VIETNAMWEEK.NET — BẢN TIN THỜI SỰ ĐẶC BIỆT
NƯỚC MỸ TRƯỚC VÒNG XOÁY KHỦNG HOẢNG: TRUMP TÍNH PHƯƠNG ÁN ĐÁNH LỚN IRAN, TỐI CAO PHÁP VIỆN PHÁN QUYẾT VỤ QUYỀN CÔNG DÂN VÀ LÀN SÓNG “CHẢY MÁU CHẤT XÁM”
Washington D.C. — Vietnamweek.net
Tháng 7 năm 2026 mở đầu bằng một chuỗi các cơn địa chấn chính trị dồn dập tại Washington. Khi Bản ghi nhớ (MoU) với Iran ngày càng lộ rõ nhiều lỗ hổng chết người, Tòa Bạch Ốc đã bắt đầu tính tới các kịch bản quân sự tổng lực. Cùng lúc đó, các phán quyết lịch sử của Tối cao Pháp viện vào ngày cuối cùng của nhiệm kỳ và cuộc “nổi loạn” tại Hạ viện đang đẩy chính trường Mỹ vào trạng thái chia rẽ sâu sắc.
1. BÀN CỜ ĐỊA CHÍNH TRỊ: TRUMP LẠI TÍNH CHUYỆN ĐÁNH LỚN IRAN KHI ĐIỂM NGHẼN HORMUZ CHƯA ĐƯỢC THÁO GỠ
Theo các nguồn tin rò rỉ được tờ The Wall Street Journal đăng tải, Tổng thống Donald Trump vừa có một ngày họp kín với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân (Tướng CQ Brown) và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth để rà soát các phương án tác chiến toàn diện chống lại Iran.
-
Kịch bản không kích quy mô lớn (Large-scale air strikes): Lầu Năm Góc đã trình lên Tổng thống các kế hoạch oanh tạc toàn diện vào các cơ sở quân sự hạt nhân của Tehran nhằm “hoàn thành công việc” (finishing the job). Mặc dù Mỹ hiện có khoảng 660.000 quân đóng giữ hoặc hiện diện gần khu vực Trung Đông, ông Trump vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng vì lo ngại một cuộc chiến tranh tổng lực lúc này sẽ tự tay phá nát tiến trình ngoại giao và thừa nhận thỏa ước MoU 60 ngày là một thất bại hoàn toàn.
-
Điểm nghẽn Eo biển Hormuz và canh bạc dầu mỏ: Mỹ lo ngại việc đánh lớn sẽ khiến Iran đóng cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz trong nhiều tháng, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào thảm họa lạm phát. Trong khi đó, thỏa ước tạm thời tại Doha đang bị chỉ trích là “rỗng ruột”. Chủ tịch Quốc hội Iran Kalibaf tuyên bố đầy thách thức rằng kể từ khi lệnh phong tỏa hàng hải được nới lỏng theo MoU, Iran đã xuất khẩu hơn 40 triệu thùng dầu thô với mức giá cao hơn 20% chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần.
-
Áp lực từ phía Israel: Sự rạn nứt giữa Washington và Tel Aviv tiếp tục nới rộng khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu kiên quyết đẩy mạnh chiến lược “hoàn thành công việc”, khẳng định Israel sẵn sàng đơn phương tấn công Iran lần thứ ba nếu cần để tự bảo vệ an ninh quốc gia.
2. NỘI CHÍNH MỸ: CÁNH CỬA QUYỀN CÔNG DÂN THEO NƠI SINH CHƯA ĐÓNG HẲN
Vào ngày cuối cùng của nhiệm kỳ, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã đưa ra phán quyết chấn động liên quan đến sắc lệnh hành pháp thu hẹp quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship) của ông Trump ký từ đầu nhiệm kỳ.
-
Sắc lệnh của Trump bị bác bỏ: Với tỷ lệ 6-3, Tối cao Pháp viện phán quyết sắc lệnh đơn phương tước bỏ quyền công dân tự động của con cái những người di cư bất hợp pháp sinh ra trên đất Mỹ là vi phạm luật pháp hiện hành. Chánh án John Roberts nhấn mạnh Tu chính án thứ 14 bảo đảm quyền công dân cho mọi người sinh ra trong trạng thái tự do trên lãnh thổ Hoa Kỳ.
-
“Khe cửa hẹp” từ Thẩm phán Kavanaugh: Tuy nhiên, trong câu hỏi cốt lõi về Hiến pháp, tỷ lệ phiếu lại suýt sao 5-4. Thẩm phán bảo thủ Brett Kavanaugh đồng ý bác sắc lệnh của Trump nhưng lập luận rằng: Tổng thống không thể đơn phương thay đổi quyền này bằng sắc lệnh, nhưng Quốc hội có thẩm quyền ban hành một đạo luật mới để hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Ông Trump ngay lập tức bám lấy “khe cửa” này và kêu gọi các nhà lập pháp soạn thảo dự luật mới để chấm dứt hệ thống quyền công dân hiện tại.
3. CÚ BÚA TẠ DÀNH CHO BỘ MÁY CÔNG VỤ VÀ LÀN SÓNG “CHẢY MÁU CHẤT XÁM”
Cùng ngày, đa số bảo thủ tại Tối cao Pháp viện đã đảo ngược một tiền lệ pháp lý tồn tại suốt 90 năm, dỡ bỏ hoàn toàn các rào cản ngăn tổng thống tự ý sa thải lãnh đạo các cơ quan quản lý độc lập thuộc nhánh hành pháp. Phán quyết dựa trên học thuyết “Hành pháp thống nhất” này trao cho ông Trump quyền lực tối cao để cải tổ hoặc thanh trừng bộ máy hành chính.
Hệ quả nhãn tiền của các chính sách siết chặt đối với giáo dục đại học và nghiên cứu là nước Mỹ đang đối mặt với làn sóng “chảy máu chất xám” giới khoa học chưa từng có. Theo tạp chí Nature, số hồ sơ xin việc ở nước ngoài của các nhà khoa học hàng đầu tại Mỹ đã tăng gần 1/3, với 75% người được hỏi đang cân nhắc rời bỏ Hoa Kỳ để chuyển sang Anh, Canada hoặc Châu Âu. Châu Âu hiện đang “trải thảm đỏ” bằng các quỹ tài trợ đặc biệt như Global Talent Fund của Anh để thu hút những bộ óc kiệt xuất rời khỏi bầu không khí học thuật ngột ngạt tại Mỹ.
4. HẠ VIỆN TỀ LIỆT: MIKE JOHNSON BỊ PHE CỨNG RẮN “BẮT CON TIN”
Nội bộ Đảng Cộng hòa tại Quốc hội tiếp tục rơi vào trạng thái hỗn loạn sâu sắc. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson một lần nữa hoàn toàn mất quyền kiểm soát nghị trường trước cuộc nổi loạn của một nhóm nhỏ dân biểu bảo thủ cứng rắn do Dân biểu Anna Paulina Luna (Florida) dẫn đầu.
Nhóm này đã chặn đứng toàn bộ chương trình nghị sự của Hạ viện nhằm ép ban lãnh đạo phải tìm cách thông qua đạo luật Save America Act theo ý muốn của ông Trump. Sự bế tắc tồi tệ đến mức ông Johnson phải chấp nhận hủy bỏ lịch trình làm việc và để các dân biểu rời Washington sớm. Cuộc nổi loạn nội bộ này đang đẩy một loạt dự luật ưu tiên của chính quyền Trump vào trạng thái đình trệ, bao gồm cả gói ngân sách hàng tỷ đô la dành cho Ngũ Giác Đài để tài trợ cho các chiến dịch quân sự ở Trung Đông.
VIETNAMWEEK.NET — THÔNG TIN MINH BẠCH, PHÂN TÍCH ĐA CHIỀU.