Nếu giả định một chính quyền mới của Đảng Dân chủ muốn khôi phục sức mạnh Mỹ sau nhiệm kỳ Trump, tôi nghĩ họ không nên đặt mục tiêu đơn giản là “quay lại thời Biden”. Bài toán lớn hơn là khôi phục những nền tảng của quyền lực Mỹ nhưng cập nhật chúng cho một thế giới đa cực.

Điểm xuất phát hiện nay khá đáng chú ý: CBO dự báo nợ liên bang do công chúng nắm giữ tăng từ 101% GDP năm 2026 lên 120% GDP năm 2036, trong khi Pew năm 2026 ghi nhận mức độ tin cậy dành cho Mỹ như một đối tác đáng tin cậy đã giảm mạnh ở nhiều nước đồng minh và đối tác. (Congressional Budget Office)

Tôi sẽ chia chiến lược phục hồi thành 8 mặt trận.

1. Khôi phục liên minh — nhưng không quay lại mô hình “Mỹ trả tiền, đồng minh đi theo”

Việc đầu tiên là gửi một tín hiệu rất rõ:

Mỹ trở lại với NATO và các đồng minh, nhưng NATO không phải là hệ thống bảo hộ một chiều.

Một chính quyền mới có thể:

• tái khẳng định Điều 5;
• cam kết hiện diện quân sự dài hạn ở châu Âu và Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương;
• thúc đẩy đồng minh tăng năng lực quốc phòng;
• xây dựng kế hoạch chia sẻ chi phí minh bạch;
• khôi phục cơ chế tham vấn trước khi đưa ra những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến đồng minh.

Điều quan trọng là đòi hỏi đồng minh đóng góp nhiều hơn không nhất thiết phải biến thành đe dọa đồng minh.

Đây chính là khác biệt giữa leadership và coercion. Carnegie gần đây cũng đặt vấn đề tương tự: Mỹ có thể dùng sức mạnh kinh tế và quân sự để ép đồng minh, nhưng cách đó có thể làm suy yếu sự đồng thuận tạo nên sức mạnh lâu dài của liên minh. (Carnegie Endowment)

2. Biến NATO thành một liên minh công nghiệp quốc phòng

Mỹ không nên chỉ bán vũ khí cho đồng minh.

Nên xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng xuyên Đại Tây Dương:

Mỹ + Canada + châu Âu + Nhật + Hàn Quốc + Australia

cùng sản xuất:

• đạn dược;
• phòng không;
• drone;
• chống drone;
• vệ tinh;
• AI quân sự;
• chiến tranh điện tử;
• tên lửa;
• tàu chiến;
• năng lực hậu cần.

Khi đó, sức mạnh của Mỹ không phải là:

“Quân đội Mỹ mạnh hơn tất cả.”

Mà là:

“Không một đối thủ nào có thể đối đầu với toàn bộ mạng lưới công nghiệp, công nghệ và quân sự của các nền dân chủ.”

Đây là network power — quyền lực mạng lưới.

3. Khôi phục liên minh kinh tế

Đây có thể là thay đổi quan trọng nhất.

Mỹ cần chuyển từ:

“America First → Mỹ thắng, đối tác phải nhượng bộ”

sang:

“Allied Prosperity → đồng minh cùng thịnh vượng.”

Không có nghĩa là bỏ lợi ích Mỹ.

Ngược lại, Mỹ có thể xây dựng một khối kinh tế của các nền dân chủ:

• Mỹ
• Canada
• EU
• Anh
• Nhật
• Hàn Quốc
• Australia
• New Zealand
• và các đối tác khác.

Hợp tác về:

semiconductors + AI + năng lượng + khoáng sản chiến lược + chip + pin + dược phẩm + quốc phòng + hạ tầng số.

Điều này đặc biệt quan trọng với Trung Quốc.

Thay vì chỉ:

“Tách khỏi Trung Quốc.”

thì chiến lược hiệu quả hơn có thể là:

“Xây dựng một hệ thống sản xuất thay thế đủ mạnh để Mỹ và đồng minh không bị Trung Quốc có khả năng bóp nghẹt.”

4. Phục hồi sức mạnh kinh tế trong nước

Đây là nền móng.

Không có productive America, sẽ không có powerful America.

Tôi sẽ đặt 5 ưu tiên:

A. Hạ chi phí nhà ở

Không thể nói về “American Dream” nếu một gia đình trẻ không thể mua hoặc thuê nhà.

B. Nâng năng suất

Đầu tư vào:

• AI;
• robotics;
• semiconductor;
• năng lượng;
• hạ tầng;
• logistics;
• khoa học cơ bản.

C. Giáo dục nghề nghiệp

Một chiến lược community college + apprenticeship + vocational training quy mô quốc gia.

D. Hạ chi phí năng lượng

Mỹ cần nguồn điện:

rẻ + ổn định + dồi dào.

AI và sản xuất công nghiệp trong thập niên tới đều cần điện khổng lồ.

E. Cải cách nhập cư có chọn lọc

Không chỉ nhìn nhập cư như vấn đề biên giới.

Mỹ phải hỏi:

“Nền kinh tế Mỹ cần bao nhiêu lao động và loại kỹ năng nào trong 10–20 năm tới?”

CBO hiện cũng đánh giá những thay đổi làm giảm tốc độ nhập cư ròng sẽ làm chậm tăng trưởng lực lượng lao động và gây áp lực giảm lên sản lượng tiềm năng. (Congressional Budget Office)

5. Giải quyết căn bệnh tài khóa

Đây là điều một chính quyền Dân chủ không thể né tránh nếu muốn phục hồi sức mạnh Mỹ.

CBO hiện dự báo thâm hụt $1,9 nghìn tỷ năm 2026, tăng lên $3,1 nghìn tỷ năm 2036; chi phí lãi vay cũng tăng mạnh. (Congressional Budget Office)

Một chính quyền mới sẽ phải nói với người Mỹ một điều không dễ nghe:

Không thể vừa giảm thuế lớn, vừa tăng chi tiêu lớn, vừa giữ an sinh nguyên vẹn, vừa giữ nợ công ổn định.

Phải có một grand bargain.

Không nhất thiết là “tăng thuế người nghèo”.

Có thể tập trung vào:

• cải cách thuế;
• đóng các loopholes;
• thuế vốn;
• thuế doanh nghiệp ở mức cạnh tranh quốc tế;
• cải cách Medicare/healthcare costs;
• kiểm soát chi phí thuốc;
• cải cách chi tiêu;
• tăng trưởng năng suất.

Mục tiêu không phải “cắt ngân sách” mà là:

đưa tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao hơn tỷ lệ tăng của gánh nặng nợ.

6. Khôi phục quyền lực mềm

Đây có lẽ là thứ Trump không thể phục hồi bằng quân đội.

Quyền lực mềm của Mỹ từng đến từ:

Hollywood + đại học + công nghệ + doanh nghiệp + báo chí + văn hóa + dân chủ + xã hội dân sự.

Một chính quyền mới nên đầu tư trở lại vào:

• Fulbright;
• trao đổi sinh viên;
• USAID;
• ngoại giao công chúng;
• VOA/RFA và các nền tảng thông tin quốc tế;
• hỗ trợ báo chí độc lập;
• giáo dục quốc tế;
• khoa học;
• văn hóa Mỹ.

Không phải để tuyên truyền rằng:

“America is perfect.”

Mà là:

“America allows people to argue about what America should become.”

Đó mới là sức hấp dẫn của nền dân chủ.

7. Khôi phục niềm tin bằng việc Mỹ trở thành một quốc gia có thể dự đoán được

Đây có lẽ là tài sản chiến lược bị đánh giá thấp nhất.

Một đồng minh không chỉ cần Mỹ mạnh.

Họ cần biết:

“Nếu ký với Washington hôm nay, Washington còn giữ lời ngày mai không?”

Pew năm 2026 cho thấy mức độ đánh giá Mỹ là một đối tác đáng tin cậy đã giảm ở nhiều nước; đồng thời 63% trung vị tại 36 nước được khảo sát cho rằng Mỹ không đóng góp cho hòa bình và ổn định toàn cầu. (Pew Research Center)

Do đó, chính quyền mới cần phục hồi:

predictability.

Không phải lúc nào cũng phải đồng ý với đồng minh.

Nhưng:

Disagreement without abandonment.

Bất đồng mà không bỏ rơi.

8. Cuối cùng: phục hồi thể chế

Đây có thể là nền móng của tất cả những thứ trên.

Nếu người Mỹ không còn tin:

• Quốc hội;
• Tòa án;
• Tổng thống;
• báo chí;
• bầu cử;
• cơ quan hành pháp;
• FBI;
• DOJ;
• quân đội;

thì quyền lực Mỹ sẽ tiếp tục suy yếu ngay cả khi GDP và quân đội vẫn lớn nhất thế giới.

Sức mạnh quốc gia không chỉ là:

GDP + tàu sân bay + hạt nhân.

Nó còn là:

GDP + quân đội + công nghệ + đồng minh + đồng tiền + thể chế + niềm tin.

Tôi sẽ gom toàn bộ chiến lược vào một công thức

AMERICAN POWER =

Economic strength

• Military strength
• Alliances
• Technology
• Soft power
• Institutional credibility
• Public trust

Trump có thể làm thay đổi rất nhiều thứ trong một nhiệm kỳ, nhưng một chính quyền kế nhiệm không thể chỉ “xóa Trump” rồi quay lại năm 2024.

Thế giới đã thay đổi.

Trung Quốc đã mạnh hơn.
Nga vẫn là mối đe dọa quân sự.
Châu Âu đang muốn tự chủ hơn.
Ấn Độ ngày càng quan trọng.
AI đang thay đổi năng suất và chiến tranh.
Nợ công Mỹ trở thành hạn chế chiến lược.

Vì vậy, mục tiêu nên là xây dựng một phiên bản mới của Pax Americana, không phải phục hồi nguyên trạng phiên bản cũ.

Và có một nghịch lý rất đáng để ông khai thác trong bài viết:

Muốn America First thành công, nước Mỹ cần America Together.

Bởi Mỹ không thể lãnh đạo thế giới nếu đồng minh không tin Mỹ, và cũng không thể cạnh tranh với Trung Quốc nếu người Mỹ không còn tin chính chính phủ của mình.

Đó là lý do tôi sẽ đặt “khôi phục niềm tin” ở giữa toàn bộ chiến lược, chứ không đặt nó ở cuối danh sách.