Trong lý thuyết chính trị Mỹ, hệ thống “kiểm soát và đối trọng” (checks and balances) được thiết kế để ngăn chặn quyền lực tuyệt đối. Tuy nhiên, những diễn biến gần đây cho thấy một thực trạng đáng ngại: Đảng Cộng hòa không còn đóng vai trò là lực lượng kiểm soát chính quyền, mà đang trở thành bộ phận hỗ trợ tích cực để tháo dỡ các rào chắn đó.
1. Vũ khí hóa tư pháp và bài toán đạo đức
Việc Bộ Tư pháp (DOJ) bắt giữ cựu Giám đốc FBI James Comey vì một bài đăng hình vỏ sò (được cho là ẩn ý “86 47” – ám chỉ việc loại bỏ Tổng thống thứ 47) là một ví dụ điển hình của việc hình sự hóa các biểu đạt chính trị.
-
Chiến lược của GOP: Thay vì chỉ trích sự lạm quyền, phe đa số tại Quốc hội chọn cách im lặng hoặc ủng hộ, coi đó là sự “thực thi công lý” đối với những kẻ thù chính trị cũ. Điều này tạo ra một tiền lệ nguy hiểm: lòng trung thành cá nhân đang đè bẹp tính trung lập của luật pháp.
2. Sự trỗi dậy của “Chủ nghĩa gia đình trị” công khai
Việc Ngũ Giác Đài mua máy bay không người lái từ công ty của con trai Tổng thống (sau khi chính quyền ban hành lệnh cấm hàng nhập khẩu từ đối thủ) không còn là chuyện “lợi ích nhóm” lén lút.
-
GOP xử lý thế nào? Họ bình thường hóa nó. Eric Trump và Don Jr. được mô tả như những doanh nhân yêu nước đang giúp Mỹ dẫn đầu cuộc cách mạng công nghệ. Khi tham nhũng được dán nhãn “an ninh quốc gia”, việc phản đối trở nên khó khăn hơn đối với các nghị sĩ Cộng hòa vốn luôn ưu tiên ngân sách quốc phòng.
3. Pháo đài cử tri và “Bài toán toán học” tháng 11
Điểm gây chấn động nhất chính là việc vô hiệu hóa Đạo luật Quyền Bầu cử (VRA) thông qua các phán quyết của Tối cao Pháp viện và nỗ lực tái phân chia khu vực bầu cử (gerrymandering).
-
Chiến thuật “Cắt gọt”: Việc thay đổi bản đồ bầu cử để dịch chuyển 15 ghế về phía GOP, kết hợp với việc hủy bỏ hoặc trì hoãn các cuộc bầu cử đang diễn ra, cho thấy một mục tiêu rõ ràng: Chiến thắng không cần đa số cử tri.
-
Phản ứng của GOP: Họ tập trung vào việc củng cố cấu trúc pháp lý để đảm bảo rằng ngay cả khi tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống chạm mức thấp kỷ lục (40%), quyền lực vẫn không thể bị lung lay bởi lá phiếu phổ thông.
⚖️ Lời Kết: Phép Tính Duy Nhất Còn Lại
Đúng như đoạn tin bạn trích dẫn: “Đó không phải là hy vọng. Đó là một bài toán.”
Hiện tại, Đảng Cộng hòa đang đặt cược toàn bộ tương lai vào việc kiểm soát các định chế (Tòa án, Bộ Tư pháp, Quốc hội). Họ không còn tìm cách thuyết phục những cử tri trung lập, mà tập trung vào việc thay đổi “luật chơi” để kết quả luôn có lợi cho mình.
Khi các cơ quan giám sát đã tê liệt, “rào chắn” cuối cùng thực sự chỉ còn nằm ở cuộc bầu cử tháng 11. Nhưng đó là một cuộc đấu mà một bên đang nắm giữ cả còi lẫn bảng điểm. “Bài toán” này chỉ có lời giải nếu sự phẫn nộ của cử tri biến thành một con số áp đảo — một làn sóng lớn đến mức không một bản đồ phân tuyến nào có thể ngăn chặn và không một phán quyết tòa án nào có thể lờ đi.
Sự lựa chọn của Đảng Cộng hòa hiện nay không phải là sửa chữa sai lầm, mà là đảm bảo rằng sai lầm đó không bao giờ bị trừng phạt.