Vào những tuần cuối năm 2019, một nhà vận động gây quỹ hàng đầu cho Thượng nghị sĩ Susan Collins đã bước vào một cuộc họp đầy rủi ro tại quán Corner Bakery ở Washington, D.C.
Lần đầu tiên trong sự nghiệp hai thập kỷ tại Thượng viện, nữ nghị sĩ Đảng Cộng hòa đến từ bang Maine này đứng trước nguy cơ mất ghế. Tỷ lệ ủng hộ thấp của Tổng thống Donald Trump đang kéo tụt vị thế của bà trong các cuộc thăm dò, đồng thời bà cũng đang bị đối thủ tiềm năng thuộc Đảng Dân chủ bỏ xa về khả năng gây quỹ cho cuộc bầu cử năm 2020.
Scott Reed, người đứng đầu siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) ủng hộ bà Collins, mang trọng trách thu hẹp khoảng cách đó. Hôm ấy, Reed gặp gỡ ba lãnh đạo cấp cao của Navatek – một nhà thầu quốc phòng có trụ sở tại Hawaii. Một năm trước đó, bà Collins từng hỗ trợ công ty này giành được hợp đồng nghiên cứu trị giá hàng triệu đô la của Hải quân tại Maine. Giờ đây, khi đang ngồi tại quán cà phê cách Điện Capitol không xa, Reed đã đề nghị họ quyên góp số tiền 500.000 đô la.
Các nhà thầu chính phủ bị cấm thực hiện các khoản đóng góp chính trị. Quan trọng hơn, việc công ty quyên góp cho bà Collins để đổi lấy một hành động chính thức, hoặc việc bà Collins chấp nhận khoản tiền đó, sẽ cấu thành tội hối lộ.
Tuy nhiên, công ty thực sự có một đề xuất như vậy: Navatek rất khao khát có thêm các hợp đồng chính phủ tại Maine. Vị CEO nói với Reed rằng nếu họ chi một khoản tiền lớn, Navatek muốn bà Collins đảm bảo mang về thêm hàng chục triệu đô la ngân sách liên bang.
Để lách luật tài chính tranh cử và che giấu nguồn gốc dòng tiền, Navatek dự định chuyển khoản quyên góp thông qua một công ty bình phong. Vị CEO muốn chắc chắn rằng bà Collins sẽ biết rõ nguồn gốc số tiền. Theo lời vị lãnh đạo công ty, Reed đã xác nhận bà Collins sẽ biết điều đó – và Navatek sẽ nhận được các hợp đồng chính phủ như mong muốn.
Sau cuộc họp tại Corner Bakery, CEO của Navatek là Martin Kao đã chuyển khoản tiền đầu tiên trị giá 150.000 đô la cho siêu PAC của bà Collins thông qua công ty bình phong nói trên. Hai tháng sau, ông thông báo với các lãnh đạo khác của Navatek rằng bà Collins đã cam kết giúp công ty giành được các hợp đồng hải quân trị giá 32 triệu đô la; thông tin này được ghi lại trong một email nội bộ mà ProPublica đã xem xét.
Ba năm sau, Kao ngồi trong một phòng họp để kể lại chi tiết cuộc gặp tại Corner Bakery cho nhóm gồm bốn đặc vụ FBI và các công tố viên liên bang. FBI đã vạch trần chiêu trò sử dụng công ty bình phong của ông, và vào năm 2022, một bồi thẩm đoàn đã chính thức truy tố ông về hành vi đóng góp tiền cho chiến dịch tranh cử một cách bất hợp pháp. Không có ai làm việc cho Collins bị buộc tội.
Đối mặt với nguy cơ ngồi tù nhiều năm, Kao hy vọng sẽ được giảm án bằng cách tiết lộ toàn bộ âm mưu này.
Những gì ông khai báo với họ chưa từng được công bố trước đây. Ông khẳng định cuộc gặp tại tiệm Corner Bakery chỉ là một phần trong mạng lưới “chi tiền để đổi lấy hợp đồng” (pay-to-play) quy mô lớn, liên quan đến nhiều nhân vật quyền lực nhất tại Quốc hội.
Trong suốt ba ngày làm việc tại văn phòng Công tố viên Hoa Kỳ ở Honolulu, Kao đã trình bày chi tiết và tường tận về cách thức vận hành mạng lưới của mình. Ông cung cấp cho các đặc vụ một tài liệu dài 50 trang, liệt kê tên hàng chục nhà vận động hành lang, nhân viên và nghị sĩ Quốc hội mà ông cho là đã giúp mình đổi tiền mặt lấy các hợp đồng. Kao cùng các cộng sự thân cận đã quyên góp gần 900.000 đô la cho hàng chục chính trị gia, qua đó giúp công ty Navatek triển khai hoạt động tại sáu tiểu bang và nhận hơn 40 triệu đô la ngân sách chính phủ mỗi năm.
Điều tai hại nhất là Kao đã khai với các đặc vụ FBI và công tố viên rằng công việc mà công ty thực hiện cho chính phủ không mang lại giá trị thực tiễn nào. Theo ghi nhận của ProPublica, các dự án nghiên cứu của Navatek dưới sự điều hành của ông chưa bao giờ tạo ra được sản phẩm nào mà quân đội muốn đặt mua.
Các cuộc thẩm vấn chi tiết giữa FBI và Kao kéo dài đến tận cuối năm 2024. Những lời thú tội của ông đã mở ra một giai đoạn hoàn toàn mới cho cuộc điều tra. Các đặc vụ đã rà soát hàng trăm nghìn tài liệu thu giữ được khi bắt giữ Kao và nhận thấy nhiều tài liệu khớp với lời khai của ông về hành vi trục lợi từ ảnh hưởng chính trị diễn ra trên diện rộng.
Tuy nhiên, độ tin cậy của Kao là một vấn đề. Ông lúc này đã là một người mang án hình sự đang tìm cách tránh mức án tù dài hạn. Ngoài ra còn có những thách thức khác. Việc xây dựng hồ sơ vụ án tham nhũng nhắm vào các quan chức dân cử đòi hỏi phải có bằng chứng xác thực về thỏa thuận “có qua có lại” (quid pro quo), một phần do Tòa án Tối cao đã thu hẹp phạm vi định nghĩa hành vi hối lộ.
Dẫu vậy, đến cuối năm 2024, các đặc vụ đã thu thập đủ bằng chứng để tiến hành một cuộc điều tra quy mô lớn về nạn hối lộ, có nguy cơ liên đới đến các nhà lập pháp cấp cao của cả hai đảng phái chính trị. Họ đã đề nghị cấp trên phê duyệt một cuộc điều tra mới và cân nhắc sử dụng các đặc vụ ngầm để thu thập thêm chứng cứ. Dù nỗ lực này mới chỉ ở giai đoạn đầu và chưa rõ kết quả sẽ ra sao, các đặc vụ FBI vẫn đặt nhiều câu hỏi chi tiết cho Kao về các giao dịch giữa ông với bà Collins và văn phòng của bà.
Sau đó, ông Trump trở lại Nhà Trắng. Bị thôi thúc bởi ý định trả đũa, ông đã đưa các luật sư riêng của mình vào nắm giữ các vị trí chủ chốt tại Bộ Tư pháp và yêu cầu thanh trừng bất kỳ ai từng điều tra mình.
Các nhóm chuyên trách của FBI và Bộ Tư pháp chuyên xử lý các vụ án tham nhũng công — trong đó có những nhóm từng tham gia các vụ án liên quan đến ông Trump — đã bị giải thể hoặc vô hiệu hóa. Một trong những nữ đặc vụ từng lấy lời khai của Kao đã bị buộc phải rời đi như một sự trả đũa cho vai trò của cô trong cuộc điều tra về nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử năm 2020 của ông Trump. Hàng chục đặc vụ và công tố viên đã từ chức giữa lúc bộ máy bị phá vỡ, bao gồm cả luật sư kỳ cựu được phân công phụ trách vụ án của Kao.
Các cựu quan chức cho biết Bộ Tư pháp dưới thời ông Trump không còn thực sự chú trọng xử lý nạn tham nhũng công nữa. Cuộc điều tra khởi nguồn từ những tiết lộ của Kao đã bị đình chỉ hoàn toàn. Và chính phủ cũng không còn làm việc với người cung cấp tin — người từng vạch ra lộ trình phơi bày nạn tham nhũng trong Quốc hội.
Nhà Trắng đã chuyển hướng yêu cầu bình luận của ProPublica sang phía FBI. Người phát ngôn của FBI, ông Ben Williamson, cho biết cơ quan này đã điều tra các cáo buộc nhắm vào bà Collins từ nhiều năm trước “và cuối cùng không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy Thượng nghị sĩ Collins hay chiến dịch tranh cử của bà có hành vi sai phạm. Mọi ý kiến trái ngược với điều này đều hoàn toàn sai sự thật.” Ông Williamson khẳng định chính quyền Trump chỉ loại bỏ các đặc vụ nếu họ bị phát hiện có hành vi phi đạo đức, làm tổn hại đến nhiệm vụ hoặc lợi dụng cơ quan thực thi pháp luật cho các mục đích chính trị.
Ông Williamson không phản hồi các câu hỏi về cuộc điều tra mới được khởi xướng vào năm 2024, dựa trên việc ông Kao hợp tác với FBI mà trước đó chưa từng được công bố.
ProPublica lần đầu tiên tiết lộ về sự tồn tại của vụ việc này. Chúng tôi đã xem xét kho dữ liệu bằng chứng do FBI thu thập cùng hàng nghìn trang hồ sơ pháp lý, đồng thời phỏng vấn hàng chục người am hiểu về Navatek, các hoạt động của công ty này tại Washington và cuộc điều tra của FBI để thực hiện bài viết của riêng mình. Chúng tôi đã độc lập xác thực phần lớn thông tin do ông Kao cung cấp. Dù các giao dịch giữa ông Kao và giới chính trị gia có cấu thành tội hối lộ hay không, Bộ Tư pháp dưới thời ông Trump dường như không mấy mặn mà với việc làm rõ vấn đề này; tuy nhiên, sự thành công vượt bậc của ông Kao cho thấy việc dùng tiền để mua chuộc tầm ảnh hưởng tại Washington ngày nay dễ dàng đến mức nào. Đây là bài viết đầu tiên trong loạt bài được thực hiện dựa trên quá trình điều tra của chúng tôi.
Trong số tất cả các chính trị gia mà Navatek tiếp cận dưới sự lãnh đạo của ông Kao, bà Collins là người bảo trợ quan trọng nhất. Theo các email mà ProPublica thu thập được, văn phòng của nữ thượng nghị sĩ này đã định hướng các hợp đồng chính phủ trị giá hàng triệu đô la cho công ty, trong khi chiến dịch tranh cử của bà liên tục vận động ông Kao và mạng lưới của ông quyên góp tài chính. Đôi khi, các khoản đóng góp được thực hiện chỉ trong vòng 24 giờ sau khi dự luật chi tiêu quốc phòng hàng năm – văn bản cấp ngân sách cho các hợp đồng quân sự – vượt qua được rào cản quan trọng tại Thượng viện.
Văn phòng của bà Collins không phản hồi cụ thể các câu hỏi về cuộc gặp tại Corner Bakery, mối quan hệ giữa nữ thượng nghị sĩ và ông Kao, cũng như khoản ngân sách hàng triệu đô la mà bà đã hỗ trợ phân bổ cho công ty Navatek.
Bà Annie Clark, phó chánh văn phòng của bà Collins, cho biết trong email gửi tới ProPublica rằng văn phòng của bà Collins “kiên quyết” bác bỏ các cáo buộc hối lộ và giao dịch đổi chác (pay-for-play) do ông Kao đưa ra, đồng thời gọi những tuyên bố của ông là “hoang đường”. Bà Clark khẳng định chiến dịch tranh cử của bà Collins không tham gia vào các cuộc thảo luận giữa ông Kao và siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC), và văn phòng của bà đã “hợp tác toàn diện” với cuộc điều tra của FBI.
“Việc FBI và Bộ Tư pháp dưới thời chính quyền Biden xem xét kỹ lưỡng vụ việc Navatek đã chứng minh điều này,” bà Clark viết. “Các vấn đề này đã được giải quyết vào năm 2021 và khép lại khi chiến dịch tranh cử của bà Collins hoàn trả lại các khoản đóng góp bất hợp pháp mà Martin Kao đã thực hiện mà chúng tôi không hề hay biết.”
Bà Collins một lần nữa đang nỗ lực bảo vệ ghế thượng nghị sĩ của mình trong một cuộc đua có thể quyết định quyền kiểm soát Thượng viện. Trong quá trình vận động tranh cử, bà thường nhấn mạnh vào nguồn ngân sách mà bà đã mang về cho bang Maine trên cương vị lãnh đạo ủy ban phân bổ ngân sách – cơ quan mà bà gọi là “ủy ban quyền lực nhất tại Thượng viện”.
Bà đã thể hiện quyền lực đó qua trường hợp của Navatek. Các email mà ProPublica thu thập được cho thấy, sau khi các dự luật ngân sách được thông qua, văn phòng của bà Collins đã thúc ép Hải quân trao các hợp đồng cụ thể cho Navatek, bất chấp quy định rằng việc trao hợp đồng phải được thực hiện thông qua quy trình cạnh tranh.
“Tôi đã trao đổi với văn phòng Thượng nghị sĩ Collins về khoản tiền 8 triệu đô la,” một quan chức Hải quân viết trong email ngày 6 tháng 2 năm 2019. “Công ty quan tâm đến việc này là Navatek.”
Ông Kao kể lại rằng trong cuộc gặp với bà Collins và hai quan chức phụ trách chiến dịch tranh cử, các quan chức này đã nói với ông rằng nữ thượng nghị sĩ mong đợi sự ủng hộ liên tục từ phía ông. Bà Collins đã nói với ông: “Ông đã thấy tôi thực hiện được những gì mình cam kết,” ông Kao thuật lại.
Các email cho thấy ông Reed biết rõ ông Kao đứng sau khoản quyên góp ẩn danh trị giá 150.000 đô la, bởi ông Kao từng nói với ông Reed về kế hoạch quyên góp thông qua một công ty bình phong. “Rất khôn ngoan,” ông Reed đã trả lời trong một email mà ProPublica xem được.
Ông Reed không phản hồi các câu hỏi chi tiết về cuộc gặp tại Corner Bakery, khoản quyên góp 150.000 đô la và những cáo buộc của ông Kao. “Tôi được biết Martin Kao hiện đang thụ án trong nhà tù liên bang,” ông Reed viết trong một email ngắn gọn. “Tôi chưa bao giờ trao đổi với Thượng nghị sĩ Collins hay nhân viên của bà về Martin Kao và/hoặc Navatek.” Tuy nhiên, một email mà ProPublica có được cho thấy hẳn đã có người chuyển thông tin về khoản quyên góp của Kao cho bà Collins, đúng như những gì Reed đã hứa sẽ làm theo lời kể của Kao về cuộc gặp tại Corner Bakery.
Bảy ngày sau khi tổ chức siêu PAC nhận được tiền từ tấm séc do công ty bình phong của Kao phát hành, một cấp dưới của Reed đã gửi email cho một người vận động hành lang của Navatek để xin số điện thoại của Kao với nội dung: “Thượng nghị sĩ Collins muốn gọi điện cho ông Martin để cảm ơn.”
Phương thức Navatek
Trước triều đại thất bại của Kao trên cương vị CEO, Navatek từng là một công ty kỹ thuật trầm lắng tại Hawaii với vài chục nhân viên. Công ty được thành lập năm 1978 bởi Steven Loui, một kỹ sư tài năng xuất thân từ một gia tộc kinh doanh vận tải biển có thế lực tại Hawaii. Navatek không hoạt động như một đơn vị chuyên tạo ra lợi nhuận mà đóng vai trò là phương tiện để Loui thực hiện các dự án tâm huyết của mình, chẳng hạn như chế tạo loại tàu hai thân thử nghiệm có khả năng di chuyển trên vùng biển đầy sóng gió của Hawaii.
Theo lời nhiều cựu lãnh đạo và nhân viên Navatek, công ty đã hưởng lợi lớn nhờ sự ưu ái của Thượng nghị sĩ huyền thoại bang Hawaii – ông Daniel Inouye; gia đình ông vốn có mối quan hệ thân thiết lâu đời với gia đình Loui. Inouye là bậc thầy trong việc vận động các khoản ngân sách chỉ định (earmarks) – một cơ chế cho phép các nhà lập pháp đưa tên cụ thể của các công ty vào ngân sách liên bang để cấp vốn. Vị chính khách tự xưng là “Vua ngân sách ưu đãi” (King of Pork) này đã điều hướng hàng trăm triệu đô la ngân sách liên bang về Hawaii. Các cựu nhân viên Navatek kể lại rằng họ thường gọi ông một cách trìu mến là “Chú Dan” (Uncle Dan). “Trước khi ông Inouye quan tâm đến, Quốc hội thậm chí còn không biết đến sự tồn tại của các công ty chúng tôi,” một cộng sự lâu năm của Loui từng viết trong một bài bình luận năm 1998.
Khi trả lời các câu hỏi từ ProPublica, Loui cho biết nguồn tiền do Inouye vận động cấp chỉ chiếm “một phần nhỏ” trong tổng doanh thu của Navatek.
Sự ra đi của Inouye vào năm 2012 đã khiến tương lai công ty trở nên bấp bênh. Không chỉ mất đi kênh kết nối trực tiếp với Quốc hội, công ty còn phải đối mặt với việc Quốc hội loại bỏ quy trình cấp ngân sách chỉ định vốn đầy rẫy sự lạm dụng. Giờ đây, về mặt lý thuyết, các công ty buộc phải cạnh tranh sòng phẳng dựa trên năng lực thực tế để giành được hợp đồng chính phủ.
Kao gia nhập Navatek vào năm 2008 với vai trò giám đốc tài chính. Loui giao cho ông nhiệm vụ thay thế người mang lại nguồn thu chính cho công ty và sau đó bổ nhiệm Kao làm CEO. Ông đã bán lại công ty cho Kao để đổi lấy một phần lợi nhuận.
Kao là một nhân vật khác biệt hoàn toàn so với những kỹ sư hàng hải và những người đam mê tàu thuyền vốn có phong cách khiêm tốn, kín tiếng tại công ty. Một cựu lãnh đạo cho biết, ông ta dường như đang bắt chước phong thái của các ông trùm Phố Wall, thường nói với nhân viên rằng họ chỉ có thể chọn làm “kẻ mạnh tàn bạo” (beast) hoặc “kẻ hèn nhát yếu đuối” (bitch). Ông lái chiếc Ferrari đi làm và sa thải cấp dưới một cách đột ngột nếu họ làm ông phật ý — thậm chí có lần sa thải nhân viên ngay giữa đêm khuya. “Ông ta chẳng mấy quan tâm đến khía cạnh công nghệ,” một cựu nhân viên nhớ lại. “Martin chỉ quan tâm đến tiền bạc.”
Kao cũng hay phóng đại và nói dối. Một cựu nhân viên nhớ lại rằng ông ta từng kể với nhiều người khác nhau những câu chuyện khác nhau về việc mình có các anh em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha, những người có cha mẹ đã qua đời trong một tai nạn đánh cá hoặc một vụ lở tuyết. Ông ta nói dối Loui rằng mình có bằng luật của cả Đại học California, Los Angeles (UCLA) và Đại học New York (NYU). Có lần, chỉ để tỏ ra hơn người, ông ta đã khoe với một nhà vận động hành lang chuyên nuôi giống ngựa Quarter rằng mình sở hữu cả một đàn ngựa chuyên dùng cho môn polo.
Bất chấp những hành vi thất thường đó, các cựu nhân viên đều thừa nhận Kao đã tìm ra một phương thức hiệu quả để bù đắp cho các khoản ngân sách chỉ định (earmark) đã mất. Nếu công ty không thể dựa vào một người bảo trợ duy nhất như Inouye, thì họ sẽ xây dựng hẳn một mạng lưới gồm nhiều người như vậy.
Navatek nhắm vào các nghị sĩ quyền lực trong Ủy ban Phân bổ Ngân sách của cả Hạ viện và Thượng viện. Dù các nghị sĩ này không còn quyền chỉ định trực tiếp ngân sách cho các nhà thầu quân sự cụ thể, họ vẫn nắm quyền quyết định phân bổ hàng triệu đô la cho trang thiết bị hoặc các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) được đặt hàng riêng. Do ngân sách của Lầu Năm Góc dày hàng nghìn trang và phần lớn được soạn thảo trong bí mật, các thành viên ủy ban phân bổ ngân sách có thể dễ dàng thêm vào một hạng mục chi tiêu dành cho nhà thầu như Navatek mà không để lại dấu vết nào.
Chẳng bao lâu sau, Kao đã hoàn thiện một chiến lược bài bản. Navatek sẽ dựng lên một dự án nghiên cứu hợp tác với một trường đại học nằm trong khu vực bầu cử hoặc tiểu bang quê nhà của nghị sĩ mục tiêu, đồng thời Kao sẽ đóng góp một khoản tiền lớn cho chiến dịch tranh cử của họ. Với sự hỗ trợ từ đội ngũ các nhà vận động hành lang đắt giá và có nhiều mối quan hệ, Navatek sẽ sắp xếp được các cuộc gặp tại Đồi Capitol để giới thiệu dự án nghiên cứu với các nhân viên quốc hội. Navatek duy trì các bảng tính — vốn đã được ProPublica xem xét — trong đó liệt kê các nghị sĩ Quốc hội như là “lĩnh vực chuyên trách” của từng nhà vận động hành lang cụ thể.
Ngoài ra, như Kao sau này khai với FBI, còn có những cuộc họp kín chỉ dành cho các nhân vật chủ chốt. Một kỹ sư từng cùng Kao đến Washington D.C. để giải trình về khía cạnh kỹ thuật của dự án nhớ lại rằng mình thường bị yêu cầu rời khỏi phòng ngay khi chủ đề tiền bạc được đề cập. Ông khai với FBI rằng trong những cuộc họp nhỏ này, đôi khi chính các nghị sĩ Quốc hội trực tiếp ngỏ ý xin Kao đóng góp tài chính. Trong những trường hợp khác, các nhà vận động hành lang của Navatek sẽ chuyển tiếp yêu cầu từ một bên trung gian về một khoản tiền cụ thể.
Kao khai với FBI rằng các nhà lập pháp, các nhà vận động hành lang và ban lãnh đạo Navatek đều hiểu rõ những khoản đóng góp này thực chất là tiền hối lộ và các khoản chi đó là yếu tố thiết yếu cho toàn bộ âm mưu này. Kao tin rằng ông đang dùng tiền để mở đường cho Navatek tiếp cận ngân sách quốc phòng hàng năm, chứ không phải thuyết phục các nghị sĩ bằng những đề xuất kỹ thuật đầy sáng tạo.
“Tôi không thuộc phe đỏ hay phe xanh, tôi thuộc phe ‘xanh lá’ (phe của tiền bạc),” ông thường nói với các nhân viên Quốc hội – theo lời kể của một cựu nhân viên Navatek.
Trong quá trình đàm phán thỏa thuận, Navatek và các nhân viên Quốc hội đã phối hợp chặt chẽ với nhau về các thủ tục lập pháp. Hàng năm, Quốc hội thường công bố các báo cáo đồ sộ đi kèm ngân sách quốc phòng, trong đó giải thích mục đích của những khoản mục chi tiêu có nội dung rất khó hiểu. Các nhân viên Quốc hội thường đưa vào đó phần mô tả dự án chi tiết đến mức Navatek trở thành lựa chọn hợp lý duy nhất.
Các cựu nhân viên cho biết, Navatek thường soạn thảo sẵn các nội dung văn bản mà sau đó được đưa nguyên văn vào các đề xuất cấp ngân sách của Thượng viện. Ví dụ, vào năm 2019, các ưu tiên của Navatek đã được lồng ghép vào trang 185 của bản báo cáo dài 307 trang do Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện công bố. Ủy ban này đã dành ra 21,5 triệu USD cho các hạng mục: “nghiên cứu kết cấu vật liệu composite lai nhằm tăng cường khả năng cơ động”, “hệ thống đẩy điện cho tàu quân sự và thân tàu lướt tốc độ cao tiên tiến”, cùng một “nền tảng thử nghiệm cho các hệ thống tàu tự hành”. Mặc dù tên của Navatek không xuất hiện trên trang tài liệu đó, nhưng theo các tài liệu nội bộ và thông tin từ các cựu nhân viên, đây đều là những dự án mà công ty đã đề xuất.
Sau khi ngân sách được thông qua, các nhân viên của các nghị sĩ đã gây sức ép buộc giới chức Hải quân phải trao hợp đồng cho Navatek. Các cựu cán bộ phụ trách hợp đồng chia sẻ với ProPublica rằng họ cảm thấy bị áp lực phải chấp thuận vì nguồn tiền từ các hợp đồng này dùng để duy trì hoạt động cho văn phòng của họ — và cũng bởi vì trước đây, các nghị sĩ Quốc hội từng gây gắt với những quan chức Hải quân có ý kiến phản đối. Một người nói: “Con người ta chỉ có thể đấu tranh đến một mức độ nhất định mà thôi”. Vì vậy, Quốc hội đôi khi vẫn đạt được ý muốn ngay cả khi các dự án của Navatek thiếu tính thực tiễn.
Tại Navatek, các nhân viên gọi chiến lược này là “phương thức” (the method). Chính chiến lược đó đã giúp công ty liên tiếp giành được các hợp đồng trị giá hàng chục triệu USD. Kết quả thu được cũng tương tự như việc nhận được các khoản ngân sách chỉ định riêng (earmarks): một nguồn doanh thu ổn định, ngày càng tăng và được chi trả bởi người đóng thuế Mỹ.
Eric Schiff, một cựu lãnh đạo của Navatek, chia sẻ với ProPublica: “Đó là một nước đi khá đơn giản. Hãy tìm các bang nhỏ có những trường đại học phù hợp… [và] tìm cách tiếp cận các thượng nghị sĩ của họ. Tôi từng gặp Susan Collins. Bạn hoàn toàn có thể tiếp cận bà ấy. Một khi đã triển khai thành công những dự án đầu tiên tại Maine, chúng tôi tự nhủ: ‘Nào, hãy tiếp tục mở rộng phạm vi’. Và chúng tôi đã làm đúng như vậy”.
Trong một tuyên bố gửi tới ProPublica, ông Loui – nhà sáng lập Navatek – cho biết “phương thức giành hợp đồng phi đạo đức và bất hợp pháp” của ông Kao hoàn toàn khác biệt so với cách thức điều hành công ty trước khi ông Kao tiếp quản quyền sở hữu. Kao đã giúp doanh thu hàng năm của Navatek tăng từ mức 10 triệu USD vào thời điểm Loui bán lại công ty cho ông, lên gần 40 triệu USD khi ông bị bắt vào năm 2020. Chỉ riêng trong nửa cuối năm 2019, Navatek đã chi hơn 500.000 USD cho năm công ty vận động hành lang khác nhau.
Ngay cả các lãnh đạo của Navatek cũng ngạc nhiên trước hiệu quả mà số tiền của họ mang lại tại Washington D.C. “Thú thật, điều đó khiến tôi thực sự mở mang tầm mắt. ‘Trời ơi, mọi thứ ở đây đều có thể mua được bằng tiền. Tất cả đều có thể mua được'”, Schiff chia sẻ.
Kao khai với các đặc vụ rằng những nhân vật chủ chốt trong các thỏa thuận “chi tiền để đổi lấy lợi ích” (pay-to-play) của ông đã nỗ lực hết sức để gặp mặt trực tiếp và tránh để lại bất kỳ dấu vết nào về sự trao đổi lợi ích rõ ràng. “Đó là lý do tại sao tôi thực sự phải bay đến Washington D.C. gần như mỗi tuần”, Kao nói với FBI sau này. “Đôi khi chỉ để tham dự một cuộc họp kéo dài 15 phút.”
Tuy nhiên, FBI đã tập hợp được các email – vốn được ProPublica xem xét – cho thấy dấu hiệu của những thỏa thuận bất hợp pháp. Các lãnh đạo và nhà vận động hành lang của Navatek trao đổi cởi mở như thể họ đang mua sự hỗ trợ từ các nhà lập pháp. Trong một cuộc trao đổi, một nhà vận động hành lang và một lãnh đạo công ty đã mô tả một thượng nghị sĩ khác là người “chỉ quan tâm đến lợi ích trao đổi” và có “tai tiếng là văn phòng chuyên nhận tiền để đổi lấy sự giúp đỡ”.
Trong một tin nhắn khác, Andy Winer – người được các cựu lãnh đạo mô tả là trưởng ban chiến lược của Navatek – đã nhắc Kao lập ngân sách cho các khoản đóng góp chính trị dựa trên mức kinh phí mà công ty muốn nhận từ Quốc hội trong năm tiếp theo.
Kao cho biết Winer chính là người dẫn dắt ông bước vào thế giới chính trị đầy những góc khuất. Là một người cực kỳ am hiểu giới chính trị, Winer đã tận dụng kinh nghiệm 6 năm làm chánh văn phòng cho Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Brian Schatz (bang Hawaii) để xây dựng sự nghiệp vận động hành lang đầy lợi nhuận tại công ty Strategies 360. Một đồng nghiệp cũ của Winer đã ví ông với nhân vật vận động hành lang đầy thủ đoạn trong loạt phim “House of Cards” của Netflix – người luôn linh hoạt di chuyển giữa thế giới chính trị và giới doanh nghiệp. Trong một cuộc trao đổi qua email khác bị FBI xem xét kỹ lưỡng, Kao đã hỏi Winer về việc quyên góp 5.600 đô la để thúc đẩy một thượng nghị sĩ – người có vẻ quan tâm đến việc hợp tác với Navatek: “Liệu làm vậy có ‘giúp ích’ gì không?”
Winer, người trước đó đã tự mình quyên góp, trả lời: “Với khoản đóng góp của tôi, tôi nghĩ nó đã truyền tải đúng thông điệp rồi.” Ông gợi ý Kao nên chia nhỏ khoản quyên góp để “ít gây chú ý hơn”.
Cách làm này không phải lúc nào cũng hiệu quả. Có lần, Kao phàn nàn rằng một thượng nghị sĩ đã bội ước và ông ta lẽ ra phải được hoàn lại số tiền đã quyên góp.
“Ông không nên cảm thấy bất bình, và cũng đừng bao giờ viết điều đó ra văn bản,” Todd Webster – một nhà vận động hành lang khác do Navatek thuê – đã trả lời như vậy. Webster không phản hồi các câu hỏi chi tiết.
Winer cho biết ông đã ngừng làm việc với Navatek sau khi Kao bị bắt. “Tôi hiểu rằng các khoản đóng góp chính trị mà tôi thảo luận với Kao là những khoản đóng góp hợp pháp. Tôi chưa bao giờ tham gia, chứng kiến hay biết về bất kỳ khoản đóng góp chính trị bất hợp pháp, hành vi hối lộ hay thỏa thuận nào nhằm đổi khoản đóng góp chính trị lấy ngân sách, hợp đồng hoặc các hành động công vụ khác,” Winer nói trong email gửi tới ProPublica. “Tôi chưa bao giờ khuyên Kao thực hiện đóng góp để đổi lấy hành động công vụ.”
John Oceguera, Giám đốc điều hành của Strategies 360, cho biết công ty hiện có chủ sở hữu mới và những người này không quản lý Winer vào thời điểm ông đại diện cho Navatek.
Các nhân viên của Navatek bắt đầu nhận thấy các nghị sĩ Quốc hội đến thăm văn phòng của họ ở Bờ Đông. Một kỹ sư nhớ lại: “Bạn sẽ kiểu như ‘Ồ, có một thượng nghị sĩ đang đi dạo quanh đây này’, và chúng tôi sẽ chụp ảnh cùng họ.”
Mặc dù một số dự án bao gồm các nghiên cứu có tiềm năng ý nghĩa, nhưng hoạt động chủ chốt mang lại nguồn thu cho Navatek lại là các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) không đi đến đâu cả. Như một bài thuyết trình do một lãnh đạo công ty soạn thảo đã giải thích: “Chúng tôi phát triển mạnh mẽ trong ‘thung lũng chết'” – thuật ngữ chỉ khoảng trống quan liêu, nơi các nghiên cứu bị bỏ bê mà không được phát triển thành sản phẩm thực tế. Bài thuyết trình cũng ghi nhận rằng chưa có công nghệ nào thực sự được triển khai.
Văn phòng Nghiên cứu Hải quân đã không phản hồi yêu cầu bình luận.
Tại Maine, Navatek đã nghiên cứu các phương pháp cải tiến tàu thuyền cỡ nhỏ nhằm giảm thiểu tác động của lực va đập mạnh (hiện tượng “slamming”) mà hành khách phải chịu khi tàu chạy tốc độ cao. Với sự hỗ trợ từ máy in 3D khổng lồ của Đại học Maine, Navatek đã chế tạo một nguyên mẫu và công bố nó tại một cuộc họp báo; tại đây, đại diện của Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới đã công nhận đây là chiếc thuyền in 3D lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các cựu nhân viên cho biết giới lãnh đạo Navatek thừa hiểu rằng Hải quân không có kế hoạch sử dụng thiết kế mới này.
Một người từng tham gia dự án nhớ lại: “[Công việc] chỉ được gói gọn trong vài trang trình bày PowerPoint và một bản báo cáo chuyên đề (white paper), và đó chính là sản phẩm cuối cùng được bàn giao. Những chiếc thuyền đó không hề được chuyển giao cho Hải quân — thậm chí Hải quân còn chẳng muốn nhận chúng.”
Kao nói với Collins: “Tôi ở đây để giúp đỡ”
Kao khai với FBI rằng lần đầu tiên ông gặp trực tiếp bà Collins vào năm 2018, ông đã phải trả tiền để có được cơ hội đó.
Ông cho biết bà Collins sẽ không gặp ông trừ khi ông đồng ý quyên góp cho chiến dịch tranh cử của bà. Mặc dù việc các chính trị gia gặp gỡ để đổi lấy các khoản đóng góp tài chính — trong trường hợp này chỉ là vài nghìn đô la — không phải là hành vi bất hợp pháp, nhưng đây không phải là lần cuối cùng bà Collins tìm kiếm sự ủng hộ từ ông Kao.
Navatek rất muốn mở rộng hoạt động ra ngoài phạm vi Hawaii, và Maine là một “bàn đạp” lý tưởng: một tiểu bang ven biển nhỏ bé đang rất cần các công việc trong lĩnh vực công nghệ cao, đồng thời lại có đại diện là một thành viên cấp cao của Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện. Bà Collins, hơn hẳn hầu hết các nghị sĩ phụ trách ngân sách khác, rất thích phô trương về những khoản ngân sách mà bà mang về cho địa phương.
Để làm việc với bà Collins, Navatek đã thuê một nhà vận động hành lang tên là Glen Mandigo; người này cũng vận động cho Đại học Maine và có mối quan hệ thân thiết với văn phòng của bà Collins. Ông Kao khai với FBI rằng Mandigo đã hỏi Navatek muốn nhận bao nhiêu tiền tài trợ và ông Kao sẵn sàng ủng hộ bà Collins ở mức nào. Đại học Maine đã không phản hồi yêu cầu bình luận về vụ việc.
Trong cuộc gặp đầu tiên với bà Collins và các nhân viên của bà, ông Kao đã đề xuất một dự án nghiên cứu thân tàu trị giá 8 triệu đô la dành cho Navatek và trường đại học. Bà Collins tỏ ra ủng hộ ý tưởng này. Không lâu sau đó, Mandigo gọi cho ông Kao và nói rằng bà Collins muốn ông huy động hàng chục nghìn đô la cho chiến dịch tái đắc cử của bà, đồng thời gợi ý Navatek nên tổ chức một sự kiện gây quỹ, ông Kao cho biết.
Trong một email gửi tới ProPublica, Mandigo phủ nhận việc tham gia vào bất kỳ thỏa thuận “đổi tiền lấy quyền lợi” nào.
“Tôi chưa bao giờ khuyên các quan chức của Navatek — hay bất kỳ khách hàng nào khác — rằng sự ủng hộ từ Thượng nghị sĩ Collins phụ thuộc vào các khoản đóng góp cho chiến dịch tranh cử,” Mandigo viết. Ông cho biết trong suốt 25 năm làm việc với bà Collins và phái đoàn đại diện bang Maine, “tôi chưa bao giờ chứng kiến hay nghe nói về hành vi như vậy từ phía Thượng nghị sĩ hay các nhân viên của bà.” Clark, phó chánh văn phòng của bà Collins, nói với ProPublica rằng việc cho rằng Mandigo có quan hệ thân thiết với văn phòng của họ là “hoàn toàn không chính xác”.
Các đặc vụ FBI đã thu thập được một lượng lớn hồ sơ doanh nghiệp và các thư từ trao đổi qua email giữa Navatek và nhóm thân cận của bà Collins. Phần lớn các bằng chứng này đều khớp với những thông tin mà họ trực tiếp nhận được từ ông Kao.
FBI đã phát hiện các khoản quyên góp bất ngờ của ông ta vào mùa hè năm 2018, ngay trước khi bà Collins đưa khoản ngân sách 8 triệu đô la cho đề xuất của Navatek vào ngân sách quốc phòng. Các email cho thấy nhân viên của bà đã nói rõ với Hải quân rằng họ nên chuyển số tiền này cho Navatek. Các đặc vụ FBI cũng nắm giữ bằng chứng cho thấy Kao và Mandigo đã lên kế hoạch tổ chức một buổi gây quỹ bắt đầu từ tháng 4 năm 2019. Trong các email trao đổi với người phụ trách lịch trình và giám đốc tài chính chiến dịch của bà Collins, họ đã thoải mái đan xen việc thảo luận về hợp đồng của Navatek (vốn được bà Collins hậu thuẫn) với các kế hoạch gây quỹ cho bà.
Các bên chủ chốt đã thống nhất tổ chức một sự kiện quảng bá cho bà Collins tại trụ sở chính của Navatek ở Maine vào tháng 8 năm 2019; tại đây, bà đã chụp ảnh cùng Kao và mô hình chiếc thuyền thử nghiệm của công ty. Theo những gì FBI ghi nhận được từ email và hồ sơ công ty, đằng sau hậu trường, Kao đã dàn xếp các khoản quyên góp trị giá hơn 40.000 đô la từ người thân trong gia đình trước khi sự kiện diễn ra. Để lách quy định pháp luật về hạn mức đóng góp cá nhân cho chiến dịch, các email cho thấy ông đã yêu cầu đội ngũ của bà Collins chuyển phần đóng góp vượt mức của mình sang tên cha ông — một hành động mà một đặc vụ đã đánh dấu và ghi chú là vi phạm luật bầu cử trong bài thuyết trình trước các công tố viên — đồng thời cung cấp cho họ họ tên đầy đủ và địa chỉ của cha mình.
“Thật tuyệt vời,” Amy Abbott, giám đốc tài chính chiến dịch tái đắc cử, đã gửi email cho Kao sau khi thảo luận về khoản đóng góp của cha ông. “Chúng tôi vô cùng biết ơn TẤT CẢ sự ủng hộ từ gia đình Kao!”
Kao kể lại rằng, trước sự kiện này, bà Collins, Abbott và một nhân viên khác đã gặp riêng ông. Một trong những nhân viên này nói với Kao rằng chiến dịch đang kỳ vọng có thêm các khoản quyên góp. Chính trong cuộc gặp này, bà Collins đã nói: “Ông đã thấy tôi thực hiện đúng cam kết rồi đấy,” theo lời kể của ông với FBI.
Chưa đầy một tháng sau sự kiện, Thượng viện đã công bố dự thảo ngân sách quốc phòng, trong đó bao gồm khoản tiền 21,5 triệu đô la dành cho các dự án trọng điểm của Navatek tại Maine. Bốn ngày sau, Kao đã gửi email cho một người phụ trách gây quỹ cho chiến dịch của bà Collins — người về lý thuyết không liên quan gì đến hợp đồng chính phủ — với nội dung: “Một lần nữa xin cảm ơn vì tất cả sự ủng hộ từ Thượng nghị sĩ Collins.”
“Tôi từng tham gia nhiều cuộc đua tranh cử sít sao trong quá khứ và hiểu rằng đôi khi phát sinh những ‘nhu cầu’ vào phút chót,” ông viết tiếp. “Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bằng mọi cách có thể… về mặt tài chính hay bất cứ hình thức nào khác.” Kao khai với FBI rằng mong muốn quyên góp thêm tiền đã dẫn đến cuộc gặp định mệnh tại quán Corner Bakery với người đứng đầu siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) ủng hộ Collins – tổ chức có tên là 1820 PAC. Khác với chiến dịch tranh cử của Collins – vốn chỉ được phép nhận tối đa 5.600 đô la từ mỗi cá nhân cho một kỳ bầu cử – siêu PAC này có thể nhận các khoản đóng góp không giới hạn.
Trước cuộc gặp, siêu PAC đã gửi email cho Kao kèm một bản ghi nhớ nhấn mạnh sự cần thiết phải gây quỹ một cách “khẩn trương”. Kao khai với FBI rằng tại cuộc gặp, ông và Reed – chủ tịch của siêu PAC – đã chốt thỏa thuận về một khoản quyên góp trị giá hàng trăm nghìn đô la. Qua email, Kao đã thông báo cho Reed về kế hoạch sử dụng công ty bình phong của mình, đồng thời cho biết ông đã tham khảo ý kiến luật sư và được chấp thuận. “Chúng rất mơ hồ và rất khó để tra cứu thông tin lai lịch,” Kao trấn an Reed. “Cảm ơn ông đã thực hiện việc này,” Reed đáp lại.
Các email trao đổi giữa Martin Kao và Scott Reed về việc quyên góp cho siêu PAC ủng hộ Susan Collins (tổ chức 1820 PAC)
“Chào Scott: Tối qua tôi đã có dịp thảo luận về 1820 với Giám đốc Tài chính (CFO) và luật sư của mình. Họ đề xuất thành lập một công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) mới và tách biệt để thực hiện các khoản quyên góp này. Tên của công ty mới là: Society of Young Women Scientists and Engineers (Hội Nữ Khoa học gia và Kỹ sư Trẻ).
Trong các khoản đầu tư bất động sản cá nhân, chúng tôi thường sử dụng các công ty LLC được thành lập nhằm mục đích ‘tạo điều kiện thuận lợi’ cho các giao dịch. Chúng rất mơ hồ và rất khó để tra cứu thông tin lai lịch. Cách làm này hoàn toàn hợp pháp và thường được sử dụng trong các giao dịch bất động sản để che giấu danh tính người mua hoặc người bán. Tôi muốn biết suy nghĩ hoặc những băn khoăn của ông về việc này.”
—email từ Martin Kao gửi Scott Reed, ngày 22 tháng 11 năm 2019
“Rất thông minh và tôi rất mừng khi biết cố vấn pháp lý của ông hiểu rõ vấn đề. Cảm ơn ông đã thực hiện việc này.”
—email từ Scott Reed gửi Martin Kao, ngày 22 tháng 11 năm 2019
“Tuyệt vời! Chúng tôi sẽ tiến hành thành lập công ty này càng sớm càng tốt. Chúc ông cuối tuần vui vẻ.”
—email từ Martin Kao gửi Scott Reed, ngày 22 tháng 11 năm 2019
FBI đã trao đổi với các lãnh đạo khác của Navatek tại quán Corner Bakery, và họ xác nhận cuộc gặp đã diễn ra. Một người trong số đó là David Kring – nhà khoa học hàng đầu của công ty – đã nói với ProPublica rằng ông không còn nhớ nội dung cuộc thảo luận là gì. Người còn lại, Duke Hartman, đã nói với một đặc vụ FBI rằng đó chỉ là “cuộc gặp gỡ để làm quen” với chủ tịch của siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) và họ không thảo luận về “các chi tiết cụ thể của việc quyên góp”. Theo các tài liệu, các đặc vụ tin rằng Hartman đã nói dối về vai trò của mình trong mô hình “chi tiền để đổi lấy cơ hội” (pay-to-play) của Kao và dự định liệt ông vào danh sách đối tượng chính thức của một cuộc điều tra trong tương lai. Hartman không bị buộc tội. Ông cũng không phản hồi yêu cầu bình luận chi tiết về vụ việc.
Vài tuần sau khi tấm séc trị giá 150.000 đô la gửi cho siêu PAC của bà Collins được thanh toán thành công (vào tháng 2 năm 2020), Kao cùng đội ngũ của mình đã gặp gỡ văn phòng của bà Collins và giành được một đợt cấp vốn mới.
“Chúng tôi đã được tiếp đón rất nồng hậu,” Kao thông báo với các đồng nghiệp trong một email mà FBI thu thập được. “Cuộc họp diễn ra rất tốt đẹp. Tổng cộng sẽ có 32 triệu đô la được tài trợ.” Các tài liệu cho thấy Thượng viện đã phân bổ ít nhất 10 triệu đô la trong năm đó dựa trên các đề xuất của Navatek.
Tham vọng của Navatek đạt đến đỉnh điểm vào giữa năm 2020. Trong khi chờ xem liệu bà Collins có vượt qua được chiến dịch tái tranh cử hay không, các lãnh đạo công ty đã chuẩn bị đề nghị người ủng hộ chủ chốt của họ…
…ủy ban phụ trách phân bổ ngân sách để xin thêm kinh phí vào mùa xuân năm sau, theo các tài liệu nội bộ.
Các tài liệu khác từ thời điểm đó cho thấy công ty đang vận động các thượng nghị sĩ từ bảy bang nữa và nhắm tới khoản ngân sách mới trị giá hơn 200 triệu đô la. Navatek dự kiến sẽ mở văn phòng tại hơn mười bang vào cuối năm sau đó, bao gồm một cơ sở mới rộng 15.000 feet vuông (khoảng 1.400 mét vuông) tại khu vực bến cảng Portland, bang Maine.
Trong khi đó, Kao đã chốt mua một ngôi nhà ven biển trị giá 4,5 triệu đô la tại một khu dân cư thượng lưu ở Honolulu; hồ bơi ở sân sau nhà còn có cả thác nước trang trí. Ông đổi tên công ty thành Martin Defense Group (lấy theo tên mình) và nói đùa rằng việc này sẽ giúp đơn giản hóa kế hoạch thâu tóm Lockheed Martin trong tương lai của ông.
“Mọi chuyện đang diễn ra suôn sẻ và lẽ ra đã có thể tiếp tục như vậy,” Schiff, cựu lãnh đạo công ty, cho biết. “Martin đã trở nên tham lam. Hắn ta thực sự quá tham lam.”
Sự sụp đổ và hành vi che đậy
Vào đầu năm 2020, Campaign Legal Center – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên giám sát tính minh bạch của chính quyền – đã phát hiện điều bất thường trong các hồ sơ công khai của siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) ủng hộ bà Collins. Ủy ban này đã nhận khoản quyên góp 150.000 đô la từ một công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) mới thành lập có lỗi chính tả trong tên gọi: “Society of Young Women Scientist and Engineers” (thiếu chữ “s” ở cuối từ “Scientist”).
Đây chính là khoản tiền 150.000 đô la mà Kao đã quyên góp sau cuộc gặp tại quán Corner Bakery. Số tiền này được trích từ tài khoản của Navatek chứ không phải tài khoản cá nhân của Kao, vi phạm quy định cấm các nhà thầu chính phủ thực hiện hành vi quyên góp.
Trung tâm này nghi ngờ rằng hiệp hội nói trên không phải là một tổ chức thực thụ mà chỉ là bình phong nhằm che giấu danh tính của một nhà tài trợ chính trị lớn. Họ đã đệ đơn khiếu nại lên Ủy ban Bầu cử Liên bang (FEC). Chỉ trong vài ngày, một nhà báo tại Hawaii đã phát hiện tên vợ của Kao trong hồ sơ của hiệp hội, qua đó liên kết công ty bình phong này với Navatek.
Tại Navatek, Kao chuyển sang chế độ xử lý khủng hoảng. Ông trao đổi với Reed và luật sư của siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) là Cleta Mitchell, rồi bắt đầu lên kế hoạch che đậy sự việc. Trong một email được công bố trong quá trình kiện tụng dân sự, Mitchell đề xuất hiệp hội thực hiện các khoản quyên góp từ thiện — ưu tiên tại bang Maine — để tạo vẻ ngoài như một tổ chức phi lợi nhuận hợp pháp. “Tôi muốn đảm bảo rằng công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) này triển khai các ý tưởng mà chúng ta đã thảo luận — như trao học bổng và vinh danh phụ nữ trong ngành kỹ thuật, v.v.,” Mitchell viết. “Tôi nghĩ điều đó sẽ có lợi cho cả hai bên.”
Mitchell nói thêm: “Chúng ta nên xây dựng kế hoạch và lộ trình cụ thể để có thể trao một số suất học bổng trong vài tháng tới, đặc biệt là tại Maine — nơi từng xuất hiện những thông tin tiêu cực trên báo chí.”
Mitchell — người sau này đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực của ông Trump nhằm đảo ngược kết quả cuộc bầu cử năm 2020 — đã không phản hồi các yêu cầu bình luận.
Kao cùng đội ngũ của mình quyết định chọn phương án trao học bổng cho phụ nữ trong lĩnh vực STEM. Họ đề nghị tài trợ từ 5.000 đến 25.000 USD cho mỗi trường đại học công lập tại những bang mà họ đang nhắm đến việc giành các hợp đồng chính phủ; bằng cách này, chiêu bài che đậy cũng sẽ mang lại lợi ích chính trị cho họ.
Tuy nhiên, rắc rối đối với Navatek và Kao mới chỉ bắt đầu. Bất chấp sự giám sát từ FEC, Kao vẫn thực hiện hành vi gian lận đối với Chương trình Bảo vệ Tiền lương (PPP) — một chương trình hỗ trợ thời đại COVID vừa được Quốc hội thông qua. Theo cáo trạng của liên bang, ông ta đã khai khống bảng lương của Navatek để trục lợi các khoản vay lên tới 13 triệu USD. Loui — nhà sáng lập Navatek — vốn đã sớm mất niềm tin vào người kế nhiệm do chính mình lựa chọn. Đây chính là “giọt nước tràn ly” khiến ông quyết định báo cáo hành vi của Kao cho cơ quan chức năng liên bang.
“Đây không phải là cách Navatek hành xử hay kinh doanh trước khi tôi bán công ty cho Martin Kao,” Loui viết trong thư gửi ProPublica. Ông cho biết Navatek đã hoạt động thành công và có nhiều nguồn tài trợ từ chính phủ trước khi thuộc quyền sở hữu của Kao. Ông nói thêm rằng sau khi Kao bị bắt, công ty đã hoàn toàn hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật. Kể từ đó, Loui đã giành lại quyền kiểm soát công ty và đổi tên thành PacMar. Ông cho biết mình đang nỗ lực khôi phục uy tín cũng như năng lực thực hiện các hợp đồng chính phủ của công ty. Loui cũng chia sẻ rằng ông đã sa thải những nhân viên được tuyển dụng dưới thời Kao vì họ “không đủ năng lực thực hiện các công việc kỹ thuật và khoa học một cách chuyên nghiệp và đảm bảo chất lượng.”
“Công ty không còn nhận được bất kỳ khoản tài trợ nào có sự hỗ trợ của bà Collins sau khi Martin Kao bị bắt, và cũng không nên nhận khoản nào cả,” Loui nói thêm. “Những gì Martin Kao cùng nhóm cộng sự của ông ta đã làm là sai trái.”
Vào ngày 30 tháng 9 năm 2020, cơ quan thực thi pháp luật đã đột kích văn phòng của Navatek tại Honolulu và bắt giữ Kao vì hành vi gian lận. Các đặc vụ liên bang mặc áo khoác gió đã tịch thu máy tính xách tay của Kao và yêu cầu nhân viên CNTT của công ty sao chép dữ liệu từ các máy chủ nội bộ.
Sự sụp đổ ồn ào của Navatek đã thu hút sự chú ý của Michelle Ball và Kevin Gounaud, hai đặc vụ dày dạn kinh nghiệm thuộc đơn vị chống tham nhũng tinh nhuệ của FBI. Gounaud là một đặc vụ FBI kỳ cựu với 20 năm kinh nghiệm, từng tham gia các chiến dịch bí mật phức tạp. Trong khi đó, Ball đã tạo dựng được tên tuổi qua việc thụ lý các vụ án nhạy cảm về mặt chính trị. Năm 2018, bà từng chỉ đạo cuộc điều tra nhắm vào Maria Butina – nữ điệp viên Nga bị kết án vì âm mưu thâm nhập Hiệp hội Súng trường Quốc gia (NRA) nhằm gây ảnh hưởng đến chiến dịch tranh cử của ông Trump.
Các đặc vụ bắt đầu rà soát hàng nghìn tài liệu để tìm kiếm thông tin chi tiết về hoạt động vận động hành lang, chiến lược quyên góp và các mối liên hệ của Navatek với giới chính trị gia.
Họ tập trung đặc biệt vào mối quan hệ giữa Kao và bà Collins. Trong bản thuyết trình dài 60 trang được chuẩn bị cho các công tố viên, họ đã làm nổi bật các khoản đóng góp mà Kao và vợ dành cho nữ thượng nghị sĩ này vào năm 2018 – ngay trước khi bà Collins đưa khoản ngân sách nghiên cứu trị giá 8 triệu USD vào ngân sách liên bang. Theo cáo trạng, Kao cũng đã chuyển tiền của Navatek cho nhiều người thân để họ quyên góp cho bà Collins vào năm 2019, qua đó chuyển cho bà khoảng 33.000 USD thông qua những người đứng tên quyên góp hộ bất hợp pháp này. Vợ và cha của Kao đều không phản hồi các yêu cầu bình luận về vụ việc.
Chính phủ đã khởi tố Kao trong hai vụ án riêng biệt: một vụ liên quan đến hành vi gian lận chương trình vay vốn và vụ còn lại liên quan đến các tội danh về tài chính trong vận động tranh cử. Thói quen nói chuyện kiểu kẻ chuyên dàn xếp các phi vụ mờ ám — kể cả qua email — của ông ta đã trở thành “món quà” quý giá cho các điều tra viên. Trong một email, ông ta gần như thừa nhận rằng các suất học bổng dành cho những phụ nữ trẻ chỉ là chiêu trò đánh lạc hướng. “Sao cũng được… chỉ là đám đàn bà lẳng lơ kiếm chác tiền miễn phí thôi mà,” ông ta viết.
Trước những bằng chứng đanh thép, Kao đã nhận tội trong cả hai vụ án vào mùa thu năm 2022. Khi đó, Navatek đã được đặt dưới sự quản lý mới theo lệnh của tòa án. Trong thời gian chờ tuyên án, Kao làm công việc phụ bếp tại nhà hàng Cheesecake Factory.
Ông bắt đầu làm việc với chính những đặc vụ FBI và công tố viên đã lật tẩy hành vi phạm tội của mình. Đối với các đặc vụ, ông là một nhân chứng hiếm có: một nhà thầu có mối quan hệ sâu rộng với các quan chức dân cử, người sẵn sàng chia sẻ thẳng thắn về cách thức vận hành của giới chính trị Washington.
Kao đối mặt với nguy cơ ngồi tù gần một thập kỷ. “Thế giới và cuộc đời tôi đã sụp đổ,” sau này ông viết trong lá thư gửi Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Hawaii. “Tôi đã bị lừa dối và cũng đủ khờ khạo để tin rằng thứ quyền lực mà các quan chức dân cử nắm giữ — và sẵn sàng bán cho bất kỳ ai đủ giàu để chi trả — lại là… ‘chiến lược kinh doanh khôn ngoan’.”
Trong hai năm tiếp theo, Kao đã tham gia ít nhất ba buổi làm việc kéo dài cả ngày với các đặc vụ. Ông tiết lộ rằng các chính trị gia, đặc biệt là Collins, đã tự nguyện tham gia vào âm mưu của mình. “Cần phải có hai bên mới tạo nên chuyện được,” ông nói với họ.
Kao cho biết người đóng thuế đã chi trả cho toàn bộ hoạt động chính trị của Navatek. “Hầu hết các công ty cùng quy mô với chúng tôi đều không đủ nguồn lực để liên tục thuê các nhà vận động hành lang đắt đỏ và quyên góp cho các chiến dịch chính trị,” ông nói với FBI. Theo các cuộc phỏng vấn, lời khai tại tòa và hồ sơ nội bộ công ty, Navatek đã giải quyết vấn đề này bằng cách sử dụng tiền từ các hợp đồng chính phủ để thuê người vận động hành lang và đóng góp cho các chiến dịch tranh cử. Việc chuyển hướng tiền từ các hợp đồng để phục vụ vận động hành lang và quyên góp chính trị có thể là hành vi bất hợp pháp.
Trong buổi gặp cuối cùng vào tháng 9 năm 2024, Kao đã giao cho FBI một tài liệu dài 50 trang, trong đó trình bày chi tiết các giao dịch của Navatek với hơn một chục nghị sĩ Quốc hội và nhân viên của họ. Tài liệu này không chỉ là lời thú tội mà còn là một bản chỉ dẫn chi tiết, bao gồm địa chỉ email và số điện thoại của những người mà Kao cho rằng các đặc vụ nên triệu tập theo lệnh của tòa án.
Năm ngoái, Kao đã bị kết án 87 tháng tù giam. Thẩm phán xét xử vụ án của ông đã không dành bất kỳ sự khoan hồng nào dù ông có hợp tác với FBI. Loui đang kiện Kao ra tòa để đòi lại số tiền hàng triệu đô la mà ông cho rằng Kao đã biển thủ từ công ty.
Cả Scott Reed và Amy Abbott vẫn là những nhân vật thân cận trong ê-kíp của Collins. Abbott giữ vai trò giám đốc tài chính cho chiến dịch tái tranh cử năm 2026 của bà, còn Reed tiếp tục điều hành siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) chủ chốt ủng hộ Collins. Abbott – người đã kết hôn với quản lý chiến dịch tranh cử của Collins – đã chuyển các câu hỏi đến bộ phận truyền thông của nữ thượng nghị sĩ. Clark chia sẻ với ProPublica rằng Abbott cùng các nhân viên khác trong chiến dịch đã làm việc với FBI, và bản thân chiến dịch tranh cử chưa bao giờ là đối tượng của cuộc điều tra này.
Trước đó trong năm nay, Kao đã đồng ý gặp phóng viên của ProPublica tại Trại giam Liên bang ở Yankton, Nam Dakota, nơi ông đang thụ án. Tuy nhiên, trong hai lần quản giáo gọi tên qua hệ thống loa nội bộ, ông đều từ chối bước vào phòng thăm gặp. Qua email, ông cho biết mình không còn muốn gặp gỡ nữa do vụ kiện tụng vẫn đang diễn ra. Ông cũng thông qua luật sư để từ chối trả lời các câu hỏi chi tiết.
Theo một bản ghi nhớ mà ProPublica có được, đến cuối năm 2024, hai đặc vụ FBI là Ball và Gounaud đã tin rằng có đủ bằng chứng để tiến hành một cuộc điều tra quy mô hơn về hành vi hối lộ các nghị sĩ Quốc hội.
Tuy nhiên, trước khi kịp bắt tay vào nhiệm vụ mới, họ đã trở thành nạn nhân trong chiến dịch trả đũa của ông Trump.
Ball và Gounaud từng làm việc tại CR-15 – đơn vị chống tham nhũng tinh nhuệ của FBI, chuyên điều tra các hành vi sai phạm của các quan chức dân cử. Khi ông Trump trở lại nắm quyền, tân Giám đốc FBI do ông bổ nhiệm là Kash Patel đã loại bỏ từng đặc vụ một khỏi đơn vị này.
Ball trở thành mục tiêu nhắm đến do vai trò của cô trong cuộc điều tra của công tố viên đặc biệt về nỗ lực bất thành của ông Trump nhằm lật ngược kết quả bầu cử năm 2020. Cô bị sa thải vào tháng 10 năm 2025 thông qua một lá thư dài một trang, trong đó cáo buộc cô đã “biến Bộ Tư pháp thành công cụ tấn công chính trị”. Hiện cô đang khởi kiện để phản đối quyết định sa thải này. Gounaud cũng bị buộc phải rời đi vào đầu năm 2026. Cả hai đặc vụ đều từ chối bình luận thông qua luật sư của mình.
Ông Trump cũng nhắm vào các luật sư thuộc Bộ Tư pháp từng phối hợp với CR-15. Nhóm này – được gọi là Bộ phận Liêm chính Công (Public Integrity Section) – đã tan rã hoàn toàn vào tháng 2 năm 2025 sau khi các nhân viên nhận lệnh hủy bỏ vụ án chống lại Thị trưởng thành phố New York Eric Adams, một đồng minh của ông Trump. Ban lãnh đạo đơn vị đã đồng loạt từ chức. Các quan chức do ông Trump bổ nhiệm đã ra lệnh cho những công tố viên còn lại phải dừng các vụ án tham nhũng mới, chỉ vài tháng sau khi Kao đưa ra lời thú tội chi tiết.
Tuy nhiên, trước khi bị sa thải, Ball đã kịp thực hiện một bước tiến quan trọng.
Dựa trên toàn bộ bằng chứng thu thập được, cô đã thuyết phục được cấp trên phê duyệt một cuộc điều tra mới. Cuộc điều tra này tập trung vào bang South Carolina – một trong những địa điểm mà Navatek nhắm đến để mở rộng hoạt động nhanh chóng. FBI đặc biệt quan tâm đến một bữa tối bít tết mà Kao đã dùng cùng Thượng nghị sĩ Lindsey Graham.
Nguồn : ProPublica