Tham nhũng là câu chuyện gia đình của nhà Trump
Tác giả: DAN RATHER VÀ ĐỘI NGŨ STEADY
Ngày 5 tháng 10
Quay lại thời điểm tháng 1, Donald Trump đã đưa ra một thừa nhận gây sốc — một điều đe dọa sẽ ám ảnh ông khi ngày bầu cử 3 tháng 11 đến gần.
Trong một cuộc phỏng vấn sâu với tờ The New York Times, các phóng viên đã hỏi ông về các hoạt động kinh doanh trong nhiệm kỳ thứ hai so với nhiệm kỳ đầu tiên. “Vậy tại sao hiện tại ông lại thực hiện các thương vụ kinh doanh?” — phóng viên Tyler Pager đặt câu hỏi. Thay vì phủ nhận việc mình vừa điều hành đất nước vừa làm kinh tế, ông trả lời: “Vì tôi nhận ra rằng chẳng ai quan tâm cả.”
Mười tháng sau, có vẻ như công chúng lại quan tâm. Quan tâm rất nhiều.
Theo một cuộc khảo sát gần đây của Gallup, 89% người được hỏi tin rằng tham nhũng trong chính phủ đang diễn ra diện rộng. Không có gì kinh ngạc khi đây là mức cao kỷ lục. Điều này hoàn toàn trùng khớp với cuộc khảo sát của Economist/YouGov khi hỏi về những từ ngữ mô tả đúng nhất về Trump. Từ đứng đầu danh sách là “tham nhũng”, tiếp theo là “nguy hiểm” và “xa rời thực tế”.
Thói tham nhũng của Trump đã là một bí mật công khai từ nhiều năm nay, nhưng ông đang thực hiện nó với tần suất dày đặc hơn nhiều so với nhiệm kỳ đầu. Tại sao ông lại cho rằng không ai quan tâm? Thứ nhất, chiến lược “vòi chữa cháy” (xả dồn dập thông tin) của ông đang phát huy tác dụng. Công chúng cảm thấy kiệt sức trước làn sóng trục lợi cá nhân và chỉ đơn giản là quá mệt mỏi để phàn nàn. Mà việc phàn nàn thì có ích gì khi các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Quốc hội lại chính là những kẻ dung dưỡng hàng đầu cho mức độ tham nhũng chưa từng có của Trump?
Trump đã tạo ra một môi trường hoàn hảo để thực hiện các hành vi tham nhũng mà không bị trừng phạt. Ông đã lấp đầy Tòa án Tối cao bằng các thẩm phán có thiện chí với mình. Ông đã thanh trừng những người bất đồng ý kiến khỏi Đảng Cộng hòa bằng cách ủng hộ các ứng cử viên vòng sơ bầu cử đối đầu với những người đương nhiệm kém nghe lời. Điều này cũng đóng vai trò như một đòn răn đe đối với những người còn lại trong Quốc hội.
Những rào cản chính quyền từng tồn tại để ngăn chặn những khuynh hướng tồi tệ nhất của các quan chức đã bị Trump dỡ bỏ. Các Tổng thanh tra đã bị sa thải. Văn phòng Đạo đức Chính phủ và Bộ phận Liêm chính Công thuộc Bộ Tư pháp đã bị rút rượt. Ông cũng tự bao quanh mình bởi một Bộ trưởng Toàn những kẻ “làm thảm chùi chân”, không ai dám thách thức ông.
Các tiêu chuẩn về những gì có thể chấp nhận được đã bị xáo trộn. Peter Baker của tờ The Times đã nêu bật một ví dụ điển hình cho sự dịch chuyển tư duy này. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Trump muốn tổ chức Hội nghị G7 tại khu nghỉ dưỡng đánh golf tư nhân của mình ở Miami. Các nghị sĩ Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa tại Quốc hội đã phản ứng dữ dội, và kế hoạch buộc phải thay đổi. Tua nhanh bảy năm sau, Trump quyết định tổ chức Hội nghị G20 tại chính khu nghỉ dưỡng đó, và hầu như không một ai trong Quốc hội lên tiếng.
“Hãy thành thật với nhau — trong số tất cả những điều tồi tệ ông ấy đã làm, việc này khá nhỏ nhạt. Nhưng đó là một ví dụ rất rõ ràng, dễ hiểu về cách ông ấy đã hạ thấp các tiêu chuẩn đạo đức,” — Paul Rosenzweig, cựu cố vấn cao cấp trong cuộc điều tra Tổng thống Bill Clinton của Ken Starr, nhận định.
Sự tham nhũng của Trump ăn sâu đến mức nhiều người đã trở nên chai sạn với nó. Những hành vi trục lợi của ông có thể chia thành hai nhóm: tham nhũng để làm giàu cho bản thân và tham nhũng để củng cố quyền lực. Hãy cùng điểm qua một số mưu đồ táo tợn nhất của ông.
Theo Forbes, Trump đã kiếm được hơn 2 tỷ USD trong nhiệm kỳ đầu tiên. Đó là một con số kinh ngạc và chưa từng có đối với một tổng thống Mỹ, nhưng chẳng là gì so với những gì ông đang vơ vét trong nhiệm kỳ thứ hai.
Chúng ta biết rằng Trump đã kiếm được 2,24 tỷ USD chỉ riêng trong năm 2025 vì ông bắt buộc phải nộp báo cáo minh bạch tài chính hàng năm. Báo cáo năm 2025 của ông dài tới 197 trang. Để so sánh, báo cáo cuối cùng của Biden chỉ dài 11 trang.
Chúng ta đã đi một chặng đường rất xa kể từ thời Harry Truman — người chỉ nhận lương tổng thống khi tại vị. Ông nhận khoản tiền hưu trí quân đội 113 USD mỗi tháng sau khi rời Nhà Trắng vào tháng 1 năm 1953. Ông từng nói rằng việc “thương mại hóa uy tín và sự tôn nghiêm của văn phòng tổng thống” là sai trái.
Chúng ta đã vượt qua mốc “thương mại hóa” từ lâu. Ngày nay, không còn ranh giới nào phân định giữa các hoạt động kinh doanh của Trump và chức vụ Tổng thống của Trump. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã mua lại một nửa công ty tiền điện tử World Liberty Financial của gia đình Trump. Hai tuần sau, Trump đã cho phép UAE tiếp cận với các lô chip máy tính quý hiếm và cực kỳ giá trị.
Ai có thể quên món quà là chiếc chuyên cơ sang trọng từ hoàng gia Qatar, hay dự án “bán lệnh ân xá”, hay thỏa thuận miễn trừ với Sở Thuế vụ (IRS) trị giá hơn 100 triệu USD, hay khoản tiền 80 triệu USD ông nhận được từ các vụ dàn xếp kiện tụng hầu như vô căn cứ nhắm vào các công ty truyền thông?
Bạn còn nhớ khi Trump cấm CNN, MS NOW và Politico vào Nhà Trắng không? Ông thậm chí còn tìm cách kiếm tiền từ động thái bất hợp pháp đó.
Vì lệnh cấm này, Nhóm phóng viên báo chí Nhà Trắng (đơn vị cung cấp nguồn tín hiệu hình ảnh cho các bài phát biểu và sự kiện của Trump) đã từ chối đưa tin cho đến khi các tổ chức truyền thông kia được phép quay trở lại. Trong thời gian đó, Nhà Trắng đột ngột ra mắt “Trump TV” — một kênh phát sóng trực tiếp các sự kiện của Trump do người dân nộp thuế ở Mỹ chi trả. Chỉ vài ngày sau khi dịch vụ này xuất hiện trên sóng kỹ thuật số, tập đoàn của Trump đã nộp đơn đăng ký bản quyền thương hiệu cho “Trump TV” với hy vọng kiếm tiền từ nó trong tương lai.
Tham nhũng không chỉ giới hạn ở cá nhân tổng thống. Nó lan sâu vào nội bộ gia đình ông. Bà Trump đang hưởng lợi cá nhân — lên tới hàng chục triệu USD — từ bộ phim tài liệu “Melania” trên Amazon Prime vốn nhận về nhiều đánh giá tệ hại và ít người xem. Một nhà phê bình đã gọi đó là “việc gói gém khoản tiền hối lộ 75 triệu USD từ Jeff Bezos thành một bộ phim tiểu sử nhạt nhẽo, thiếu hụt nội dung.”
Nghe Trump nói hiện tại, ông đang cố hợp lý hóa rằng việc gia đình ông không giàu lên nhờ lợi dụng hệ thống là điều bất hợp lý.
“Nhưng tôi để các con mình kinh doanh. Tôi đã cấm chúng kinh doanh trong nhiệm kỳ đầu tiên, và tôi hoàn toàn không nhận được chút công nhận nào vì điều đó. Tôi đâu nhất thiết phải làm vậy. Và điều đó thật không công bằng với chúng,”Trump phát biểu trên tờ The Times. Các con ông rõ ràng đã nhận được thông điệp từ người cha.
Các con trai của Trump đang ký kết các thỏa thuận bất động sản trên khắp Trung Đông, Việt Nam, Romania và Maldives — những thương vụ có sự tham gia của chính quyền sở tại. Trong khi đó, Eric và Don Jr. cũng đang mua lượng lớn cổ phần tại các công ty quốc phòng — những đơn vị sau đó nhận được các hợp đồng béo bở với Bộ Quốc phòng.
Nhắc đến Don Jr., mới đây anh ta đã tổ chức một tiệc cưới xa hoa trị giá hàng triệu USD tại Bahamas, phần lớn chi phí do một nhà tài phiệt Nga có mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Vladimir Putin chi trả.
Tìm ra cách thao túng hệ thống thì có ích gì nếu bạn không thể tiếp tục sử dụng nó? Vì vậy, Trump đang nỗ lực hết mình để duy trì quyền lực, lo sợ rằng ông có thể sớm trở thành một tổng thống mãn nhiệm vô quyền (lame duck). Dù đó là việc làm suy giảm niềm tin của người dân Mỹ vào các cuộc bầu cử tự do và công bằng, biến chính quyền liên bang thành vũ khí chống lại những người bị xem là kẻ thù, hay xúi giục một cuộc bạo loạn — cùng nhiều hành vi khác.
Trump không dùng tiền túi của mình để giữ Đảng Cộng hòa ở lại nắm quyền. Đáng phẫn nộ nhất, ông đang dùng tiền thuế của chúng ta để sản xuất các quảng cáo chính trị ủng hộ Trump, những video mà Nhà Trắng gọi là “thông báo dịch vụ công”. Theo tin từ ABC News, khoản tiền 20 triệu USD cho các đoạn quảng cáo này được trích từ nguồn ngân sách cấp cho Bộ An ninh Nội địa.
Các nhà báo đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc bình thường hóa các hành vi bất hợp pháp của Trump trong nhiều năm. Trong suốt thời gian đó, ông hoặc là được bỏ qua, hoặc đơn giản là lờ đi các phán quyết của tòa án và các chuẩn mực đã được thiết lập lâu đời. Nhưng trong phần lớn thời gian ấy, nền kinh tế vẫn ổn định, giá xăng ở mức hợp lý, chi phí thực phẩm và bảo hiểm y tế vẫn trong tầm khả năng của đa số người dân. Giờ đây, khi những điều đó không còn đúng nữa, thói tham nhũng của Trump đang bị soi xét kỹ lưỡng giống như các chính sách không mấy ưa thích của ông, và cử tri có thể không còn sẵn lòng nhắm mắt làm ngơ nữa. Chúng ta sẽ biết kết quả sau bốn tuần nữa.