐỘ CỤ THỂ CỦA THỎA THUẬN VẪN CHƯA RÕ RÀNG
Văn phòng Thủ tướng Đan Mạch hôm thứ Sáu cho biết thỏa thuận này sẽ tăng cường an ninh tại khu vực Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực.
Thủ tướng Greenland, ông Jens-Frederik Nielsen, phát biểu trong một thông cáo rằng thỏa thuận này ghi nhận các lợi ích của Greenland cũng như vai trò của hòn đảo Bắc Cực này trong hợp tác quốc tế. “Điều này mang lại lợi ích cho tất cả chúng ta,” ông nói.
Tính đến tối thứ Sáu, vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, bao gồm việc liệu có căn cứ quân sự mới nào của Mỹ được xây dựng theo thỏa thuận này hay không. Các bài đăng của ông Trump trên mạng xã hội Truth Social về các cuộc đàm phán hoặc thỏa thuận thường thiếu bối cảnh hoặc thông tin chi tiết cụ thể.
Ông Imran Bayoumi, cựu quan chức Lầu Năm Góc hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Atlantic Council, cho rằng việc Mỹ có thể xây dựng căn cứ mà không cần sự chấp thuận của Greenland hay Đan Mạch sẽ là một điều mới mẻ; tuy nhiên, nhìn chung “có vẻ như Washington hoàn toàn có thể đạt được nhiều mục tiêu trong số này thông qua ngoại giao và đối thoại mà không làm căng thẳng mối quan hệ rộng lớn hơn giữa Mỹ và NATO”.
Cũng chưa rõ thỏa thuận này sẽ được đón nhận như thế nào tại Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Người dân trên đảo mong muốn độc lập và tỏ thái độ không hài lòng trước những nỗ lực của Mỹ nhằm khẳng định quyền kiểm soát.
Trong một tuyên bố riêng, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết thỏa thuận này giải quyết “một cách vĩnh viễn và triệt để” các lo ngại về an ninh quốc gia của Washington liên quan đến hòn đảo này.
“Greenland sẽ mãi mãi là một phần trong khu vực phòng thủ chiến lược của Bắc Mỹ, đồng thời ngăn chặn bất kỳ đối thủ nào tiếp cận hòn đảo cũng như khu vực lân cận,” ông viết.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ, phát biểu với điều kiện giấu tên để thảo luận về các điều khoản cụ thể, cho biết thỏa thuận cấm các quốc gia không thuộc NATO xây dựng căn cứ tại Greenland và chỉ cho phép Mỹ cùng các đồng minh thực hiện các “khoản đầu tư nhạy cảm” (không được nêu chi tiết). Quan chức này cho biết thỏa thuận cấp cho Mỹ quyền tiếp cận, quyền đặt căn cứ và quyền bay qua không phận một cách vĩnh viễn, đồng thời các quyền này vẫn sẽ có hiệu lực ngay cả khi Greenland giành được độc lập.
Tin bài của Gram Slattery và Erin Banco tại Washington cùng Jacob Gronholt-Pedersen và Stine Jacobsen tại Copenhagen; Thông tin bổ sung từ Humeyra Pamuk và Idrees Ali tại Washington cùng Louise Breusch Rasmussen tại Copenhagen; Biên tập bởi Don Durfee và Rosalba O’Brien.
Làm việc tại Copenhagen, Jacob phụ trách chỉ đạo công tác đưa tin về Đan Mạch, Iceland, Greenland và Quần đảo Faroe. Ông chuyên sâu về các vấn đề an ninh và địa chính trị tại khu vực Bắc Cực và Biển Baltic, cũng như theo dõi các tập đoàn lớn như hãng dược phẩm Novo Nordisk (nổi tiếng với thuốc trị béo phì), hãng bia Carlsberg và tập đoàn vận tải biển Maersk. Trước khi chuyển đến Copenhagen vào năm 2016, Jacob đã có 7 năm làm việc tại Moscow để đưa tin về ngành dầu khí Nga cho Dow Jones Newswires và The Wall Street Journal, sau đó là 4 năm tại Singapore chuyên trách mảng thị trường năng lượng cho WSJ và Reuters.
Stine Jacobsen là phóng viên cấp cao tại Reuters, nơi cô đã gắn bó hơn một thập kỷ. Hiện làm việc tại Copenhagen, cô đưa tin về chính trị và kinh doanh trên khắp khu vực Bắc Âu và Baltic. Các bài viết của cô bao gồm thông tin về những công ty lớn của Đan Mạch như Novo Nordisk, Orsted, Vestas, Maersk và Lego, cũng như các vấn đề liên quan đến Bắc Cực và an ninh khu vực. Cô hiện là thành viên hội đồng quản trị của Trung tâm Báo chí Quốc tế (International Press Centre) tại Copenhagen.
REUTERS