VIETNAMWEEK — Khi cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ chỉ còn chưa đầy 4 tháng, áp lực chính trị đang gia tăng mạnh mẽ đối với Đảng Cộng hòa. Cuộc xung đột quân sự tại Iran không chỉ tiêu tốn ngân sách khổng lồ mà còn đẩy giá năng lượng lên cao, trực tiếp tác động đến tâm lý cử tri. Trong khi nhiều ứng cử viên Đảng Cộng hòa lo ngại cuộc chiến trở thành “cục đá ghìm chân” trong cuộc bầu cử tới, Tổng thống Donald Trump lại khẳng định ông không để lịch trình bầu cử chi phối các quyết định chính sách của mình.
1. Con số chiến phí phình to và gánh nặng giá cả lên cử tri
Các số liệu công khai mới nhất cho thấy gánh nặng tài chính của chiến dịch quân sự tại Trung Đông ngày càng đắt đỏ:
-
Chiến phí leo thang: Tại phiên điều trần trước Thượng viện, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth xác nhận chiến dịch tại Iran đến nay đã tiêu tốn hơn 37 tỷ USD. Lầu Năm Góc hiện tiếp tục đề xuất Quốc hội phê duyệt thêm ngân khoản bổ sung 88 tỷ USD.
-
Áp lực lạm phát và giá năng lượng: Giá xăng tăng cao do ảnh hưởng từ cuộc chiến trở thành yếu tố tác động trực tiếp nhất tới đời sống người dân. Các khảo sát gần đây chỉ ra chỉ 17% người Mỹ cảm thấy tình hình tài chính của họ tốt hơn so với đầu nhiệm kỳ, và có tới 68% người được hỏi cho rằng cuộc chiến Iran không đáng để Mỹ tiếp tục theo đuổi.
2. Sự rạn nứt trong nội bộ MAGA và áp lực từ truyền thông bảo thủ
Sự bất mãn với cuộc chiến không chỉ xuất hiện ở cử tri Dân chủ hay Trung lập mà bắt đầu lan sang cả lực lượng cử tri nòng cốt của ông Trump:
-
Tâm lý cử tri MAGA: Khảo sát của Politico cho thấy 57% cử tri MAGA quy trách nhiệm cho cuộc chiến Iran khiến giá xăng tăng, và 37% cho rằng Mỹ chỉ nên tiếp tục cuộc chiến nếu nó không làm gia tăng chi phí sinh hoạt.
-
Cảnh báo từ truyền thông bảo thủ: Các bình luận viên thân cận trên đài Fox News như Laura Ingraham đã công khai lên tiếng cảnh báo rằng thời gian để chính quyền tìm lối thoát cho cuộc chiến đang cạn dần, đồng thời hối thúc Đảng Cộng hòa tránh để xung đột kéo dài vô tận.
3. Bất đồng giữa chiến lược của Trump và nỗi lo của các ứng viên Quốc hội
Mặc dù nội bộ đảng lo sốt vó, tâm thế của Donald Trump lại rất khác biệt so với các nhà lập pháp Cộng hòa:
-
Khác biệt về lợi ích chính trị: Các hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ Cộng hòa phải đối mặt trực tiếp với nguy cơ mất ghế vào tháng 11 nếu cử tri quay lưng. Trong khi đó, do đang ở nhiệm kỳ thứ hai (không thể tái ứng cử theo Hiến pháp), ông Trump ít chịu tác động trực tiếp hơn từ kết quả bầu cử Quốc hội.
-
Tuyên bố của Trump: Ông Trump phát biểu thản nhiên rằng việc Iran đe dọa hay tìm cách can thiệp bầu cử “chẳng ảnh hưởng gì” đến ông, và ông chỉ làm những gì mình cho là đúng thay vì nhìn vào lịch bầu cử.
4. Tranh cãi quanh phát ngôn về quân nhân hy sinh và phản ứng tại Quốc hội
Khi số lượng thương vong của quân nhân Mỹ tăng lên (đã ghi nhận 18 người thiệt mạng), những phát biểu và hành động của Tổng thống Trump tiếp tục vấp phải nhiều ý kiến trái chiều:
-
Các phát biểu gây tranh cãi: Việc ông Trump bình luận rằng thương vong là điều “đành chịu” trong chiến tranh, hay việc ông tuyên bố tại Dover rằng các tử sĩ “đều phát biểu mạnh mẽ rằng Mỹ không thể để Iran có vũ khí hạt nhân”, bị giới quan sát và phê bình cho là hành vi mượn tiếng nói của những người đã khuất để biện minh cho chính sách chiến tranh của mình.
-
Phản ứng từ Quốc hội: Trước tình hình xung đột kéo dài mà không có chiến lược rút quân rõ ràng, Hạ viện Mỹ vừa qua đã thông qua Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh (War Powers Resolution) với tỷ lệ phiếu 214 – 208nhằm siết lại quyền lực quân sự của Nhà Trắng tại Iran, trong đó có sự đồng thuận của 4 nghị sĩ Đảng Cộng hòa.
Kết luận: Cuộc chiến Iran đang tạo ra một bài toán hóc chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi Donald Trump duy trì quan điểm cứng rắn và không bị ràng buộc bởi việc tái ứng cử, thì Đảng Cộng hòa đang phải gánh chịu rủi ro chính trị rất lớn từ sự bất mãn của cử tri đối với giá cả leo thang và chiến phí đắt đỏ.
Nguồn tham khảo: Phân tích tổng hợp từ hệ thống tin tức chính trị và nội dung từ kênh NGO PHONG 246 (Video “NP-P2: Chiến phí Iran ngày càng đắt, Cộng Hòa ngày càng lo, còn Trump thì sao?”).