Tác giả: Susan B. Glasser
The New Yorker, ngày 22 tháng 10 năm 2026
Bản dịch tiếng Việt
Khi kỳ vọng của phe Dân chủ về cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tăng vọt, lịch sử nhắc nhở chúng ta chỉ nên lạc quan một cách dè dặt, với chữ “lạc quan” viết thường.
Đây có phải cuối cùng cũng là sự bác bỏ Donald Trump hay không?
Trong nhiều thập niên theo dõi chính trường Mỹ, tôi không thể nhớ ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ nào đặt ra câu hỏi ấy về một tổng thống trực diện hơn cuộc bầu cử lần này — chưa kể đến việc mọi chỉ dấu ngày càng rõ ràng đều hướng tới một câu trả lời tưởng như đơn giản: Có.
Khi rong ruổi khắp đất nước trong mùa thu này, ông Trump đã quay lại với kịch bản vận động tranh cử mà ông từng thử nghiệm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đầu tiên. Đi đến đâu, ông cũng nói: “Làm ơn, hãy cứ giả vờ như tôi có tên trên lá phiếu.”
Như mọi khi, ông muốn biến cuộc bầu cử này thành cuộc bầu cử của Trump, Trump và Trump.
Vấn đề đối với Tổng thống là: đó chính xác là điều cuộc bầu cử đang dần trở thành — và chỉ còn vài ngày nữa là đến thời điểm phán xét ngày 3 tháng 11, người Mỹ nhìn chung không ưa ông, không ưa các chính sách của ông, cũng không ưa đảng của ông.
Xét theo gần như mọi thước đo, ngoại trừ những khoản tiền khổng lồ chưa từng có mà ông Trump cùng một nhóm nhỏ các tỷ phú đang chi ra để cứu vãn thế đa số của đảng Cộng hòa tại Thượng viện, cuộc tranh cử mùa thu năm nay có vẻ đang hướng tới một thất bại áp đảo — điều mà nhiều người đã dự đoán, và cũng nhiều lần phải bẽ mặt vì dự đoán sai, kể từ khi Trump bước vào chính trường cách đây 4.146 ngày.
Những dấu hiệu bao gồm tỷ lệ tín nhiệm thấp kỷ lục trong lịch sử; cuộc chiến không được lòng dân với Iran, dẫn đến giá cả tăng cao và lạm phát tăng vọt; cùng tình trạng tham nhũng trắng trợn đến mức hiện nay hai phần ba người Mỹ tin rằng ông đang trục lợi từ chức vụ tổng thống.
Đáng chú ý nhất, sự sa sút trong mức độ ủng hộ Trump không chỉ diễn ra trong hàng ngũ Dân chủ và cử tri độc lập, mà còn lan sang nhiều cử tri Cộng hòa tại các bang đỏ — những người từng kiên định hậu thuẫn ông và hết lần này đến lần khác cứu nguy cho ông trong thập niên chính trị Mỹ đầy biến động vừa qua.
Trong cuộc thăm dò cuối cùng của The New York Times trong chu kỳ bầu cử này, ứng cử viên Dân chủ dẫn trước Cộng hòa 11 điểm phần trăm trong câu hỏi lựa chọn ứng cử viên Hạ viện chung, cao hơn 4 điểm so với năm 2018, khi đảng Dân chủ giành thêm 41 ghế và lấy lại quyền kiểm soát Hạ viện.
Còn về những vấn đề thúc đẩy cử tri, chuyên gia thăm dò của đảng Dân chủ John Anzalone đã tóm tắt tình hình cuộc đua hiện nay. Sau khi cuộc thăm dò của The Times được công bố, ông viết trên X:
“Đảng Dân chủ dẫn trước ở mọi vấn đề. Theo đúng nghĩa đen, là mọi vấn đề!”
Kết quả là một loạt cuộc đua sít sao hoàn toàn ngoài dự đoán tại vùng trung tâm nước Mỹ, nơi quyền kiểm soát Thượng viện — trước đây được xem là mục tiêu ngoài tầm với của phe Dân chủ do bản đồ bầu cử năm nay — giờ đây có thể được quyết định tại những bang như Iowa, Kansas, Nebraska và Texas.
Trong nhiều thập niên, không bang nào trong số này bầu một thượng nghị sĩ Dân chủ vào Thượng viện. Riêng Kansas, đã 94 năm.
Phe Dân chủ cũng có cơ hội lớn giành đa số chức thống đốc bang lần đầu tiên kể từ năm 2010.
Trong cuộc đua Hạ viện, nơi đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm ba ghế, đảng này được xem gần như chắc chắn sẽ chiến thắng.
Đây không đơn thuần là sự lạc quan tự trấn an của phe Dân chủ.
Đảng Cộng hòa đã bắt đầu hoảng loạn từ nhiều tuần trước, chi hàng trăm triệu USD cho quảng cáo tại những bang mà trước đây họ tin chắc sẽ thắng dễ dàng, đồng thời gần như rút khỏi một số cuộc đua Thượng viện từng có tính cạnh tranh tại những nơi như North Carolina và Georgia — nơi Trump đã thắng áp đảo chỉ hai năm trước.
Vào thứ Hai, Trump sẽ vận động tranh cử tại Mississippi — một bang Cộng hòa trung thành — nơi ghế Thượng viện hiện đã chính thức trở thành một cuộc đua “có thể tranh chấp”.
Còn đối với Hạ viện, những nhân vật nội bộ đảng Cộng hòa đang đưa ra những đánh giá “cực kỳ ảm đạm” với các phóng viên suốt nhiều tuần qua, cho biết họ đã chuẩn bị tinh thần cho một thất bại áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
“Trung tâm kinh tế của cử tri Mỹ đang sụp đổ đối với đảng Cộng hòa,” Greg Strimple, một chuyên gia thăm dò của đảng Cộng hòa, tuyên bố hôm thứ Ba.
Cuộc khảo sát mới của ông, phối hợp với một đồng nghiệp Dân chủ cho Cook Political Report, cho thấy các ứng cử viên Dân chủ tranh ghế Thượng viện đang dẫn trước sít sao tại Iowa, Ohio và Texas — tất cả đều là những bang đã bỏ phiếu cho Trump trong cả ba kỳ bầu cử tổng thống.
Theo Strimple:
“Cử tri quá bất mãn vì thiếu sự lãnh đạo trong việc giảm chi phí sinh hoạt, đến mức họ dường như sẵn sàng đưa các ứng cử viên Dân chủ đến những chiến thắng gây bất ngờ tại các bang vốn trung thành với Cộng hòa, mặc dù đảng Dân chủ còn ít được ưa chuộng hơn cả Tổng thống Trump lẫn đảng Cộng hòa. Mức độ bất mãn của cử tri thực sự chưa từng có tiền lệ.”
Vậy tại sao nhiều người Dân chủ vẫn chỉ dừng lại ở mức mà Rahm Emanuel, trong cuộc phỏng vấn gần đây với podcast Political Scene của The New Yorker, gọi là “lạc quan một cách dè dặt, với chữ ‘lạc quan’ viết thường và chữ ‘thận trọng’ cũng viết thường”, về triển vọng giáng cho Trump một đòn quyết định bằng cách giành quyền kiểm soát Thượng viện?
Lịch sử đưa ra một lý do hiển nhiên.
Trump có lẽ đã không bao giờ trở thành tổng thống nếu đảng Dân chủ không mắc phải sự tự tin thái quá chết người về khả năng đánh bại ông trong năm 2016.
Trong hai tuần cuối trước cuộc bầu cử năm ấy, khi một số cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy Hillary Clinton dẫn trước với khoảng cách hai chữ số tưởng như không thể san lấp, chiến dịch tranh cử thất bại của bà thậm chí đã không đưa ứng cử viên tổng thống Dân chủ đến Wisconsin — bang chiến trường mang tính quyết định.
Thay vào đó, chiến dịch lại tìm cách mở rộng bản đồ tranh cử sang những bang vốn nghiêng về Cộng hòa như Arizona và Utah.
Ngay cả trong năm 2018, khi phe Dân chủ phục hồi mạnh mẽ sau thất bại của Clinton, kết quả chia đôi — Cộng hòa giữ Thượng viện trong khi Dân chủ giành Hạ viện — cũng đồng nghĩa với việc Trump khó phải đối mặt với trách nhiệm giải trình thực sự hoặc những giới hạn quyền lực có ý nghĩa từ Quốc hội.
Kết quả ấy được xem là một lời khiển trách, chứ không phải sự bác bỏ đủ sức kết thúc một nhiệm kỳ tổng thống.
Điểm mấu chốt ở đây là: chiến thắng trong các cuộc bầu cử Mỹ phụ thuộc vào kỳ vọng cũng nhiều như phụ thuộc vào việc bên nào giành được nhiều ghế hơn.
Vào đầu năm 2026, nếu phe Dân chủ giành lại Hạ viện và cạnh tranh sòng phẳng ở Thượng viện trên một bản đồ bầu cử đầy bất lợi, kết quả ấy có thể được xem là sự phục hồi ngoạn mục sau tình trạng yếu kém của đảng này hai năm trước.
Nhưng hiện nay, dù các cuộc thăm dò cho thấy quyền kiểm soát Thượng viện vẫn còn bỏ ngỏ, với những cuộc đua then chốt đều nằm trong biên độ sai số, tiêu chuẩn kỳ vọng đã thay đổi.
Một người bạn thuộc đảng Dân chủ nói với tôi hôm trước:
“Tôi sẽ thất vọng nếu chúng tôi không giành được Thượng viện — nơi mà chỉ một tháng trước, tôi còn chẳng nghĩ chúng tôi có thể giành được.”
Còn một câu hỏi khác: các đảng sẽ rút ra bài học gì từ cuộc bầu cử?
Năm 2022, phe Dân chủ đã tự tin vào câu chuyện thành công mà chính họ kể về việc ngăn chặn làn sóng đỏ của Cộng hòa, thuyết phục bản thân rằng việc chỉ mất Hạ viện với cách biệt năm ghế và giữ được đa số mong manh 51 ghế tại Thượng viện là một chiến thắng lớn.
Kết quả tốt hơn dự kiến ấy góp phần thúc đẩy Joe Biden tuyên bố ông dự định tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa. Và tất cả chúng ta đều biết chuyện đó đã kết thúc như thế nào.
Sau chiến thắng của Trump năm 2024, đảng Cộng hòa tin rằng một sự tái sắp xếp chính trị có ý nghĩa lớn lao đã diễn ra. Vì vậy, họ tiến hành một đợt phân chia lại địa hạt bầu cử giữa thập niên chưa từng có tiền lệ, nhằm làm suy giảm lợi thế của phe Dân chủ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay.
Vào đầu năm nay, việc phân chia lại địa hạt ấy dường như có thể giúp Cộng hòa giành thêm tới một tá ghế.
Giờ đây, khi nhiều cử tri từng bỏ phiếu cho Trump năm 2024 quay lưng với Tổng thống tại những nơi như Nam Texas và Florida, tác động ròng của việc phân chia lại địa hạt có thể chỉ còn giúp Cộng hòa thêm vỏn vẹn một ghế.
Tuy nhiên, khi cuộc bầu cử có thể báo hiệu sự khởi đầu cho hồi kết của mối ràng buộc lâu dài, kỳ lạ giữa Trump và cử tri Mỹ cuối cùng cũng đang đến gần, điều khiến tôi lo ngại nhất không phải là sự ngạo mạn của những người chiến thắng, cũng không phải là làn sóng bình luận chính trị tồi tệ chắc chắn sẽ tràn ngập sau bầu cử.
Điều khiến tôi lo ngại nhất, như mọi khi, chính là bản thân Tổng thống.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Trump đã tìm cách phòng ngừa khả năng phải chịu một thất bại đáng xấu hổ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bằng cách chủ động công kích kết quả trước cả khi cuộc bầu cử diễn ra.
Ông đặt nghi vấn về tính hợp pháp của bỏ phiếu qua thư, giả vờ rằng nước Mỹ đang đối mặt với một đại dịch gian lận bỏ phiếu của những người không phải công dân, đồng thời đe dọa huy động những nguồn lực liên bang đáng kể nằm trong tay ông vào ngày bầu cử và cả sau đó.
The New York Times phát hiện rằng kể từ lễ nhậm chức lần thứ hai, ông đã công khai gieo nghi ngờ về các cuộc bầu cử trong hơn 70% số ngày.
Những phát biểu gần đây tập trung vào các cuộc thăm dò “bị thao túng”, mà ông tuyên bố rằng chúng “LUÔN đánh giá thấp MAGA”.
Trong thế giới hậu bầu cử năm 2020, liệu có ai trong chúng ta cho rằng không nên xem những lời đe dọa này một cách nghiêm túc?
Trong những cuộc trò chuyện riêng tư, nhiều người Dân chủ — và tôi chắc chắn cũng có không ít người Cộng hòa — tự trấn an bằng ý nghĩ rằng một làn sóng xanh sẽ quá lớn để có thể gian lận.
Ngay cả Robert Rubin, cựu Bộ trưởng Tài chính, một nhân vật nổi tiếng điềm đạm và vững vàng, cũng lo ngại trước sự tự mãn ấy đến mức tuần này đã cảnh báo công chúng về “nguy cơ đáng kể” rằng Trump có thể tìm cách can thiệp, thậm chí trắng trợn “chiếm đoạt” kết quả bầu cử.
Tôi không nghi ngờ rằng nếu vị tổng thống từng sẵn sàng kích động một đám đông tấn công Điện Capitol của nước Mỹ thay vì chấp nhận thất bại nhìn thấy cơ hội để thử làm điều đó, ông sẽ hành động.
Trên hết, tôi chắc chắn một điều: Trump vẫn là con người mà ông vốn luôn như vậy.
Ông chưa bao giờ công khai nhận trách nhiệm về bất cứ điều gì, và ông cũng sẽ không bắt đầu làm điều đó vào lúc này.
Sẽ không có sự điều chỉnh đường lối, không có bước chuyển hướng về trung dung.
Ông sẽ không làm điều mà George W. Bush và Barack Obama từng làm sau những thất bại nặng nề trong bầu cử giữa nhiệm kỳ: thừa nhận sự tức giận của cử tri và cam kết làm tốt hơn bằng cách hợp tác vượt qua ranh giới đảng phái.
Trump và đảng Cộng hòa càng thất bại nặng nề trong đêm bầu cử, chúng ta càng phải lo ngại về phản ứng của ông.
Trump sau khi bị cử tri bác bỏ có thể sẽ là phiên bản nguy hiểm nhất của Trump.