VIETNAMWEEK — BẢN TIN ĐẶC BIỆT CHÍNH TRỊ HOA KỲ
Thực hiện: Kiều Phong (Washington D.C.)
1. Lindsey Graham qua đời: Một đời quyền lực, một di sản đầy mâu thuẫn
Thượng nghị sĩ (TNS) Lindsey Graham của bang Nam Carolina đã đột ngột qua đời vào tối thứ Bảy, ngày 11 tháng 7 năm 2026, ở tuổi 71 [00:36]. Cái chết của ông gây chấn động lớn bởi chỉ một ngày trước đó, ông vẫn xuất hiện đầy năng lượng tại Kyiv (Ukraina) để đàm phán về gói trừng phạt mới chống lại Nga [00:42]. Kết luận y khoa sơ bộ cho thấy ông bị bóc tách động mạch chủ xuất phát từ bệnh xơ cứng động mạch, hiện đang chờ kết quả xét nghiệm độc chất để có chứng tử chính thức [01:27].
Di sản chính trị của Graham để lại một bức tranh đầy mâu thuẫn. Về đối ngoại, ông là một “diều hâu” không mệt mỏi, luôn tin rằng mọi cuộc khủng hoảng toàn cầu có thể giải quyết bằng vũ khí và trừng phạt, nhưng lại ít khi tính đến cái giá mà người dân bình thường phải trả [02:57]. Về đối nội, mối quan hệ giữa ông và Donald Trump là câu chuyện kỳ lạ nhất Washington: từ một người chỉ trích Trump gay gắt năm 2016, ông trở thành đồng minh trung thành nhất, sẵn sàng đảo ngược lập trường để bảo vệ Trump sau vụ 6 tháng 1 năm 2021 [05:58]. Sự ra đi của ông làm thu hẹp thế đa số của Đảng Cộng hòa tại Thượng viện xuống còn 52–47 [10:52], buộc bang Nam Carolina phải kích hoạt quy trình bổ nhiệm tạm thời và tổ chức một cuộc bầu cử sơ bộ đặc biệt vào tháng 8 tới [11:05].
2. McConnell phá vỡ im lặng sau nhiều tuần nằm viện
Sau gần một tháng im lặng kể từ khi nhập viện vào giữa tháng 6 năm 2026 do một cú ngã tại nhà riêng, TNS Mitch McConnell (84 tuổi) đã chính thức lên tiếng qua một lá thư dài gửi cử cử tri Kentucky [14:15]. Văn phòng của ông cũng công bố bức ảnh ông đang đọc báo nhằm dập tắt các tin đồn ác ý từ phong trào MAGA cho rằng ông đã “chết não” [14:59].
McConnell xác nhận các kiểm tra y tế cho thấy ông không bị gãy xương, chấn thương não, đau tim hay đột quỵ, nhưng có bị ngã bất tỉnh ngắn và bị viêm phổi nhẹ [15:16]. Hiện ông đã chuyển sang trung tâm phục hồi chức năng để lấy lại sức khỏe [16:05]. Dù tuyên bố cam kết hoàn thành nhiệm vụ, việc ông không đưa ra ngày trở lại cụ thể vẫn để lại những dấu hỏi lớn về tương lai chính trị của vị lãnh tụ kỳ cựu này [16:28].
3. Người giàu nhận quà, dân lao động trả hóa đơn
Tròn một năm sau khi Đạo luật Hạ viện số 1 (Đạo luật giảm thuế “lớn và đẹp”) được chính quyền ban hành, báo cáo từ tổ chức Defend America Action chỉ ra bản chất thực sự của chính sách này: “Người giàu nhận quà, gia đình lao động trả hóa đơn” [20:57].
Trong năm 2026, nhóm 1% những người giàu nhất nước Mỹ được hưởng tới 117 tỷ USD tiền giảm thuế (trung bình 66.000 USD/người), lớn hơn phần của 60% dân số thu nhập thấp cộng lại [21:10]. Để bù đắp, chính quyền đã thực hiện đợt cắt giảm y tế lớn nhất lịch sử, rút hơn 1.000 tỷ USD khỏi Medicaid và Obamacare [21:45], khiến hơn 8 triệu người mất bảo hiểm và hàng ngàn bệnh viện nông thôn đứng trước nguy cơ đóng cửa [22:52]. Ngoài ra, 187 tỷ USD bị rút khỏi chương trình hỗ trợ dinh dưỡng (SNAP) khiến hàng triệu trẻ em và người nghèo bị cắt trợ cấp thực phẩm [24:17].
4. “Xăng tự do” (Freedom Fuel) và thứ chủ nghĩa xã hội giấu mặt của Trump
Tòa Bạch Ốc hiện đang tích cực quảng bá cho mạng lưới trạm xăng mang tên Freedom Fuel bán xăng dưới giá thị trường tại Philadelphia và New Jersey [28:57]. Dù chính quyền khẳng định đây là doanh nghiệp tư nhân tự giảm biên lợi nhuận, cấu trúc sở hữu của công ty này hoàn toàn bí ẩn và công ty mẹ lại nộp đăng ký nhãn hiệu đúng vào ngày Trump đăng bài quảng bá [29:47].
Dữ liệu ngành năng lượng cho thấy mức giá này chắc chắn gây thua lỗ lớn (ước tính 250.000 USD/tháng cho 25 trạm xăng) [32:14]. Thực chất, việc lấy một thực thể (hoặc nguồn tiền bí ẩn) phối hợp với chính phủ để bóp méo giá thị trường nhằm trợ cấp cho một nhóm cử tri chính là bản chất của “Chủ nghĩa xã hội” mà Đảng Cộng hòa luôn bài xích [33:15]. Khi cánh tả đề xuất mở cửa hàng thực phẩm công giá rẻ để giúp người nghèo, phe Cộng hòa gọi đó là hiểm họa đỏ; nhưng khi Trump dùng một mạng lưới mờ ám để thao túng giá xăng kiếm phiếu, họ lại dán nhãn đó là “Tự do” và vận hành nó trong bóng tối [34:02].
5. Trump muốn khoe thành tích, nước Mỹ vẫn ngổn ngang
Nhân dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc (ngày 4 tháng 7), Tổng thống muốn biến ngày này thành một sân khấu trình diễn thành tích cá nhân với hàng loạt dự án mang tính biểu tượng, nhưng thực tế lại vô cùng ngổn ngang [38:02]:
-
Hồ phản chiếu (Reflecting Pool): Dự án cải tạo trị giá 14 triệu USD vừa hoàn thành xong đã bị tảo nở hoa nghiêm trọng và lớp sơn “xanh cờ Mỹ” dưới đáy hồ bong tróc ngay lập tức do ép tiến độ chính trị thay vì tiêu chuẩn kỹ thuật [39:45].
-
Quảng trường Lafayette: Được quảng cáo sửa sang đón ngày độc lập nhưng thực tế lại bị phong tỏa, chặn không cho người dân vào vì lý do an ninh của Mật vụ [43:10].
-
Tài khoản đầu tư Trump: Chương trình tặng 1.000 USD cho trẻ em bằng ngân sách nhà nước (tiền thuế của dân) nhưng lại khôn ngoan gắn tên cá nhân tổng thống vào để quảng bá thương hiệu [44:35].
-
Các dự án dở dang khác: Ủy ban Giáo dục Yêu nước 1776 gần như chưa tồn tại trên thực tế [46:13]; Vườn quốc gia Các anh hùng Mỹ vẫn kẹt trong các tranh tụng pháp lý về đất công [48:41]; ngay cả chiến dịch lấp ổ gà tại Washington cũng bị trễ hạn [50:23].
Kết luận: Những dự án kỷ niệm 250 năm cho thấy khoảng cách lớn giữa việc quản trị quốc gia bền vững và một chương trình trình diễn truyền hình thực tế – nơi các bề mặt được sơn phết bóng bẩy để tuyên bố chiến thắng, trong khi bên trong vẫn còn nguyên những đổ vỡ và ngổn ngang [51:19].
Nguồn tư liệu chi tiết từ bản tin gốc: http://www.youtube.com/watch?v=lhh75arbTt8