Trong nhiều thập kỷ, những người bảo thủ đã kiên quyết phản đối việc sử dụng các loại thuốc như psilocybin và LSD. Giờ đây, chính quyền Trump đã tạo ra một bước ngoặt đột ngột.
Tác giả: Andrew Jacobs
“Choáng váng” (Mindbending) có lẽ là từ chính xác nhất để mô tả buổi lễ tại Phòng Bầu dục vào ngày 18 tháng 4, khi Tổng thống Trump ra lệnh cho các cơ quan liên bang đẩy nhanh nghiên cứu về tiềm năng điều trị của các hợp chất thức thần bất hợp pháp như LSD, peyote và MDMA.
Tại đây, một thành viên Đảng Cộng hòa vốn đề cao “luật pháp và trật tự”, đồng thời là người cả đời nói không với rượu bia, lại đang cổ xúy cho những chất gây ảo giác mà một tổng thống Đảng Cộng hòa tiền nhiệm, Richard Nixon, từng lên án là “kẻ thù công số 1 của công chúng.”
Kể từ năm 1970, khi Nixon xếp các loại thuốc thức thần vào danh mục cấm nghiêm ngặt nhất của liên bang, cách tiếp cận tuyệt đối “chỉ nói không” (just-say-no) của ông đã được các thế hệ chính trị gia bảo thủ kế thừa. Họ thường giữ quan điểm rằng thuốc thức thần là chất gây say làm suy đồi đạo đức, là sự hưởng lạc của những người hippy, những kẻ trốn quân dịch và những thành phần tự do thoái hóa khác.
“Là một người đã làm việc với thuốc thức thần trong nhiều thập kỷ, việc xem sự kiện tại Nhà Trắng là một trải nghiệm rất kỳ ảo (trippy),” Dimitri Mugianis, một người hành nghề bí mật từng bị nhà chức trách liên bang truy tố vì điều trị bất hợp pháp cho người nghiện heroin bằng thuốc thức thần ibogaine, cho biết.
Nỗ lực táo bạo của ông Trump nhằm nới lỏng quan điểm của chính phủ liên bang đối với một số loại thuốc bất hợp pháp đã gây chóng mặt — tháng trước, Bộ Tư pháp, theo yêu cầu của tổng thống, cũng đã nới lỏng các hạn chế đối với cần sa y tế.
Chiến thuật mang tên “Cựu chiến binh”
Các chuyên gia trong lĩnh vực này không hoàn toàn ngạc nhiên. Họ nhận thấy sự phản đối của công chúng đối với thuốc thức thần đã giảm dần trong những năm gần đây, phần lớn nhờ các nghiên cứu chứng minh tiềm năng của thuốc trong điều trị các tình trạng sức khỏe tâm thần nan y như rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD), trầm cảm và lạm dụng chất gây nghiện. Một loạt các tên tuổi nổi tiếng đã công khai thảo luận về trải nghiệm thức thần của họ, bao gồm Aaron Rodgers, Mike Tyson, Elon Musk, Robert F. Kennedy Jr. và Sergey Brin, người đồng sáng lập Google.
Cuối cùng, những người ủng hộ cải cách thuốc đã tìm thấy một “đại diện” cực kỳ hiệu quả để thuyết phục ngay cả những chiến binh chống ma túy cứng rắn nhất: Cựu chiến binh Mỹ. Ám ảnh bởi những trải nghiệm thời chiến và đối mặt với tỷ lệ tự hại ngày càng tăng, các cựu chiến binh đã đổ xô đến các phòng khám thức thần bên ngoài Hoa Kỳ trong những năm gần đây. Những câu chuyện hồi phục “từ cõi chết trở về” của họ sau khi điều trị đã góp phần xóa tan sự hoài nghi của các quan chức Đảng Cộng hòa.
“Không ai có thể từ chối một cựu chiến binh ở đất nước này,” Michael Pollan, tác giả cuốn sách năm 2018 “How to Change Your Mind” (Cách thay đổi tâm trí bạn), nhận định. “Việc gắn kết với các cựu chiến binh là một bước đi chính trị thông minh, giúp xóa bỏ cái mác ‘cánh tả tự do’ vốn gắn liền với thuốc thức thần kể từ những năm 1960.”
“Không khác gì một buổi lễ trừ tà”
Bước ngoặt chuyển hướng sang các cựu chiến binh là tác phẩm của Rick Doblin, người sáng lập nhóm nghiên cứu MAPS. Bằng cách biến những “chiến binh bị thương” thành những sứ giả và gắn mác lại các loại thuốc này là “thuốc chữa bệnh”, ông Doblin đã thành công trong việc đưa thuốc thức thần ra khỏi các cuộc chiến văn hóa.
Chiến lược này đã mang lại thành quả. Rick Perry, cựu Thống đốc bang Texas, người từng trải qua liệu pháp ibogaine vào năm 2023 để trị chứng lo âu, gần đây đã viết lời tựa cho cuốn sách “Hướng dẫn của người Kitô hữu về thuốc thức thần.” Tại Washington, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng bao gồm sáu thành viên Đảng Cộng hòa — tất cả đều là cựu chiến binh — đã nỗ lực nới lỏng các hạn chế liên bang.
Một trong số đó, Hạ nghị sĩ Morgan Luttrell (Đảng Cộng hòa, Texas), một cựu lính Seal, là minh chứng cho sự thay đổi chính trị này. Từng là người phản đối ma túy, ông Luttrell bị chấn thương sọ não sau một vụ rơi trực thăng năm 2009 khiến tinh thần ông suy sụp. Sau khi nghe đồng đội kể về sự hồi phục thần kỳ nhờ ibogaine, ông đã đến Mexico để thử.
Ông Luttrell mô tả trải nghiệm này là cực kỳ thách thức: “Nó không khác gì một buổi lễ trừ tà.” Ông trở thành một tín đồ của ibogaine và đã thuyết phục vợ cùng anh trai mình đi điều trị, với chi phí có thể lên tới 15.000 USD và không được bảo hiểm chi trả.
Động lực từ chính trị và bầu cử
Khi ông Luttrell đứng rạng rỡ trong Phòng Bầu dục tháng trước, ông Trump thú nhận mình không mấy quen thuộc với các phương pháp điều trị thức thần. Ông gặp khó khăn khi phát âm từ ibogaine và sau đó nói đùa xin một ít.
Sự hiện diện của Joe Rogan, người dẫn chương trình podcast có tầm ảnh hưởng, đứng ngay sau tổng thống, đã làm nổi bật một động lực khác thúc đẩy sự thay đổi của chính quyền: Chính trị bầu cử. Lo ngại trước sự xói mòn ủng hộ trong cộng đồng MAGA khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần, các cố vấn của ông Trump đã tìm cách lấy lại lòng tin của Rogan và thính giả của ông — nhiều người trong số họ đã quay lưng với tổng thống vì quyết định gây chiến với Iran.
Mối lo về “Thuốc tiên”
Trong một dấu hiệu cho thấy thời thế đã thay đổi, những lời chỉ trích nhắm vào hành động của ông Trump chủ yếu không đến từ những người bảo thủ tôn giáo mà từ phía cánh tả. Họ lo ngại về sự “tập đoàn hóa” thuốc thức thần và lo rằng các liệu pháp mới sẽ nằm ngoài tầm tay của hầu hết người Mỹ.
Các chuyên gia cũng lo ngại về thông điệp quá giản đơn coi thuốc thức thần là “thuốc tiên” (miracle cure). Những người phát biểu tại Phòng Bầu dục đã sử dụng những cụm từ như “một lần là xong” (one-and-done) để mô tả khả năng chữa lành của thuốc.
Thực tế, các liệu pháp này thường bao gồm hàng giờ tư vấn tâm lý trước và sau khi dùng thuốc. Việc hạ thấp tầm quan trọng của quá trình này có thể dẫn đến thất vọng. Tiến sĩ Franklin King tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts cảnh báo: “Những loại thuốc này có thể mở ra cánh cửa dẫn đến một nơi tốt đẹp hơn trong cuộc sống, nhưng nó không đơn giản như việc búng tay.”